Nguồn lực, công nghệ, nhân lực: Những đề xuất đáng chú ý cho giáo dục

Ưu tiên nguồn lực và tiếp tục hoàn thiện cơ chế tài chính

Giáo dục và đào tạo tiếp tục được xác định là lĩnh vực ưu tiên nguồn lực. Theo Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngân sách nhà nước dành tối thiểu 20% cho lĩnh vực này. Năm 2026, chi thường xuyên khoảng 450.000 tỷ đồng, tương đương 15% ngân sách; tính cả chi đầu tư, tổng mức bố trí vượt 20%.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cho biết, ngân sách năm 2026 còn dành khoảng 51.700 tỷ đồng xây dựng 248 trường phổ thông nội trú liên cấp và 30.000 tỷ đồng thực hiện chính sách miễn học phí. Giai đoạn 2026-2030, khoảng 174.700 tỷ đồng dự kiến được bố trí cho giáo dục, đào tạo trong chương trình mục tiêu quốc gia.

Cùng với tăng nguồn lực, Bộ Tài chính đang rà soát, hoàn thiện chính sách tín dụng, thuế, phí và đất đai để khuyến khích đầu tư cho giáo dục. Người học các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán được tiếp cận tín dụng ưu đãi.

Theo định hướng sửa đổi chính sách, cơ sở giáo dục công lập trong nước sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp; cơ sở công lập và tư thục hoạt động không vì lợi nhuận được miễn tiền sử dụng đất, giảm tiền thuê đất. Chính sách về thuế thu nhập cá nhân, tiền lương cho người làm giáo dục cũng tiếp tục được hoàn thiện.

Bộ Tài chính đồng thời hướng dẫn xử lý tài chính, tài sản khi sắp xếp cơ sở giáo dục công lập; đề nghị địa phương rà soát quỹ nhà, đất dôi dư để ưu tiên cho giáo dục, bảo đảm quá trình sắp xếp không ảnh hưởng chất lượng dạy và học.

Gần 40.000 USD/năm cho nghiên cứu sinh xuất sắc

Các nhiệm vụ công nghệ chiến lược đang mở rộng cơ hội để viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp cùng tham gia. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, mọi trường đại học đều có quyền đề xuất, tham gia các dự án và nhiệm vụ về công nghệ chiến lược.

Đáng chú ý, chương trình nghiên cứu sinh xuất sắc của Bộ Khoa học và Công nghệ có mức hỗ trợ lên tới gần 40.000 USD/năm, tạo điều kiện để nghiên cứu sinh tham gia các nhóm nghiên cứu trên thế giới. Bộ trưởng đề nghị các trường chủ động tiếp cận chương trình này, đồng thời tăng cường tham gia các chương trình nghiên cứu cơ bản.

Về đào tạo nhân lực bán dẫn, Bộ trưởng đề nghị Bộ GD&ĐT rà soát kế hoạch đầu tư hàng chục phòng thí nghiệm, tránh trùng lặp, dàn trải và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Đối với sinh viên, người đứng đầu Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng học bổng đã tạo cú hích lớn, nhưng cần chú trọng hơn tín dụng sinh viên, một chính sách có tính bền vững và giúp người học có thêm cơ hội tiếp cận giáo dục.

Bộ trưởng cũng đề nghị nghiên cứu tăng mức hỗ trợ tiền ăn cho học sinh, sinh viên, tránh để các khoản thu, đóng góp làm ảnh hưởng đến chất lượng bữa ăn của người học.

Từ năm 2027, triển khai đánh giá năng lực hành nghề

Từ năm 2027, đánh giá năng lực hành nghề sẽ được triển khai theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh, do Hội đồng Y khoa Quốc gia thực hiện. Bộ Y tế đề nghị các cơ sở đào tạo y khoa chủ động chuẩn bị chương trình, nâng cao chất lượng đào tạo để đáp ứng yêu cầu mới.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh, đào tạo nhân lực y tế không chỉ cần đủ về số lượng mà quan trọng hơn là bảo đảm năng lực thực hành và đạo đức nghề nghiệp, bởi chất lượng đội ngũ gắn trực tiếp với chất lượng khám, chữa bệnh và sức khỏe người dân.

Đáng chú ý, đến năm 2025, cả nước có 72 cơ sở đào tạo nhân lực y tế trình độ đại học, gồm 32 cơ sở công lập và 40 cơ sở ngoài công lập. Bộ trưởng đề nghị Bộ GD&ĐT tăng cường rà soát, bảo đảm chất lượng đào tạo, nhất là khi số cơ sở ngoài công lập đang chiếm tỷ trọng lớn.

Bộ Y tế cũng đề xuất thí điểm mô hình kết hợp bệnh viện với trường đại học, trước mắt nghiên cứu phương án chuyển một trường đại học về Bệnh viện Bạch Mai quản lý.

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe học sinh, sinh viên, kết quả khám sức khỏe định kỳ sẽ được kết nối với hồ sơ sức khỏe điện tử, tạo nền tảng quản lý sức khỏe liên tục.

Bộ trưởng đồng thời lưu ý việc phân công cán bộ tại cấp xã, khi cán bộ phụ trách giáo dục có thể kiêm nhiệm lĩnh vực y tế, đòi hỏi địa phương quan tâm hơn đến đào tạo, bổ sung năng lực chuyên môn.

Thu Trang