Phát triển công nghiệp vật liệu ngành hóa chất

Yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn mới 

Phát biểu khai mạc hội thảo, Tổng Giám đốc Vinachem Nguyễn Hữu Tú nhấn mạnh, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu ngày càng gay gắt, phát triển công nghiệp vật liệu không chỉ là yêu cầu về tăng trưởng kinh tế mà còn gắn với mục tiêu bảo đảm độc lập, tự chủ, tự cường của nền công nghiệp hóa chất Việt Nam. 

Theo Tổng Giám đốc Vinachem, ngành hóa chất cần tiếp tục phát huy vai trò là ngành công nghiệp nền tảng, đồng thời từng bước làm chủ công nghệ, phát triển các sản phẩm vật liệu có hàm lượng khoa học cao, qua đó nâng cao năng lực tự chủ về nguyên liệu, giảm phụ thuộc vào bên ngoài và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp toàn cầu.

Trên cơ sở đánh giá xu thế phát triển của thế giới và yêu cầu phát triển của đất nước, Vinachem đã trình bày chuyên đề Phát triển công nghiệp vật liệu ngành hóa chất, định hướng phát triển sản phẩm, công nghệ chiến lược, trong đó xác định tầm nhìn xây dựng Vinachem trở thành doanh nghiệp dẫn dắt ngành hóa chất, làm chủ công nghệ, phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao và mở rộng thị trường quốc tế. Đồng thời đề xuất định hướng phát triển các nhóm sản phẩm chiến lược như hóa chất điện tử và bán dẫn, pin và hệ thống lưu trữ năng lượng, vật liệu mới, khai thác và chế biến sâu đất hiếm, hóa dược; thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn trong toàn Tập đoàn.

Nhiều góc nhìn khoa học và thực tiễn

Các tham luận và ý kiến trao đổi tại hội thảo đã tập trung làm rõ những xu hướng mới của công nghiệp vật liệu thế giới cũng như cơ hội đối với Việt Nam.

GS.TS. Vũ Thị Thu Hà, Phó Viện trưởng Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam cho rằng cuộc cạnh tranh giữa các quốc gia hiện nay đang chuyển mạnh từ các ngành công nghiệp truyền thống sang các vật liệu chiến lược như vật liệu bán dẫn, pin, đất hiếm, vật liệu nano và hóa chất siêu tinh khiết. Cùng với sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu, đây là cơ hội để ngành hóa chất Việt Nam tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao thông qua đổi mới sáng tạo, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phát triển kinh tế tuần hoàn.

Một trong những nội dung thu hút nhiều sự quan tâm tại hội thảo là câu hỏi được GS.TS. Vũ Thị Thu Hà đặt ra: "Ai sẽ là 'tổng công trình sư' của ngành công nghiệp vật liệu Việt Nam?". Theo GS.TS. Vũ Thị Thu Hà, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu đang dịch chuyển sang các vật liệu chiến lược như bán dẫn, pin, đất hiếm và hóa chất siêu tinh khiết, điều ngành hóa chất cần không chỉ là công nghệ hay nguồn lực, mà còn là một chủ thể đủ năng lực dẫn dắt, điều phối và kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từ doanh nghiệp, viện nghiên cứu đến các trường đại học. Đây chính là yếu tố quyết định để ngành hóa chất Việt Nam làm chủ công nghệ, phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp toàn cầu.

Ở góc độ nghiên cứu và đào tạo, PGS.TS. La Thế Vinh, Phó Hiệu trưởng Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội khẳng định công nghiệp hóa chất là nền tảng để phát triển công nghiệp vật liệu, bởi hầu hết các ngành công nghệ cao đều bắt đầu từ hóa chất, vật liệu và công nghệ chế biến sâu.

Đóng góp thêm góc nhìn từ lĩnh vực quốc phòng, PGS.TS. Nguyễn Trần Hùng, Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự cho rằng cần quan tâm phát triển tính lưỡng dụng của công nghiệp hóa chất, vừa phục vụ phát triển kinh tế, vừa đáp ứng yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đồng thời, Nhà nước cần có cơ chế đặt hàng các chương trình nghiên cứu trọng điểm, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư mạnh vào hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), thúc đẩy hình thành các công nghệ và sản phẩm hóa chất có hàm lượng khoa học, công nghệ cao.

Nhiều đại biểu cũng tập trung trao đổi về các chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp vật liệu; giải pháp hình thành chuỗi giá trị từ khai thác tài nguyên đến chế biến sâu; tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; cũng như thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ nhằm từng bước xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong ngành hóa chất.

Góp phần xây dựng chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu và công nghiệp hóa chất quốc gia

Ông Vũ Mạnh Hùng, Vụ trưởng Vụ Kinh tế ngành, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương đánh giá cao sự chủ động của Vinachem trong việc tổ chức diễn đàn chuyên sâu về phát triển công nghiệp vật liệu; góp phần thể hiện tinh thần trách nhiệm và tư duy chủ động của doanh nghiệp nhà nước trong nghiên cứu những vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của đất nước.

Theo ông Vũ Mạnh Hùng, để hiện thực hóa mục tiêu phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam, cần nghiên cứu xây dựng một văn bản mang tính định hướng chiến lược làm cơ sở cho việc tổ chức thực hiện đồng bộ; đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm phát triển các doanh nghiệp có năng lực dẫn dắt ngành, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các trường đại học, từng bước hình thành những tập đoàn công nghiệp vật liệu quy mô lớn, đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trên cơ sở các ý kiến của hội thảo, Vụ Kinh tế ngành sẽ tham mưu Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nghiên cứu, xây dựng Chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu và Chiến lược phát triển công nghiệp hóa chất quốc gia, tạo nền tảng cụ thể hóa các chủ trương của Đảng về phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, công nghệ chiến lược và phát huy vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn phát triển mới.

Tổng Giám đốc Nguyễn Hữu Tú khẳng định, với vai trò doanh nghiệp nhà nước nòng cốt của ngành hóa chất, Vinachem sẽ tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D), làm chủ công nghệ, phát triển các sản phẩm vật liệu chiến lược, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của ngành hóa chất. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực tự chủ của nền công nghiệp quốc gia, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển ngành theo định hướng của Đảng và Nhà nước./.