Phát triển TPHCM trở thành trung tâm logistics của khu vực và quốc tế

TPHCM vừa ban hành danh mục dự án thu hút đầu tư giai đoạn 2026–2030 với quy mô lớn, trải rộng trên nhiều lĩnh vực mũi nhọn, trong đó có logistics.

Với định hướng phát triển TPHCM trở thành trung tâm logistic của khu vực và quốc tế, các chuyên gia cho rằng, Thành phố cần đẩy mạnh khai thác vành đai công nghiệp gắn với cảng nước sâu; đồng thời phát triển Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và hệ thống logistics đồng bộ, gắn với các khu thương mại tự do (FTZ), nhằm hình thành chuỗi cung ứng khép kín, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, Thành phố đang mở rộng không gian đô thị theo mô hình siêu đô thị đa trung tâm, trong đó các cực công nghiệp, logistics và dịch vụ được kết nối thành chuỗi giá trị liên hoàn.

Trong đó, nhóm dự án logistics - cảng biển được xác định là một trong những trụ cột, với các dự án quy mô lớn như bến cảng Mỹ Xuân 6, cảng tổng hợp Long Sơn hay cụm ICD Long Bình. Đây không chỉ là các công trình hạ tầng đơn lẻ mà là những mắt xích trong chuỗi logistics liên vùng, kết nối trực tiếp với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải và hệ thống giao thông Đông Nam Bộ.

Khởi công 3 dự án cảng biển quy mô lớn, tạo đột phá mới cho logistics

Mới đây, ngày 17/4, Tập đoàn Gemadept cùng đối tác chiến lược là Hãng tàu CMA CGM (Pháp) đã động thổ dự án cảng nước sâu Gemalink giai đoạn 2.

Cảng Gemalink giai đoạn 2 có tổng vốn khoảng 6.000 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành và vận hành vào quý IV/2027. Tính cả hai giai đoạn, tổng chiều dài cầu bến của cảng đạt hơn 1,4 km; tổng công suất toàn cảng đạt trên 3 triệu TEU/năm, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng hàng hóa.

Cảng nằm trong vùng lõi của dự án FTZ TPHCM tại Cái Mép Hạ, kết nối sản xuất - dịch vụ - logistics, góp phần thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của TPHCM nói riêng và cả nước nói chung; đồng thời nâng tầm thương hiệu khai thác cảng và logistics Việt Nam trên thị trường quốc tế, hướng tới xây dựng TPHCM trở thành trung tâm tài chính hàng hải quốc tế.

Dịp 30/4 tới đây, TPHCM sẽ khởi công thêm 2 dự án lớn mang tính đột phá của ngành logistics, gồm: Dự án Cảng tổng hợp, container Cái Mép Hạ (vốn đầu tư 50.800 tỷ đồng) và Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ (vốn đầu tư 128.872 tỷ đồng, tương đương gần 5 tỷ USD).

Để tạo đột phá trong thu hút đầu tư, Thành phố đã áp dụng Nghị quyết số 260/2025/QH15 (sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98/2023/QH15) của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM, làm cơ sở chấp thuận chủ trương đầu tư cho các dự án này.

Theo đó, Cảng tổng hợp, container Cái Mép Hạ được đầu tư trên diện tích 351,2 ha, tổng vốn khoảng 50.820 tỷ đồng (tương đương 1,97 tỷ USD), công suất thiết kế 11 triệu TEU/năm.

Riêng giai đoạn 1 có vốn gần 14.900 tỷ đồng, công suất 2 triệu TEU/năm, dự kiến khai thác từ quý IV/2028 và hoàn thành toàn bộ vào năm 2045.

Theo quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư của UBND TPHCM, liên doanh gồm Tập đoàn Geleximco, Công ty CP Vận tải và Thương mại Quốc tế và Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước sẽ thực hiện dự án.

Dự án có hệ thống bến cảng dài 7,5 km, tiếp nhận tàu container trọng tải đến 250.000 DWT (tương đương 24.000 TEU), cùng tàu cỡ trung và sà lan phục vụ vận tải ven biển, thủy nội địa; khu neo đậu tàu rộng hơn 121 ha.

Cảng Cái Mép Hạ được định hướng trở thành cảng cửa ngõ kết hợp trung chuyển quốc tế, phục vụ hàng hóa xuất nhập khẩu trên các tuyến vận tải biển xa, góp phần phát triển logistics, tạo việc làm và tăng thu ngân sách cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ: Tổng vốn khoảng 5 tỷ USD

UBND TPHCM đã ban hành quyết định chấp thuận nhà đầu tư dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, gồm: Tổng công ty Hàng hải Việt Nam - CTCP, Công ty CP Cảng Sài Gòn và Terminal Investment Limited Holding S.A.

Dự án bao gồm các dịch vụ khai thác cảng container, cảng biển và dịch vụ liên quan; có diện tích sử dụng đất khoảng 571 ha. Công suất thiết kế dự kiến đến năm 2030 đạt 4,8 triệu TEU và đến năm 2047 đạt 16,9 triệu TEU. Tổng chiều dài cầu cảng chính khoảng 7,5 km.

Đến năm 2030, dự án có từ 2 đến 4 bến cảng, với tổng chiều dài từ 1.016 m đến 2.016 m; có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải đến 250.000 tấn hoặc lớn hơn khi đủ điều kiện, đáp ứng nhu cầu thông quan từ 22,8 đến 57 triệu tấn hàng hóa.

Đến năm 2050, dự án dự kiến phát triển khoảng 13 bến cảng, đáp ứng nhu cầu trung chuyển container quốc tế.

Chiến lược phát triển logistics và kinh tế biển của TPHCM

TPHCM có không gian phát triển biển rộng lớn với khoảng 110 km bờ biển, trải dài từ Cần Giờ đến Vũng Tàu, Hồ Tràm và Côn Đảo.

Cùng với đó là hệ thống cảng biển quy mô lớn, trong đó cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải thuộc nhóm cảng container lớn của thế giới, kết nối trực tiếp các tuyến hàng hải xuyên Thái Bình Dương và châu Âu.

Các cảng Cát Lái, Hiệp Phước cùng mạng lưới logistics tại Bình Dương đang tạo nên hệ sinh thái vận tải - xuất nhập khẩu hoàn chỉnh.

Việc TPHCM tập trung nguồn lực đầu tư hạ tầng cảng biển được xem là chiến lược phát triển mới trong bối cảnh Thành phố giữ vai trò cực tăng trưởng hàng đầu cả nước, đóng góp hơn 23% GRDP quốc gia.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TPHCM lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030 xác định 3 lĩnh vực trọng tâm của kinh tế biển gồm: kinh tế hàng hải và logistics; dầu khí - năng lượng - năng lượng tái tạo; du lịch và đô thị biển.

Theo Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được, gắn với kinh tế biển, quy hoạch TPHCM sẽ hình thành hệ thống cảng biển Cái Mép – Cần Giờ hiện đại, trở thành trung tâm logistics của Thành phố và của cả vùng phía Nam.

Ở góc độ tài chính, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC) cho rằng, việc phát triển trung tâm tài chính hàng hải gắn với vai trò của TPHCM trong chuỗi logistics, xuất nhập khẩu và thương mại quốc tế sẽ mở ra dư địa lớn. Khi các dịch vụ như tài trợ đóng mới tàu, bảo hiểm hàng hải, tài trợ thương mại, phái sinh hàng hóa, quản lý rủi ro vận tải biển … được cung cấp tại VIFC-HCMC, chi phí vốn của doanh nghiệp sẽ giảm, đồng thời hình thành thị trường tài chính hàng hải có thanh khoản thực, gắn trực tiếp với dòng chảy hàng hóa của nền kinh tế.

Lê Anh