Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Bảo đảm nguồn nước là yêu cầu cấp thiết vùng Tây Nam sông Hậu

Chiều 14/9, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp với Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, UBND TP. Cần Thơ, Văn phòng Chính phủ và UBND tỉnh Cà Mau về dự án “Trạm bơm nước thô vùng Tây Nam sông Hậu và Hệ thống tuyến ống truyền tải”.

Đề xuất 9 tuyến ống truyền tải nước thô dài hơn 211 km

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cho biết, trên cơ sở đề xuất của tỉnh Cà Mau, TP. Cần Thơ và nhà đầu tư, Chính phủ đã giao Bộ Xây dựng nghiên cứu dự án “Trạm bơm nước thô vùng Tây Nam sông Hậu và Hệ thống tuyến ống truyền tải”. Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Xây dựng đã lấy ý kiến các địa phương về phương án đầu tư dự án, đồng thời xin ý kiến các bộ, ngành và đơn vị liên quan.

Theo hồ sơ đề xuất của nhà đầu tư, giai đoạn 1 gồm công trình thu và trạm bơm nước thô tại khu vực Phong Điền (TP. Cần Thơ), 6 trạm bơm tăng áp và 9 tuyến ống truyền tải nước thô với tổng chiều dài hơn 211 km. Hệ thống dự kiến truyền nước đến các điểm tiếp nhận trên địa bàn TP. Cần Thơ và tỉnh Cà Mau, phục vụ chủ yếu khu vực Cà Mau, Bạc Liêu và Sóc Trăng trước khi sắp xếp đơn vị hành chính.

Điểm dừng của dự án là tại TP Cần Thơ. Các tuyến ống tại điểm giao nhận đến nhà máy nước thuộc các công trình cải tạo, đầu tư mới, hệ thống xử lý và phân phối nước tại đô thị, nông thôn không thuộc phạm vi hợp phần nêu trên, mà được thực hiện bằng các dự án, tiểu dự án độc lập do doanh nghiệp cấp nước hoặc ngân sách nhà nước đảm nhận.

Về quy mô, theo đề xuất của nhà đầu tư trong giai đoạn 1, dự án xây dựng công trình thu, trạm bơm nước với công suất khoảng 600.000 m³/ngày đêm và 9 tuyến ống truyền tải nước thô dài 211,7 km.

Theo Bộ Xây dựng, căn cứ Luật Xây dựng, đây là công trình có tính chất liên tỉnh, liên quan đến ít nhất 2 địa phương và thuộc dự án nhóm A. Tổng hợp số liệu của Cần Thơ và Cà Mau cho thấy, trong tổng công suất 600.000 m³/ngày đêm, nhu cầu tiếp nhận bước đầu của 2 địa phương là 461.800 m³/ngày đêm. Trong đó, TP Cần Thơ 130.000 m³/ngày đêm và Cà Mau 331.800 m³/ngày đêm.

Nếu được thông qua đầu tư tại thời điểm hiện nay, dự kiến hệ thống sẽ được đưa vào vận hành từ năm 2029 với công suất 319.000 m³/ngày đêm, sau đó tăng dần lên 610.000 m³/ngày đêm vào năm 2033.

Bộ Xây dựng đề nghị trong bước tiếp theo, nhà đầu tư phối hợp với Cà Mau và Cần Thơ xác định cụ thể nhu cầu theo từng khu vực, từng giai đoạn và khả năng tiếp nhận tại các điểm giao nhận.

Nhà đầu tư đề xuất giai đoạn 1 xây dựng công trình thu - trạm bơm nước thô công suất 600.000 m³/ngày đêm; 6 trạm bơm tăng áp, công suất từ 100.000 đến 600.000 m³/ngày đêm; 9 tuyến ống truyền tải nước thô đường kính D1.000 - D2.000 mm, tổng chiều dài khoảng 211,7 km. Với công suất 600.000 m³/ngày đêm, công trình trạm bơm nước thô thuộc cấp đặc biệt theo quy định.

Bộ Xây dựng đề nghị nhà đầu tư phối hợp với UBND tỉnh Cà Mau và UBND TP Cần Thơ xác nhận nhu cầu theo từng khu vực, từng giai đoạn, khả năng tiếp nhận tại từng điểm giao nhận và tiến độ các công trình đấu nối. Trên cơ sở đó, hoàn thiện quy mô, công suất và phân kỳ đầu tư trong hồ sơ dự án.

Việc xác định quy mô chính thức phải căn cứ nhu cầu sử dụng, điều kiện nguồn nước, khả năng đấu nối và yêu cầu vận hành an toàn của hệ thống.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết tình trạng cạn kiệt nguồn nước ngầm tại địa phương đang gây nhiều khó khăn, hệ lụy, rõ nhất là tình trạng sụt lún diễn ra hằng năm. Đặc biệt, tại các vùng sản xuất nông nghiệp (vùng ngọt hóa), hiện tượng sụt lún thể hiện rõ vào mùa khô.

Cùng với đó, ô nhiễm nguồn nước ngầm đang là nguy cơ rất cao. Toàn tỉnh Cà Mau hiện có gần 300.000 giếng khoan nhỏ lẻ trong dân. Nếu không sớm có giải pháp tính toán, quản lý, hệ thống hàng trăm nghìn giếng khoan này có thể dẫn đến nguy cơ ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng.

Tại cuộc họp, lãnh đạo Cà Mau và TP. Cần Thơ cam kết phối hợp chặt chẽ với nhau và với các bộ, ngành, thực hiện tốt trách nhiệm của địa phương khi được Chính phủ giao nhiệm vụ liên quan đến dự án.

Đại diện nhà đầu tư cho biết, một trong những ưu điểm của dự án là trong giai đoạn 1, điểm khai thác nước dự kiến được đặt tại khu vực Cần Thơ, nơi nguồn nước bảo đảm không bị nhiễm mặn. Trường hợp biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn diễn biến cực đoan, điểm khai thác và trạm bơm sẽ từng bước được dịch chuyển lên thượng nguồn.

Theo phương án nghiên cứu của nhà đầu tư, giai đoạn 2 dự kiến đặt điểm khai thác tại Long Xuyên và giai đoạn 3 tại Châu Đốc (An Giang). Việc dịch chuyển điểm khai thác lên thượng nguồn sẽ mở rộng vùng cấp nước, góp phần bảo đảm an toàn, an ninh nguồn nước cho Cà Mau, Cần Thơ và An Giang.

Giao UBND tỉnh Cà Mau làm cơ quan đầu mối triển khai dự án

Kết luận cuộc họp, sau khi nghe ý kiến của các bộ, ngành và địa phương, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh tình trạng sạt lở, sụt lún và thiếu nước sinh hoạt tại Đồng bằng sông Cửu Long đang diễn biến cấp thiết, đòi hỏi phải sớm có giải pháp bảo đảm nguồn nước cho khu vực.

Đối với dự án “Trạm bơm nước thô vùng Tây Nam sông Hậu và Hệ thống tuyến ống truyền tải”, Phó Thủ tướng thống nhất chủ trương đầu tư theo hình thức tư nhân; đồng ý giao UBND tỉnh Cà Mau làm cơ quan đầu mối, đại diện cho các địa phương tham gia dự án. Phó Thủ tướng yêu cầu các địa phương liên quan phối hợp rà soát, thống nhất phạm vi, quy mô dự án và hình thức lựa chọn nhà đầu tư.

UBND tỉnh Cà Mau có trách nhiệm hoàn thiện hồ sơ dự án trên cơ sở tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành tại cuộc họp; thực hiện công bố lựa chọn nhà đầu tư theo quy định.

Đối với TP. Cần Thơ và Cà Mau, Phó Thủ tướng yêu cầu triển khai các thủ tục lựa chọn nhà đầu tư hệ thống nước thô. Đối với phần đầu tư công, hai địa phương chủ động xác định khả năng cân đối nguồn lực, đề xuất cụ thể và báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Đối với Bộ Xây dựng, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục hướng dẫn địa phương về kỹ thuật, kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai dự án. Đặc biệt, việc đầu tư đường ống trên hành lang cao tốc phải được phối hợp chặt chẽ với tiến độ thi công cao tốc, tránh tình trạng cao tốc hoàn thành mới triển khai đào, lắp đặt đường ống.

Đối với Bộ Tư pháp, Phó Thủ tướng yêu cầu hướng dẫn địa phương, nhà đầu tư về thẩm quyền và các thủ tục liên quan.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao hướng dẫn các vấn đề về quản lý, sử dụng tài nguyên nước; rà soát sự phù hợp của điểm thu nước thô, bảo đảm không gây ảnh hưởng bất lợi. Việc triển khai dự án phải đồng bộ với các yêu cầu về chống sụt lún, xâm nhập mặn, các công trình thủy lợi và hạ tầng phòng, chống thiên tai.

Phó Thủ tướng giao UBND tỉnh Cà Mau phối hợp với TP. Cần Thơ chủ động rà soát, đánh giá nhu cầu sử dụng nước, xác định phạm vi, quy mô dự án, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả lâu dài.

Gia Huy