Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Cao Bằng khó khăn về nguồn lực, nhưng không được 'khó' về quyết tâm và cách làm

Đại biểu tham gia đoàn công tác có đồng chí Đỗ Ngọc Huỳnh, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ; đồng chí Nguyễn Thị Quyên Thanh, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; Thiếu tướng Đàm Minh Tuân, Phó Tư lệnh Quân khu 1; đại diện lãnh đạo các bộ: Công an, Tài chính, Xây dựng.

Về phía tỉnh Cao Bằng có đồng chí Phan Thăng An, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh; đồng chí Lê Hải Hoà, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng; đồng chí Vũ Hồng Quang, Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh; đồng chí Vũ Đình Quang, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh; lãnh đạo các sở, ngành...tham gia kiểm tra các công trình và cuộc làm việc.

Trong khuôn khổ chương trình công tác, Phó Thủ tướng đã đến thị sát tình hình triển khai, tiến độ xây dựng Trường tiểu học và trung học cơ sở (C) Trường Hà (xã Trường Hà); Trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS Tổng Cọt (xã Tổng Cọt); Trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS Trà Lĩnh (xã Trà Lĩnh).

Ba công trình được đồng loạt khởi công từ tháng 1/2026 và xây dựng từ nguồn vốn ngân sách Trung ương. Trong đó, dự án trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS Trường Hà có tổng mức đầu tư 220 tỷ đồng; đến nay, tiến độ thi công đạt 20% khối lượng. Dự án Trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Tổng Cọt có tổng mức đầu tư 190 tỷ đồng; đến nay, tiến độ thi công đạt 22% khối lượng. Dự án Trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Trà Lĩnh có tổng mức đầu tư 210 tỷ đồng; đến nay, tiến độ thi công đạt 59% khối lượng.

Ghi nhận sự nỗ lực của tỉnh, chủ đầu tư và nhà thầu triển khai nhiệm vụ trong điều kiện địa hình phức tạp, thời tiết khắc nghiệt và khó khăn về nhân công, vận chuyển, vật liệu, Phó Thủ tướng đề nghị các đơn vị tiếp tục chủ động khắc phục, tháo gỡ vướng mắc, huy động tối đa nguồn lực, tổ chức thi công khoa học để đẩy nhanh tiến độ các hạng mục.

Những chuyển biến tích cực

Tiếp theo đó, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu và đoàn công tác đã làm việc với UBND tỉnh Cao Bằng về tình hình thực hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục và đào tạo; công tác chuẩn bị Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và chuẩn bị năm học mới 2026-2027; triển khai xây dựng trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới của tỉnh.

Lãnh đạo UBND tỉnh Cao Bằng cho biết, toàn tỉnh có 516 trường, gồm: 173 trường mầm non, 123 trường tiểu học, 82 trường tiểu học và trung học cơ sở, 97 trường trung học cơ sở, 30 trường trung học phổ thông, 1 Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh, 9 Trung tâm giáo dục nghề nghiệp-giáo dục thường xuyên, 1 Trường Cao đẳng Cao Bằng.

Tổng số trẻ em, học sinh, sinh viên toàn tỉnh có 138.871, trong đó cấp mầm non là 29.824; tiểu học 49.708; trung học cơ sở 40.782; cấp trung học phổ thông và giáo dục thường xuyên 17.870; Cao đẳng Cao Bằng 687 học sinh, sinh viên.

Toàn ngành hiện có 10.825 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên, cơ bản bảo đảm cơ cấu, độ tuổi, trình độ chuyên môn đào tạo và vị trí việc làm.

Trên địa bàn 21 xã biên giới có 116 trường phổ thông, 206 điểm trường với trên 32.700 học sinh, trong đó có khoảng 99% là học sinh dân tộc thiểu số.

Mạng lưới trường lớp tiếp tục được củng cố; chất lượng giáo dục chuyển biến tích cực; công tác xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia được quan tâm chỉ đạo thực hiện; cơ sở vật chất được quan tâm, đầu tư; đẩy mạnh chuyển đổi số;...

Về kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) năm 2026, tỉnh Cao Bằng có 5.646 thí sinh, tăng 622 thí sinh so với năm 2025; trong đó, tổng số thí sinh đủ điều kiện dự thi: 5.634 thí sinh (4.807 thí sinh lớp 12 và 827 thí sinh tự do).

Tỉnh tổ chức thi tại 21 điểm thi với 225 phòng thi. Mỗi điểm thi đều được bố trí 1 địa điểm thi dự phòng để sẵn sàng xử lý các tình huống phát sinh. Trên 1.000 cán bộ, giáo viên, nhân viên được huy động tham gia công tác tổ chức kỳ thi.

Đối với công tác chuẩn bị năm học mới 2026-2027, UBND tỉnh đã chỉ đạo ngành giáo dục và địa phương trực thuộc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ; tập trung đẩy nhanh tiến độ sửa chữa, nâng cấp lớp học; hoàn thành xây dựng, đưa vào vận hành 11 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới; chuẩn bị công tác tuyển sinh, tuyển dụng, bố trí đội ngũ giáo viên và xây dựng cơ chế, chính sách phục vụ năm học mới.

 Cần chủ động lên phương án khắc phục hạn chế, bất cập

Bên cạnh kết quả đạt được, phát triển giáo dục và đào tạo của tỉnh còn một số hạn chế và đối diện với nhiều thách thức, nhất là về cơ sở vật chất, nguồn lực đầu tư, điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục tại vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới.

Thời điểm tổ chức thi tốt nghiệp THPT diễn ra trong mùa mưa bão, có thể xuất hiện thời tiết cực đoan như dông lốc, mưa lớn, lũ quét, sạt lở,... ảnh hưởng trực tiếp đến công tác tổ chức kỳ thi.

Đây cũng là năm đầu tiên tổ chức kỳ thi sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đòi hỏi công tác phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị phải chặt chẽ hơn, chủ động hơn để bảo đảm mọi nhiệm vụ được thực hiện thông suốt, không có khoảng trống trong chỉ đạo, điều hành.

Cũng tại buổi làm việc, lãnh đạo tỉnh Cao Bằng đã chia sẻ về những vướng mắc trong triển khai xây dựng trường PTNTLC tại các xã biên giới đất liền. Cụ thể là áp lực lớn về tiến độ, thời gian hoàn thành dự án; lúng túng trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện dự án đầu tư công đặc biệt, dự án đầu tư công khẩn cấp; khó khăn về nguồn vốn; địa hình, địa chất, hạ tầng kỹ thuật; nhân công, vật liệu xây dựng,...

 Nỗ lực đáng trân trọng và nhiệm vụ chiến lược

Sau khi lắng nghe ý kiến, đề xuất của đại diện các bộ, cơ quan, UBND tỉnh Cao Bằng và nhà thầu, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đánh giá cao sự cố gắng và kết quả bước đầu của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Cao Bằng, các bộ, sở, ngành trong triển khai nhiệm vụ phát triển giáo dục và đào tạo; chuẩn bị kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026; chuẩn bị năm học 2026-2027 và xây dựng các trường PTNTLC tại các xã biên giới.

Cao Bằng là tỉnh miền núi, biên giới, địa hình chia cắt, điều kiện kinh tế-xã hội còn nhiều khó khăn, tỉ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, nguồn lực đầu tư hạn chế.

"Trong điều kiện đó, việc duy trì mạng lưới trường lớp, bảo đảm học sinh đến trường, chuẩn bị kỳ thi, chuẩn bị năm học mới và triển khai đồng thời nhiều dự án trường nội trú biên giới là nỗ lực rất đáng trân trọng và ghi nhận", Phó Thủ tướng khẳng định.

Giai đoạn 2021-2025, Cao Bằng đã xây dựng 40 trường chuẩn. Giáo dục đại trà tiếp tục có bước phát triển; giáo dục mũi nhọn có sự đột phá. Đội tuyển Robotics của tỉnh Cao Bằng 3 năm liên tiếp được tham gia thi đấu tại Hoa Kỳ và đạt kết quả ấn tượng.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng lưu ý chất lượng giáo dục của tỉnh còn thấp so với mặt bằng chung; tỉ lệ trường đạt chuẩn mới đạt 38,42%, thấp nhất cả nước; một số môn học thiếu giáo viên cục bộ; cơ sở vật chất vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới còn thiếu; tiến độ một số trường nội trú liên cấp còn chậm, có nguy cơ không đạt yêu cầu...

Nhấn mạnh giáo dục, an sinh xã hội, nâng cao đời sống đồng bào và giữ vững chủ quyền, an ninh biên giới là những nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, lâu dài, theo Phó Thủ tướng, Cao Bằng phải là địa phương làm tốt việc giữ dân, giữ đất, giữ biên cương; chăm lo đời sống đồng bào; nâng cao dân trí; xây dựng thế trận lòng dân vững chắc "nơi phên dậu" của Tổ quốc.

"Vì vậy, đầu tư cho giáo dục vùng biên giới không chỉ là đầu tư cho ngành giáo dục, mà là đầu tư cho phát triển con người, ổn định xã hội, an sinh lâu dài và bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia", Phó Thủ tướng chia sẻ.

 Chương trình riêng để nâng cao chất lượng giáo dục đại trà

Nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đối với tỉnh Cao Bằng, Phó Thủ tướng gợi mở một số nội dung trọng tâm.

Thứ nhất, xây dựng chương trình riêng về nâng cao chất lượng giáo dục đại trà. Theo đó, tập trung vào các môn nền tảng như Toán, Ngữ văn, Tiếng Việt, Ngoại ngữ, Tin học; rà soát chất lượng đến từng trường, từng môn học, từng địa bàn; xác định rõ trường nào yếu, môn nào yếu, thiếu giáo viên ở đâu, nhóm học sinh nào cần hỗ trợ.

Thứ hai, đối với học sinh vùng dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, cần đặc biệt quan tâm năng lực tiếng Việt, khả năng đọc hiểu, kỹ năng học tập nền tảng, để các em học tốt các môn khác.

Thứ ba, quan tâm, làm tốt hơn nữa công tác hướng nghiệp, phân luồng học sinh nhằm phát huy thế mạnh của địa phương và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

Bên cạnh đó, trong điều kiện còn thiếu cục bộ giáo viên Tiếng Anh, Tin học, Âm nhạc, Mỹ thuật, Phó Thủ tướng đề nghị nghiên cứu mô hình giáo viên dạy theo cụm trường, liên trường; xây dựng kho học liệu số dùng chung; phát huy giáo viên nòng cốt hỗ trợ các trường khó khăn.

UBND tỉnh rà soát rõ số lượng giáo viên còn thiếu theo từng cấp học, môn học, địa bàn; có phương án tuyển dụng, điều động, hợp đồng, bồi dưỡng cụ thể. Trước mắt là tuyển dụng hết chỉ tiêu biên chế đã giao.

Phó Thủ tướng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương hoàn thiện việc trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án "Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông giai đoạn 2026-2035". Trong đó, đặc biệt quan tâm đến chế độ, chính sách, nhất là đối với giáo viên, nhân viên tại các trường nội trú, bán trú, vùng đặc biệt khó khăn như đề xuất của các đại biểu tại cuộc họp. Trên cơ sở đó, tỉnh xây dựng kế hoạch, lộ trình cụ thể phát triển đội ngũ, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế.

 Tuyệt đối không chủ quan - Ưu tiên cho nơi khó nhất, yếu nhất

Cao Bằng có địa bàn rộng, giao thông khó khăn, mùa thi trùng vào thời điểm mưa bão, nguy cơ lũ quét, sạt lở, chia cắt giao thông. Vì vậy, Phó Thủ tướng nhấn mạnh tuyệt đối không được chủ quan. UBND tỉnh chỉ đạo rà soát toàn bộ phương án tổ chức kỳ thi theo từng điểm thi, tuyến đường, tình huống thời tiết cực đoan; có phương án dự phòng về vận chuyển đề thi, bài thi, đi lại của thí sinh, cán bộ coi thi, điện, nước, y tế, an ninh, thông tin liên lạc.

Đồng thời, phải đặc biệt lưu ý phòng, chống gian lận bằng thiết bị công nghệ cao, lợi dụng AI, thiết bị truyền tin, ghi âm, ghi hình siêu nhỏ; cần giao trách nhiệm cho từng xã, phường; huy động lực lượng vũ trang, đoàn thể… hỗ trợ thí sinh đi lại, không được để thí sinh bỏ thi vì điều kiện đi lại khó khăn.

Chuẩn bị năm học 2026-2027, Phó Thủ tướng đề nghị tỉnh phải bảo đảm học sinh đến trường an toàn, có đủ thầy cô, lớp học, thiết bị tối thiểu, có nơi ăn ở đối với học sinh nội trú, bán trú. Công trình nào xuống cấp, mất an toàn phải xử lý ngay; không để học sinh học trong phòng học không bảo đảm an toàn.

Liên quan đến kinh phí đầu tư trường lớp học, ký túc xá, trang thiết bị, tỉnh tính toán cụ thể số liệu, danh mục báo cáo Thủ tướng xem xét, quyết định theo giai đoạn, lộ trình ưu tiên. Trong điều kiện kinh phí hạn chế, tỉnh cần xác định gói điều kiện tối thiểu đối với từng trường vùng khó khăn. Nguồn lực phải ưu tiên cho nơi khó nhất, yếu nhất, có nguy cơ bỏ học cao nhất; không đầu tư dàn trải.

Bộ Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo khi tham mưu phân bổ, lồng ghép, hướng dẫn sử dụng các nguồn lực cho giáo dục cần có tiêu chí ưu tiên rõ ràng cho các địa phương khó khăn.

 Trường nội trú biên giới phải là một thiết chế giáo dục hoàn chỉnh

Cho rằng xây trường nội trú ở xã biên giới không chỉ là xây một công trình giáo dục, mà là tạo nền tảng nâng dân trí, đào tạo nguồn nhân lực, củng cố niềm tin của đồng bào, góp phần giữ vững biên giới quốc gia.

"Tuy nhiên, tiến độ của Cao Bằng còn chậm. Ngoài nguyên nhân khách quan về địa hình, địa chất, thời tiết, thiếu nhân công, thiếu vốn, cũng phải nhìn nhận yếu tố chủ quan trong tổ chức thực hiện, điều phối nguồn lực, lựa chọn nhà thầu, kiểm tra tiến độ", Phó Thủ tướng nhận định và yêu cầu Bí thư, Chủ tịch UBND tỉnh trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng các dự án.

Để giải quyết các vướng mắc liên quan đến thiếu hụt nhân công, UBND tỉnh cần quyết liệt chỉ đạo, có phương án tháo gỡ kịp thời; trường hợp khó khăn, đề nghị Quân khu 1, Công an tỉnh, Bộ Chỉ huy quân sự hỗ trợ, tăng cường nhân lực, máy móc và thiết bị thi công.

Song song với đó, rà soát lại năng lực từng nhà thầu; kiên quyết thay thế, điều chuyển khối lượng hoặc xử lý theo quy định đối với nhà thầu yếu, chậm, thiếu nhân lực, thiếu thiết bị, không đáp ứng tiến độ.

Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội của tỉnh vận động, tạo đồng thuận, huy động lực lượng tại chỗ hỗ trợ những phần việc phù hợp. Việc huy động phải tự nguyện, thiết thực, an toàn, đúng quy định; không làm thay trách nhiệm của chủ đầu tư và nhà thầu.

Đối với các trường giai đoạn 1, phải tập trung cao nhất để hoàn thành các hạng mục thiết yếu phục vụ khai giảng và học tập trước ngày 30/8/2026. Đối với các trường giai đoạn 2, tỉnh phải khẩn trương hoàn thành khảo sát, lập, thẩm định, phê duyệt dự án; chuẩn bị mặt bằng, hồ sơ, thủ tục, phương án vốn.

Cũng theo Phó Thủ tướng, trường nội trú biên giới không chỉ là công trình xây dựng, mà phải là một thiết chế giáo dục hoàn chỉnh. Tỉnh phải chủ động xây dựng phương án vận hành đối với từng trường ngay từ bây giờ, không chờ công trình hoàn thành mới tính đến vận hành. Vì khó khăn hơn nhiều địa phương khác, nên tỉnh càng phải quyết tâm, tổ chức thực hiện chặt chẽ hơn, sáng tạo hơn và trách nhiệm hơn.

"Cao Bằng khó khăn về nguồn lực, nhưng không được khó về quyết tâm và cách làm", Phó Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh và cho rằng nguồn lực ít thì càng phải sử dụng đúng chỗ. Trường nào yếu nhất, học sinh nào khó khăn nhất, môn học nào thiếu nhất thì phải được ưu tiên trước.

Mục tiêu cuối cùng là học sinh Cao Bằng không chỉ đến trường đầy đủ hơn, mà phải học tốt hơn, có kỹ năng tốt hơn, có cơ hội phát triển tốt hơn và có thể đóng góp cho quê hương, cho vùng biên giới của Tổ quốc.

Nhân dịp này, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đã tặng ngành giáo dục tỉnh Cao Bằng 100 bộ máy tính.

Thu Sa