Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng: Không để doanh nghiệp có dự án tốt mà không tiếp cận được vốn

Phát biểu mở đầu cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, trong khi thị trường vốn cần thời gian để phát triển, tín dụng ngân hàng vẫn là một trong những kênh cung ứng vốn chủ yếu cho nền kinh tế. Vì vậy, khơi thông dòng vốn, nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng đối với sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng.

Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn, như điều hành tăng trưởng tín dụng linh hoạt; triển khai các chương trình tín dụng cho ngành, lĩnh vực ưu tiên và các dự án lớn, trọng điểm; cải cách thủ tục hành chính; thúc đẩy chuyển đổi số và kết nối ngân hàng - doanh nghiệp.

Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phản ánh còn gặp khó khăn trong tiếp cận vốn. Qua rà soát, Ngân hàng Nhà nước tổng hợp khoảng 34 kiến nghị của các hiệp hội doanh nghiệp và tổ chức tín dụng, tập trung vào khả năng tiếp cận tín dụng; cơ chế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa; lĩnh vực nông, lâm, thủy sản; tín dụng xanh; tài sản bảo đảm; cho vay ngoại tệ; phát triển ngân hàng số; cấp phép cung ứng một số sản phẩm, dịch vụ ngân hàng và các vướng mắc trong thực thi pháp luật.

Trên tinh thần lắng nghe, đồng hành và tháo gỡ thực chất, Chính phủ đề nghị các hiệp hội, doanh nghiệp phản ánh thẳng thắn những khó khăn, vướng mắc cụ thể, làm rõ nguyên nhân và đề xuất giải pháp khả thi, Phó Thủ tướng nêu rõ.

Ngân hàng Nhà nước, các bộ, ngành và tổ chức tín dụng cần trao đổi, làm rõ từng nội dung; xác định những vấn đề có thể xử lý ngay theo thẩm quyền, những vấn đề cần sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách và những nội dung phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Nhiều chương trình ưu đãi, hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp

Báo cáo tại cuộc làm việc, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, năm 2026, Ngân hàng Nhà nước định hướng tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống khoảng 15% và sẽ điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế, đồng thời bảo đảm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn hệ thống.

Để tăng khả năng cung ứng vốn, Ngân hàng Nhà nước đã nâng tỷ lệ tiền gửi Kho bạc Nhà nước được tính trong tỉ lệ LDR lên 50%, nâng tỉ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng cho vay trung và dài hạn lên 40%. Qua đó, góp phần đáp ứng nhu cầu vốn tăng thêm khoảng 1,7 triệu tỷ đồng của 35 dự án trọng điểm.

Đáng chú ý, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng thương mại triển khai từ tháng 8/2026 các gói tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng. Đến nay, 4 ngân hàng thương mại đã đăng ký tham gia với quy mô dự kiến khoảng 210.000 tỷ đồng, lãi suất thấp hơn mặt bằng hiện tại.

Nhiều chương trình tín dụng ưu đãi cũng đang được triển khai. Doanh số giải ngân lũy kế đối với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản đạt gần 230.000 tỷ đồng; chương trình sản xuất, chế biến và tiêu thụ lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long đạt 4.500 tỷ đồng; chương trình nhà ở xã hội đạt 13.665 tỷ đồng.

Đến ngày 31/7/2026, dư nợ toàn nền kinh tế đạt gần 20,3 triệu tỷ đồng, tăng 8,98% so với cuối năm 2025. Trong đó, dư nợ tín dụng đối với doanh nghiệp đạt gần 11 triệu tỷ đồng, chiếm 53,3% dư nợ toàn nền kinh tế. Dư nợ tín dụng đối với doanh nghiệp tư nhân đạt trên 9,1 triệu tỷ đồng; doanh nghiệp nhỏ và vừa dư nợ đạt trên 3,9 triệu tỷ đồng

Tuy nhiên, lãnh đạo NHNN nhận định nhu cầu vốn tăng trưởng là rất lớn, đặc biệt là vốn trung dài hạn thực hiện các dự án công trình trọng điểm quốc gia, trong khi huy động vốn của tổ chức tín dụng chủ yếu là nguồn vốn ngắn hạn và hiện tăng trưởng chậm hơn so với tăng trưởng tín dụng. Do vậy, mặt bằng lãi suất chịu nhiều sức ép từ nhu cầu huy động vốn và áp lực lên lạm phát và việc cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và đảm bảo ổn định vĩ mô là một thách thức.

Trên cơ sở đó, NHNN đề xuất một số nhóm giải pháp về hỗ trợ nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, hỗ trợ giảm áp lực vốn, nhất là vốn trung và dài hạn lên hệ thống ngân hàng; hỗ trợ nâng cao khả năng tiếp cận vốn trong một số ngành lĩnh vực…

Phó Tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn cho biết, cộng đồng doanh nghiệp ghi nhận những kết quả tích cực trong điều hành tiền tệ, tín dụng thời gian qua. Tuy nhiên, dù tín dụng toàn hệ thống tăng khá cao, nhiều doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp nhỏ và vừa, nông, lâm, thủy sản vẫn khó tiếp cận vốn hoặc phải vay với chi phí cao.

Không chỉ cần lãi suất thấp hơn, doanh nghiệp cần nguồn vốn đủ dài, ổn định và có thể dự báo để chủ động tính toán chi phí sản xuất, kinh doanh, ông Đậu Anh Tuấn nói.

Ông Lưu Công Thành, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, cho biết một trong những điểm nghẽn lớn là tín dụng vẫn phụ thuộc nhiều vào bất động sản thế chấp. Việc cho vay dựa trên dòng tiền, hợp đồng, hóa đơn, hàng hóa còn hạn chế do thiếu dữ liệu kiểm chứng và mô hình chấm điểm phù hợp.

"Doanh nghiệp không đề nghị hạ chuẩn tín dụng, cũng không mong Nhà nước hay ngân hàng chịu toàn bộ rủi ro. Điều doanh nghiệp mong muốn là được đánh giá đầy đủ hơn, không chỉ bằng tài sản đang sở hữu mà còn bằng dòng tiền, đơn hàng, năng lực quản trị và công nghệ", ông Thành nhấn mạnh.

Ngân hàng nói gì về lãi suất và khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp?

Về góc độ ngân hàng, ông Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho rằng 3 vấn đề doanh nghiệp quan tâm nhất hiện nay là khả năng vay được nhiều vốn hơn, lãi suất thấp hơn và thời hạn vay dài hơn.

Theo ông Tú, khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế, chính sách mà còn ở nội tại doanh nghiệp, ngân hàng thương mại và sự phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các bên. Do đó, ông Tú cho rằng không thể đặt toàn bộ nhu cầu vốn trung và dài hạn lên hệ thống ngân hàng mà cần phát triển mạnh thị trường vốn, thị trường chứng khoán và trái phiếu.

Trước những phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp về lãi suất, điều kiện vay vốn, tài sản bảo đảm và khả năng tiếp cận tín dụng, lãnh đạo nhiều ngân hàng thương mại cho rằng hệ thống ngân hàng vẫn đang nỗ lực tăng cung ứng vốn và giảm chi phí cho vay. Tuy nhiên, để tín dụng thực sự đến được doanh nghiệp, bài toán không chỉ nằm ở lãi suất mà còn liên quan đến thanh khoản của hệ thống, khả năng hấp thụ vốn, tính minh bạch của doanh nghiệp và những vướng mắc pháp lý của dự án.

Về điều kiện vay vốn, các ngân hàng đã triển khai cho vay tín chấp, cho vay dựa trên dòng tiền, không hoàn toàn phụ thuộc vào tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, điều kiện quan trọng là doanh nghiệp phải có dòng tiền, dữ liệu tài chính minh bạch và đủ độ tin cậy để ngân hàng thẩm định.

Phát biểu tại cuộc họp, các bộ, ngành, địa phương cho rằng vấn đề trọng tâm là hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng; đẩy nhanh giải ngân đầu tư công; phát triển thị trường vốn và đa dạng hóa nguồn vốn trung, dài hạn; đồng thời tăng chia sẻ dữ liệu thuế, hải quan, doanh nghiệp để hỗ trợ thẩm định, mở rộng cho vay dựa trên dòng tiền và xếp hạng tín nhiệm.

Vốn phải đến đúng nơi, đúng thời điểm, đúng đối tượng, đúng mục đích và với chi phí hợp lý

Kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, những ý kiến hôm nay là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả thực thi, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông dòng vốn cho đầu tư sản xuất kinh doanh, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đánh giá, thời gian qua Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng đã triển khai nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn, mở rộng tín dụng, triển khai các chương trình ưu đãi và tăng cường kết nối ngân hàng - doanh nghiệp.

Tuy nhiên, qua ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp và thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh, khả năng tiếp cận vốn tín dụng vẫn còn là điểm nghẽn mà cần phải tập trung xử lý, nhất là về vấn đề lãi suất, điều kiện vay vốn, tài sản bảo đảm, thủ tục, phương thức thẩm định và những vướng mắc ngoài ngành ngân hàng về đất đai, về đầu tư xây dựng, về tài sản và thị trường.

Đặc biệt trong bối cảnh phấn đấu tăng trưởng hai con số, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, không chỉ cần tăng lượng tín dụng mà quan trọng hơn là phải nâng cao chất lượng, hiệu quả cung ứng tín dụng, nâng cao khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế. "Vốn phải đến đúng nơi, đúng thời điểm, đúng đối tượng, đúng mục đích và với chi phí hợp lý". Tín dụng phải tạo ra năng lực sản xuất mới, năng suất mới và động lực tăng trưởng mới.

Không để doanh nghiệp tốt mất cơ hội kinh doanh vì thiếu vốn

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đề nghị tập trung thực hiện 6 nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục giảm chi phí vốn, phấn đấu giảm thực chất lãi suất cho vay. NHNN tiếp tục điều hành lãi suất tiền tệ chủ động, linh hoạt, tạo điều kiện để giảm mặt bằng lãi suất cho vay phù hợp với diễn biến lạm phát, tỉ giá và các cân đối vĩ mô.

Các tổ chức tín dụng cần tiếp tục tiết giảm chi phí hoạt động, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao năng suất, giảm chi phí trung gian, tạo dư địa để giảm lãi suất cho vay.

Ngân hàng và doanh nghiệp là những đối tác đồng hành lâu dài, vì vậy đây là lúc cần có sự chia sẻ trong lúc khó khăn.

Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý không chỉ quan tâm tới lãi suất công bố mà phải quan tâm đến chi phí vốn thực tế doanh nghiệp phải trả. Cần minh bạch hơn về lãi suất, phí và các chi phí liên quan để doanh nghiệp có thể lựa chọn và tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.

Các ngân hàng cần lưu ý kiểm soát, không để cán bộ của mình nhũng nhiễu tiêu cực, làm khó doanh nghiệp.

Đối với các lĩnh vực nhà nước ưu tiên, đề nghị các tổ chức tín dụng nghiên cứu các gói tín dụng có lãi suất ưu đãi, thời hạn và phương thức trả nợ phù hợp với chu kỳ sản xuất kinh doanh, ưu tiên doanh nghiệp công nghiệp chế biến chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, xuất khẩu, nông nghiệp công nghệ cao, logistics, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng và các động lực tăng trưởng mới. Ưu đãi phải thực chất, đúng đối tượng, thủ tục đơn giản và doanh nghiệp có khả năng tiếp cận được.

Thứ hai, đổi mới mạnh mẽ sản phẩm và phương thức cho vay. Phó Thủ tướng nhấn mạnh, không thể dùng một sản phẩm tín dụng và một phương thức thẩm định cho mọi doanh nghiệp. Doanh nghiệp sản xuất khác với doanh nghiệp thương mại, doanh nghiệp xuất khẩu khác với doanh nghiệp xây dựng, doanh nghiệp công nghệ khác với doanh nghiệp nông nghiệp. Vì vậy, các tổ chức tín dụng cần nghiên cứu chuyển mạnh sang thiết kế sản phẩm theo ngành, theo chuỗi giá trị, theo dòng tiền và mức độ rủi ro.

Tăng cường khai thác dữ liệu từ thuế, hóa đơn điện tử, tài khoản thanh toán, lịch sử tín dụng và dữ liệu hợp pháp khác để nâng cao chất lượng thẩm định. Tài sản bảo đảm vẫn rất quan trọng để kiểm soát rủi ro nhưng không nên trở thành điều kiện duy nhất quyết định doanh nghiệp có được tiếp cận tín dụng hay không.

"Chúng ta cần chuyển dần từ tư duy doanh nghiệp có tài sản gì để thế chấp sang tư duy doanh nghiệp có phương án kinh doanh, dòng tiền và khả năng trả nợ như thế nào", Phó Thủ tướng lưu ý. Đặc biệt, doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng cần được tiếp cận các phương thức thẩm định phù hợp hơn với đặc điểm hoạt động.

Thứ ba, hỗ trợ doanh nghiệp khó khăn có khả năng phục hồi, không để doanh nghiệp tốt mất cơ hội kinh doanh vì thiếu vốn.

Phó Thủ tướng đề nghị các tổ chức tín dụng phân loại rõ khách hàng đối với doanh nghiệp có tình hình tài chính và phương án kinh doanh tốt nhưng thiếu vốn tạm thời hoặc là gặp khó khăn tạm thời phải ưu tiên xem xét giải quyết, tháo gỡ nhanh. Doanh nghiệp gặp khó khăn tạm thời nhưng có thị trường, có đơn hàng, có khả năng phục hồi, ngân hàng cần chủ động cùng doanh nghiệp xây dựng phương án phục hồi, cơ cấu dòng tiền, cơ cấu khoản vay phù hợp và xem xét bổ sung vốn trên cơ sở khả năng trả nợ. Đồng thời cần tăng cường tư vấn cho doanh nghiệp ngay từ khi xây dựng phương án sản xuất kinh doanh, hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ, minh bạch tài chính và nâng cao khả năng tiếp cận vốn.

Ngân hàng không chỉ là nơi cung cấp khoản vay mà phải trở thành đối tác tài chính đồng hành cùng doanh nghiệp.

Thứ tư, xử lý dứt điểm các điểm nghẽn ngoài ngân hàng. Theo Phó Thủ tướng, qua cuộc họp hôm nay cho thấy một thực tế là không phải mọi khó khăn tiếp cận tín dụng đều bắt nguồn từ ngân hàng. Có những vấn đề thuộc về đất đai, đầu tư, xây dựng, quy hoạch, tài sản bảo đảm, thuế, thủ tục hành chính, pháp lý của dự án hoặc những vấn đề liên quan đến thị trường vốn.

Phó Thủ tướng đề nghị phải xác định đúng nguyên nhân, đúng cơ quan và đúng thẩm quyền xử lý. Vấn đề thuộc ngành ngân hàng thì Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng phải xử lý; vấn đề thuộc bộ, ngành, địa phương, cơ quan có thẩm quyền phải chủ động tháo gỡ; vấn đề thuộc năng lực nội tại của doanh nghiệp thì doanh nghiệp phải chủ động khắc phục. Không để doanh nghiệp phải đi nhiều nơi, hỏi nhiều cơ quan nhưng không có ai chịu trách nhiệm. Tất cả các kiến nghị phải rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm, rõ kết quả và phải xử lý đến cùng.

Thứ năm, nâng cao chất lượng tín dụng và đa dạng hóa nguồn vốn cho nền kinh tế. Tăng trưởng tín dụng phải đi đôi với chất lượng tín dụng và an toàn hệ thống.

NHNN tiếp tục định hướng tín dụng vào sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng, kiểm soát chặt tín dụng vào lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

Ngân hàng không thể và cũng không nên là nguồn vốn duy nhất của nền kinh tế. Bộ Tài chính tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các bộ, ngành liên quan phát triển lành mạnh thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp, thị trường tài chính quốc tế, các quỹ đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp có thêm kênh huy động vốn phù hợp. Các tập đoàn, tổng công ty, các doanh nghiệp lớn có nhu cầu đầu tư dài hạn cần chủ động đa dạng hóa nguồn vốn huy động, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Ngân hàng cần tập trung hơn vào vai trò cung ứng vốn lưu động, vốn đầu tư phù hợp và vốn cho các động lực tăng trưởng. Thị trường vốn phải từng bước đảm nhận tốt hơn việc cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn. 

Phó Thủ tướng đề nghị NHNN phối hợp với VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp tổng hợp đầy đủ các kiến nghị tại cuộc họp, phân thành 3 nhóm: nhóm thứ nhất là vấn đề có thể xử lý ngay theo quy định hiện hành; thứ hai, vấn đề cần nghiên cứu, hướng dẫn hoặc phối hợp liên ngành; thứ ba, vấn đề cần sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách pháp luật.

Mỗi kiến nghị phải xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, sản phẩm đầu ra và thời hạn hoàn thành.

Những vấn đề thuộc thẩm quyền Ngân hàng Nhà nước, đề nghị xử lý hoặc có hướng dẫn rõ ràng trước ngày 31/8/2026.

Đối với những vấn đề cần sửa luật, nghị định, thông tư hoặc thuộc thẩm quyền nhiều cơ quan, phải xác định văn bản cần sửa, cơ quan chủ trì, tiến độ và báo cáo cấp có thẩm quyền.

Phó Thủ tướng đề nghị các tổ chức tín dụng phải xây dựng các sản phẩm tín dụng phù hợp với từng nhóm doanh nghiệp và lĩnh vực ưu tiên, tăng cường ứng dụng dữ liệu và công nghệ trong thẩm định, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, đồng thời tăng cường tư vấn và đồng hành cùng doanh nghiệp.

Các bộ, ngành phối hợp với NHNN tiếp tục nghiên cứu trình Chính phủ xây dựng các chương trình, các gói hỗ trợ cho doanh nghiệp. VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp tiếp tục tổng hợp những trường hợp cụ thể, không phản ánh chung chung để cơ quan quản lý và ngân hàng có thể xác định chính xác nguyên nhân và xử lý.

Thứ sáu, đối với cộng đồng doanh nghiệp, Phó Thủ tướng mong muốn các doanh nghiệp tiếp tục xây dựng văn hóa kinh doanh lành mạnh, đề cao tinh thần tuân thủ pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, minh bạch thông tin và sử dụng vốn vay đúng mục đích, hiệu quả. Uy tín tín dụng không chỉ là điều kiện tiếp cận vốn trong hiện tại mà còn là tài sản vô hình có giá trị đối với sự phát triển lâu dài của mỗi doanh nghiệp.

Các tập đoàn, tổng công ty nhà nước và các doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư các dự án quy mô lớn cần chủ động đa dạng hóa các nguồn vốn huy động, tăng cường huy động vốn thông qua thị trường vốn, phát hành trái phiếu, hợp tác đầu tư, huy động nguồn vốn quốc tế và các nguồn vốn hợp pháp khác, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Phó Thủ tướng nêu rõ, mục tiêu tăng trưởng hai con số đặt ra yêu cầu rất cao đối với toàn bộ hệ thống tài chính ngân hàng. "Chúng ta không thể đạt được tăng trưởng cao nếu doanh nghiệp thiếu vốn, chi phí vốn cao và dòng vốn luân chuyển thấp, chậm. Nhưng chúng ta cũng không thể đạt được tăng trưởng bền vững nếu mở rộng tín dụng bằng mọi giá, hạ chuẩn tín dụng hoặc để phát sinh rủi ro cho hệ thống".

Vì vậy, Phó Thủ tướng đề nghị toàn hệ thống quán triệt tinh thần: khơi thông dòng vốn, giảm chi phí vốn, đổi mới phương thức cho vay, nâng cao năng lực hấp thụ vốn, tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Đặc biệt, không để doanh nghiệp có dự án tốt, có thị trường, có khả năng trả nợ nhưng không tiếp cận được vốn chỉ vì những thủ tục hoặc điều kiện không cần thiết. Đồng thời không để những vướng mắc thuộc trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trở thành rào cản đối với dòng vốn tín dụng.

Phó Thủ tướng đề nghị Văn phòng Chính phủ phối hợp với NHNN hoàn thiện thông báo kết luận, theo dõi đôn đốc tiến độ từng nhiệm vụ, kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ những khó khăn vướng mắc phát sinh.

Đức Tuân