Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc: Đổi mới cơ chế phối hợp giữa Chính phủ với Tòa án, Viện Kiểm sát đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới

Tham dự Hội nghị còn có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Nguyễn Văn Quảng, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao Nguyễn Huy Tiến, lãnh đạo Ban Nội chính Trung ương, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng; lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan liên quan…

Kết quả phối hợp đạt nhiều kết quả tích cực

Báo cáo tại Hội nghị cho biết, thực hiện Nghị quyết liên tịch số 15/NQLT/CP-TANDTC-VKSNDTC ban hành ngày 31/3/2010 về Quy chế phối hợp công tác giữa Chính phủ với Tòa án nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, qua 16 năm, công tác phối hợp giữa Chính phủ, Tòa án nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao được triển khai thường xuyên, chặt chẽ, tạo điều kiện để mỗi cơ quan thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao.

Các cơ quan đã phối hợp trên nhiều lĩnh vực trọng tâm như xây dựng, hoàn thiện pháp luật; phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; cải cách tư pháp; chuyển đổi số; hợp tác quốc tế; bảo đảm cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động; giải quyết các vụ án, vụ việc và thu hồi tài sản trong các vụ án kinh tế, tham nhũng.

Trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, sự phối hợp giữa các cơ quan đã góp phần bảo đảm tính thống nhất trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và thực tiễn quản lý nhà nước. Trong lĩnh vực phòng, chống tội phạm, các cơ quan đã phối hợp triển khai nhiệm vụ theo nghị quyết của Quốc hội, nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Cùng với đó, công tác cải cách tư pháp, hợp tác quốc tế, tương trợ tư pháp hình sự, bảo hộ công dân và xử lý các vụ án, vụ việc phức tạp tiếp tục được các cơ quan quan tâm phối hợp thực hiện. Trong công tác đặc xá, Chính phủ đã phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao tham mưu, đề xuất Chủ tịch nước quyết định đặc xá cho gần 130.000 trường hợp phạm nhân kể từ khi triển khai Luật Đặc xá.

Theo Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao Nguyễn Huy Tiến, trước yêu cầu khối lượng công việc ngày càng tăng, tính chất vụ việc ngày càng phức tạp, các cơ quan tư pháp cần tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; chú trọng kiểm soát quyền lực, phòng, chống oan sai, bỏ lọt tội phạm và tiêu cực trong hoạt động tư pháp. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, nhất là ở cấp cơ sở, có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, các cơ quan cũng chỉ ra một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình phối hợp thực hiện nhiệm vụ.

Theo đó, hệ thống pháp luật làm cơ sở triển khai Quy chế phối hợp giữa Chính phủ, Tòa án nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao đã có nhiều thay đổi, trong khi một số nội dung của cơ chế phối hợp chưa được cập nhật phù hợp với yêu cầu thực tiễn, nhất là các vấn đề liên quan đến chuyển đổi số, chia sẻ dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, tố tụng điện tử, cơ chế theo dõi, đánh giá kết quả phối hợp và trách nhiệm điều phối giữa các cơ quan.

Việc triển khai một số quy định pháp luật mới còn gặp khó khăn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ, các bộ, ngành với các cơ quan tư pháp để kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn, trong đó có các vấn đề liên quan đến phục hồi, phá sản và xây dựng mô hình Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm Tài chính quốc tế.

Công tác xử lý tài sản trong một số vụ án kinh tế, tham nhũng lớn còn gặp khó khăn do số lượng tài sản lớn, tính chất phức tạp, phạm vi phân bổ rộng và sự phối hợp của các tổ chức, cá nhân liên quan chưa thực sự đồng bộ.

Nguồn lực bảo đảm hoạt động, đầu tư cơ sở vật chất, trụ sở làm việc, trang thiết bị cho Tòa án nhân dân và Viện Kiểm sát nhân dân còn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu trong bối cảnh tổ chức bộ máy có sự thay đổi.

Công tác chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp còn tồn tại một số hạn chế về tiêu chuẩn, quy chuẩn dữ liệu, khả năng kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan. Hạ tầng công nghệ thông tin, mức độ sẵn sàng của cơ sở dữ liệu và trang thiết bị tại một số đơn vị chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến yêu cầu xây dựng nền tảng tư pháp số, tố tụng điện tử.

Từ thực tiễn triển khai, các cơ quan kiến nghị nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Quy chế phối hợp giữa Chính phủ, Tòa án nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao phù hợp với tình hình mới; tăng cường cơ chế phối hợp trong xây dựng, hoàn thiện pháp luật, hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật và tháo gỡ khó khăn trong thực thi.

Đồng thời, cần hoàn thiện các quy định, tiêu chuẩn phục vụ chuyển đổi số, tăng cường kết nối, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan tiến hành tố tụng; quan tâm đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, hạ tầng số, trang thiết bị nghiệp vụ; nâng cao hiệu quả phối hợp trong phòng, chống tội phạm, thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế, hợp tác quốc tế và tương trợ tư pháp hình sự.

Bên cạnh đó, các cơ quan đề xuất tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tư pháp, tăng cường đào tạo về chuyên môn, công nghệ thông tin, ngoại ngữ; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo, phục vụ công tác quản lý, điều hành và giải quyết các vụ án.

Đề cập đến nhiệm vụ thời gian tới, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao Nguyễn Huy Tiến đề nghị tiếp tục hoàn thiện thể chế, nhất là các quy định liên quan đến tương trợ tư pháp hình sự, thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế; tăng cường phối hợp trong phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao; đẩy mạnh hợp tác quốc tế, trao đổi thông tin, giải quyết các vấn đề liên quan đến bảo hộ công dân Việt Nam ở nước ngoài.

Trong khi đó, Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Nguyễn Văn Quảng đề nghị nghiên cứu sửa đổi toàn diện Quy chế phối hợp ban hành kèm theo Nghị quyết liên tịch số 15 theo hướng phù hợp với tình hình mới, trong đó làm rõ trách nhiệm phối hợp, cơ chế đánh giá, sơ kết và tổ chức thực hiện.

Đề cập đến những nhiệm vụ mới của ngành Tòa án, Chánh án Nguyễn Văn Quảng cho rằng cần tăng cường phối hợp trong hoàn thiện cơ chế, chính sách, bảo đảm nguồn lực để triển khai các nhiệm vụ như phục hồi doanh nghiệp theo Luật Phá sản, xây dựng Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm Tài chính quốc tế và thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp. Đồng thời, ngành Tòa án sẽ tập trung giải quyết các vụ án, vụ việc lớn, phức tạp, góp phần tháo gỡ khó khăn cho dự án, doanh nghiệp, phục vụ mục tiêu kiến tạo, phát triển đất nước.

Đổi mới cơ chế phối hợp, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và chuyển đổi số

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá, sau 16 năm thực hiện Quy chế phối hợp giữa Chính phủ, Tòa án nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, công tác phối hợp giữa ba cơ quan đã được triển khai chặt chẽ, thường xuyên và đạt nhiều kết quả tích cực trên các nhóm nội dung: Xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng pháp luật; phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; phổ biến, giáo dục pháp luật; trao đổi, cung cấp thông tin; đào tạo cán bộ; hợp tác quốc tế; bảo đảm cơ sở vật chất, phương tiện làm việc, kinh phí hoạt động; giải quyết các vụ án hình sự, hành chính, vụ việc dân sự; xử lý tố giác, tin báo về tội phạm và các nội dung khác theo quy định.

Phó Thủ tướng Thường trực ghi nhận các cơ quan đã phối hợp hiệu quả trong công tác hoàn thiện thể chế, bảo đảm cơ sở vật chất, chỉ đạo giải quyết các vụ án, vụ việc kịp thời, đúng quy định pháp luật. Nhiều vụ việc phức tạp, được dư luận xã hội quan tâm đã được phối hợp xử lý, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, các cơ quan đã phối hợp trong xây dựng, hoàn thiện chính sách pháp luật, tổ chức thực hiện nhiệm vụ cải cách tư pháp, phòng, chống tội phạm, tham nhũng, tiêu cực và các nhiệm vụ phát sinh trong thực tiễn.

Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng, trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, trong nước đang triển khai nhiều nhiệm vụ đổi mới, cải cách theo các nghị quyết của Đảng và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới, yêu cầu đối với công tác phối hợp giữa Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao ngày càng cao hơn.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các cơ quan tiếp tục tăng cường phối hợp, nhất là trong bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, phòng, chống tội phạm, trong đó chú trọng các loại tội phạm mới, tội phạm phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao, tội phạm mạng và các loại tội phạm liên quan đến ma túy. Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo quy định của Hiến pháp và pháp luật; tăng cường phối hợp trong xây dựng, hoàn thiện thể chế, thống nhất nhận thức và tổ chức thực thi pháp luật, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu nghiên cứu, bổ sung các nội dung phối hợp phù hợp với yêu cầu thực tiễn, trong đó tập trung vào chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, chia sẻ, kết nối cơ sở dữ liệu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tố tụng; hoàn thiện hành lang pháp lý đối với tố tụng điện tử, hồ sơ điện tử, bảo đảm dữ liệu được kết nối, liên thông, chia sẻ phù hợp giữa các cơ quan. Chuyển đổi số cần gắn với yêu cầu phục vụ trực tiếp công việc, không chỉ dừng lại ở số hóa dữ liệu. Bên cạnh đó, tiếp tục phối hợp triển khai các cơ chế, chính sách nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự, thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế; tổng kết, nhân rộng những cách làm hiệu quả trong thực tiễn.

Trên cơ sở các ý kiến tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các cơ quan tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Chính phủ, Tòa án nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao; nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Quy chế phối hợp theo Nghị quyết liên tịch số 15 theo hướng phù hợp với yêu cầu tình hình mới, làm rõ hơn trách nhiệm phối hợp, cơ chế đánh giá, tổ chức thực hiện giữa các cơ quan. Giao Văn phòng Chính phủ chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, hoàn thiện các nội dung sửa đổi, bổ sung, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.

Phó Thủ tướng Thường trực cũng đề nghị nghiên cứu các quy chế phối hợp cụ thể giữa các bộ, ngành với Tòa án nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao nhằm cụ thể hóa cơ chế phối hợp chung, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan; đồng thời đề xuất các giải pháp khả thi, thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Phương Nguyên