Phòng vệ thương mại: Bảo vệ để phát triển, không phải để tránh cạnh tranh

Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với Việt Nam không chỉ là tăng trưởng nhanh mà còn phải xây dựng nền tảng đủ vững chắc để duy trì tăng trưởng cao và bền vững trong dài hạn.

Trong đó, tiếp tục mở rộng thị trường, thúc đẩy xuất khẩu, thu hút đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu là những nhiệm vụ quan trọng. Đồng thời, Việt Nam cần xây dựng nền sản xuất trong nước có năng lực cạnh tranh, khả năng thích ứng và sức chống chịu trước những biến động từ bên ngoài, trong đó các ngành công nghiệp nền tảng giữ vai trò quan trọng bởi cung cấp tư liệu sản xuất, đầu vào cơ bản cho nhiều hoạt động của nền kinh tế, có tính liên kết và lan tỏa cao.

Trong bối cảnh đó, phòng vệ thương mại là một công cụ quan trọng. Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh, phòng vệ thương mại không đồng nghĩa với bảo hộ và không nhằm loại bỏ cạnh tranh từ hàng hóa nhập khẩu. Việt Nam tiếp tục nhất quán với chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng; đồng thời sử dụng đầy đủ, hiệu quả các công cụ hợp pháp mà hệ thống thương mại quốc tế cho phép để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của ngành sản xuất trong nước.

Theo Thứ trưởng, các biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ, khi được áp dụng đúng điều kiện, dựa trên bằng chứng và kết quả điều tra khách quan, có thể góp phần xử lý tác động bất lợi của hàng hóa nhập khẩu và khôi phục môi trường cạnh tranh công bằng.

Trong quá trình ứng phó với các vụ việc điều tra, phòng vệ thương mại có thể tạo ra một “khoảng thời gian chiến lược” để doanh nghiệp tận dụng cơ hội phát triển. Tuy nhiên, nếu chỉ trông chờ vào biện pháp phòng vệ mà không đổi mới công nghệ, cải thiện quản trị, giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm thì lợi ích sẽ không bền vững.

“Bảo vệ để phát triển, chứ không phải bảo vệ để tránh cạnh tranh” là tinh thần cần được xác định rõ trong việc sử dụng các biện pháp phòng vệ thương mại, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh.

Theo đó, công tác phòng vệ thương mại cần chuyển từ phản ứng với từng vụ việc sang chủ động quản trị rủi ro, chú trọng cảnh báo sớm, xây dựng dữ liệu ngành, tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp, đồng thời gắn với chính sách phát triển công nghiệp.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho rằng phòng vệ thương mại không thể thay thế chính sách công nghiệp nhưng cần góp phần tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng. Trên nền tảng đó, doanh nghiệp phải nâng cao năng suất, đổi mới công nghệ, chất lượng và năng lực cạnh tranh thực chất.

Kiên định hội nhập, nâng cao năng lực tự chủ

Ông Nguyễn Ngọc Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (Ban Chính sách, chiến lược Trung ương), cho rằng Việt Nam cần kiên định hội nhập, đồng thời tăng cường năng lực nội sinh và tự chủ.

Theo ông Nguyễn Ngọc Anh, mở cửa thị trường phải đi cùng duy trì môi trường cạnh tranh công bằng; đẩy mạnh xuất khẩu gắn với đa dạng hóa thị trường và nâng cao tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa; thu hút FDI gắn với chuyển giao công nghệ và kết nối doanh nghiệp trong nước.

Để xây dựng nền sản xuất quốc gia có sức chống chịu, cần tập trung nâng cao năng lực sản xuất của các ngành công nghiệp nền tảng như thép, hóa chất cơ bản, vật liệu mới, cơ khí chế tạo và năng lượng tái tạo. Đây là những ngành cung cấp đầu vào quan trọng cho nền kinh tế, góp phần nâng cao mức độ tự chủ; trong khi các ngành công nghệ chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, công nghệ xanh và tự động hóa có vai trò tạo ra sức cạnh tranh và mở rộng không gian tăng trưởng mới.

Song song với bảo vệ và phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, thị trường trong nước cũng cần được xem là một bệ đỡ quan trọng của nền kinh tế. Với thị trường nội địa 100 triệu dân, doanh nghiệp có không gian để mở rộng quy mô sản xuất, tích lũy vốn và hoàn thiện công nghệ trước khi vươn ra thị trường quốc tế.

Anh Thơ