In bài viết

Sau dấu mốc nâng hạng, chứng khoán Việt Nam hướng tới chuẩn mực quốc tế

(Chinhphu.vn) - Việc được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp đánh dấu bước tiến của chứng khoán Việt Nam. Chặng đường tiếp theo tập trung vào các tiêu chí MSCI, phát triển thị trường vốn và nâng cao chất lượng, tính minh bạch, khả năng chống chịu.

22/11/2026 21:00
Sau dấu mốc nâng hạng, chứng khoán Việt Nam hướng tới chuẩn mực quốc tế - Ảnh 1.

Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Hoàng Văn Thu - Ảnh: chinhphu.vn

Nhân dịp 30 năm ngày truyền thống ngành Chứng khoán, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Hoàng Văn Thu trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ về những thành quả của thị trường, các giải pháp sau khi được FTSE Russell nâng hạng và định hướng phát triển đến năm 2030.

Từ thị trường quy mô nhỏ đến kênh vốn trung và dài hạn

Nhìn lại 30 năm phát triển, đâu là những thành quả nổi bật làm thay đổi vị thế của thị trường chứng khoán trong nền kinh tế Việt Nam? Bài học lớn nhất là gì, thưa ông?

Phó Chủ tịch UBCKNN Hoàng Văn Thu: Thành quả quan trọng nhất là sau 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán (TTCK) đã vươn lên từ quy mô rất nhỏ bé, trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn trọng yếu của nền kinh tế.

Tính đến hết tháng 10/2026, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt 10,14 triệu tỉ đồng, tương đương 79% GDP ước tính năm 2025. Thanh khoản bình quân đạt gần 24,7 nghìn tỉ đồng mỗi phiên. Thị trường có hơn 14,38 triệu tài khoản chứng khoán, tương đương 14,1% dân số Việt Nam.

Hệ thống công nghệ thông tin mới cho TTCK đi vào vận hành từ tháng 5/2025, giúp nâng cao năng lực xử lý của hạ tầng giao dịch và mở ra dư địa phát triển sản phẩm mới. Việc thị trường chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp là bước tiến về hội nhập quốc tế và chất lượng thị trường.

Thực tiễn 30 năm cho thấy việc hoàn thiện thể chế cần được thực hiện thường xuyên, bảo đảm tính minh bạch, đồng bộ và phù hợp với sự phát triển của thị trường. Phát triển thị trường cần gắn với đa dạng hóa sản phẩm đầu tư, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và hiện đại hóa hạ tầng giao dịch.

Công tác quản lý, giám sát cần tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả giám sát, phát hiện và cảnh báo rủi ro, bảo đảm thị trường hoạt động công khai, minh bạch và an toàn. Hội nhập quốc tế là động lực thúc đẩy cải cách, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức liên quan và sự chủ động của các thành viên thị trường trong việc đáp ứng chuẩn mực quốc tế.

TTCK cũng cần hướng tới nâng cao hiệu quả huy động vốn cho nền kinh tế, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển bền vững.

Tiếp tục cải cách để hướng tới các tiêu chí MSCI

Sau khi được FTSE Russell nâng hạng, Việt Nam hướng tới những chuẩn mực cao hơn như MSCI Emerging Market, theo ông, giải pháp trong chặng đường tới là gì?

Phó Chủ tịch UBCKNN Hoàng Văn Thu: Việc TTCK Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp ghi nhận những nỗ lực cải cách và phát triển thị trường thời gian qua. Đây là một bước tiến trong lộ trình hội nhập sâu rộng hơn với thị trường tài chính quốc tế, không phải đích đến cuối cùng.

UBCKNN sẽ tiếp tục triển khai các nhiệm vụ, giải pháp theo Đề án Nâng hạng TTCK Việt Nam được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 2014/QĐ-TTg ngày 12/9/2025, cùng các kế hoạch triển khai của Bộ Tài chính và UBCKNN. Mục tiêu là hướng tới đáp ứng các tiêu chí nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI vào năm 2030.

Trọng tâm trước tiên là tiếp tục hoàn thiện thể chế và khung pháp lý, tạo môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư trong và ngoài nước, từng bước tiệm cận chuẩn mực và thông lệ quốc tế.

Thị trường cần tăng cường tính minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin, đẩy mạnh công bố thông tin bằng tiếng Anh. Các thông tin về tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa (FOL), tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float), cơ cấu sở hữu, tỷ lệ sở hữu của cổ đông nội bộ và người có liên quan, cùng tình trạng sở hữu chéo cần được công khai.

Cùng với đó là đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ và phát triển các định chế trung gian để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của nhà đầu tư trong và ngoài nước. Về hạ tầng, cần tiếp tục chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ, hiện đại hóa hệ thống giao dịch, bù trừ, thanh toán và giám sát thị trường. Phương thức quản lý, thanh tra, giám sát cũng cần được đổi mới theo hướng hiện đại, hiệu quả và tiệm cận thông lệ quốc tế.

So với FTSE Russell, MSCI có yêu cầu đánh giá riêng và khắt khe hơn ở một số khía cạnh về khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là mức độ mở của thị trường ngoại hối, khả năng tiếp cận công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá và các hạn chế liên quan đến tỷ lệ sở hữu nước ngoài.

Việc đáp ứng các tiêu chí của MSCI đòi hỏi nỗ lực của Bộ Tài chính và UBCKNN, đồng thời cần sự phối hợp chặt chẽ, chủ động, đồng bộ của các bộ, ngành và cơ quan liên quan. Mục tiêu không chỉ là nâng hạng mà còn xây dựng TTCK Việt Nam minh bạch, an toàn, hiệu quả, bền vững, có khả năng cạnh tranh và hội nhập sâu rộng hơn với thị trường tài chính quốc tế.

Đa dạng hóa sản phẩm và kênh huy động vốn

Thưa ông, trước mục tiêu huy động khoảng 950.000 tỷ đồng qua TTCK năm 2027, UBCKNN sẽ triển khai giải pháp nào để phát triển thị trường vốn trung và dài hạn?

Phó Chủ tịch UBCKNN Hoàng Văn Thu: Để TTCK đảm nhiệm tốt vai trò cung cấp vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, Bộ Tài chính và UBCKNN triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết là tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, tập trung xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán và các nghị định hướng dẫn thi hành có liên quan. Mục tiêu là hoàn thiện quy định pháp luật, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng nguồn cung hàng hóa trên thị trường, khơi thông và tăng cường nguồn lực tài chính cho nền kinh tế, phục vụ mục tiêu tăng trưởng "hai con số".

Một nhóm giải pháp khác là đa dạng hóa sản phẩm và kênh huy động vốn. Trên thị trường cổ phiếu, sẽ tiếp tục hoàn thiện và thúc đẩy cơ chế IPO gắn với niêm yết; khuyến khích doanh nghiệp quy mô lớn, hoạt động hiệu quả và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tham gia thị trường; thúc đẩy cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước gắn với niêm yết.

Cơ quan quản lý nghiên cứu phát triển thị trường giao dịch dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp công nghệ. Với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, các giải pháp gồm nghiên cứu đa dạng hóa trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững; triển khai quy định về xếp hạng tín nhiệm; tiếp tục nâng cao niềm tin của nhà đầu tư đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. TTCK phái sinh tiếp tục được phát triển phù hợp với nhu cầu đầu tư và phòng ngừa rủi ro.

Cơ sở nhà đầu tư cần được phát triển theo hướng cân bằng và bền vững hơn, chú trọng nhà đầu tư tổ chức và ngành quỹ. Các giải pháp gồm đa dạng hóa loại hình quỹ, sản phẩm đầu tư và kênh phân phối chứng chỉ quỹ; phổ biến kiến thức, nâng cao chất lượng tư vấn, bảo vệ nhà đầu tư cá nhân và khuyến khích đầu tư dài hạn. Cải thiện khả năng tiếp cận thị trường, nâng cao tính minh bạch và tạo thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài cũng là những nhiệm vụ được chú trọng.

Song song đó là nâng cao năng lực của các tổ chức kinh doanh chứng khoán, hoàn thiện hạ tầng giao dịch, thanh toán và giám sát theo hướng hiện đại, an toàn, hiệu quả, tiệm cận thông lệ quốc tế.

Mục tiêu không chỉ là mở rộng quy mô huy động vốn mà còn hình thành thị trường vốn hiện đại, minh bạch, kết nối hiệu quả nguồn vốn dài hạn với nhu cầu đầu tư phát triển của nền kinh tế.

Lấy chất lượng và chiều sâu làm thước đo

Đến năm 2030, ngành Chứng khoán đặt mục tiêu gì, tập trung vào những trọng tâm nào? Thước đo nào phản ánh sự trưởng thành của thị trường, thưa ông?

Phó Chủ tịch UBCKNN Hoàng Văn Thu: Mục tiêu xuyên suốt trong giai đoạn tới là chuyển từ tăng trưởng chủ yếu về quy mô sang phát triển về chất lượng, chiều sâu và năng lực huy động vốn cho nền kinh tế.

Trong 5 năm tới và giai đoạn tiếp theo, ngành Chứng khoán ưu tiên phát triển thị trường đồng bộ, hiện đại, minh bạch và tiệm cận chuẩn mực quốc tế, tập trung vào năm trọng tâm.

Thứ nhất, thúc đẩy IPO gắn với niêm yết, phát triển trái phiếu xanh cùng các sản phẩm và thị trường mới. Thứ hai, phát triển cơ cấu nhà đầu tư cân bằng, chuyên nghiệp hơn, thúc đẩy vai trò của nhà đầu tư tổ chức, quỹ đầu tư và quỹ ETF.

Thứ ba, hiện đại hóa hạ tầng, nghiên cứu triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), ứng dụng công nghệ trong giao dịch, thanh toán và bù trừ. Thứ tư, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, giám sát; chủ động nhận diện, cảnh báo và kiểm soát rủi ro, bảo đảm thị trường vận hành an toàn, minh bạch. Thứ năm, đẩy mạnh hội nhập quốc tế, tiếp tục cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.

Đến năm 2030, bên cạnh các chỉ tiêu về vốn hóa, thanh khoản và quy mô nhà đầu tư theo định hướng tại Chiến lược phát triển TTCK, mức độ trưởng thành của thị trường cần được đánh giá qua chuyển biến thực chất về chất lượng. Các khía cạnh gồm sự đa dạng của hàng hóa, sản phẩm và cơ cấu nhà đầu tư; khả năng huy động vốn của doanh nghiệp; việc thực thi quy định về quản trị công ty đại chúng; tính minh bạch, an toàn và khả năng chống chịu trước biến động thị trường.

Việc đánh giá cần đặt trong bối cảnh kinh tế vĩ mô, điều kiện thị trường và quá trình triển khai đồng bộ các chính sách liên quan, qua đó phản ánh toàn diện hơn chuyển biến về quy mô, chiều sâu và tính bền vững của TTCK.

Xin trân trọng cám ơn ông!

Huy Thắng (thực hiện)