Sửa đổi, bổ sung 09 luật về quân sự, quốc phòng nhằm sắp xếp cơ quan quân sự địa phương tinh, gọn, mạnh.

Việc xây dựng, ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng nhằm bảo đảm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ quan điểm của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gắn với phân cấp, phân quyền tối đa, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính phù hợp với yêu cầu cấp bách của thực tiễn.

Dự án Luật tập trung sửa đổi, bổ sung các nội dung chịu sự ảnh hưởng bởi kết quả sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và kịp thời thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, xử lý các vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn. Dự án Luật không sửa đổi, bổ sung phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của 9 luật hiện hành.

Bố cục của dự thảo Luật được thiết kế thành 10 điều. Điều 1- Sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 9 của Luật Quốc phòng. Điều 2 - Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam. Điều 3 - Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng. Điều 4 - Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự. Điều 5 - Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Biên phòng Việt Nam. Điều 6 - Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng không nhân dân. Điều 7 - Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lực lượng dự bị động viên. Điều 8 - Sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 34 của Luật Phòng thủ dân sự. Điều 9 - Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dân quân tự vệ. Điều 10 - Hiệu lực thi hành.

Trước đó, tại các phiên thảo luận ở tổ đã có 69 ý kiến phát biểu góp ý cho dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng.

Thảo luận tại hội trường Quốc hội sáng nay, các đại biểu đánh giá cao sự chủ động, khẩn trương của Chính phủ và Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo các cơ quan liên quan rà soát khối lượng lớn văn bản liên quan đến 09 luật về quân sự và quốc phòng, trên cơ sở đó xây dựng hoàn thiện hồ sơ dự án Luật bảo đảm chất lượng. Nội dung dự thảo luật đã cơ bản bảm đảm thể chế hóa quan điểm của Đảng, các yêu cầu để sắp xếp tinh gọn, tổ chức bộ máy chính trị, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, sắp xếp tổ chức quân sự địa phương tinh, gọn, mạnh. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Các đại biểu Quốc hội cũng đánh giá cao Ủy ban Quốc phòng an ninh và đối ngoại cùng Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội đã tích cực, khẩn trương thẩm tra dự án Luật với nhiều ý kiến cụ thể, rõ quan điểm. Đồng thời, các đại biểu Quốc hội đã phân tích, lập luận rất cụ thể nhiều vấn đề và đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, làm rõ.

Quy định chức vụ cơ bản sĩ quan phải đảm bảo thống nhất

Góp ý cụ thể cho dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng, đại biểu Tô Thành Quyết (Ninh Bình) thống nhất và nhất trí cao với dự án Luật sửa đổi, bổ sung và sự cần thiết phải ban hành 09 luật về quân sự, quốc phòng.

Về bổ sung chức vụ cơ bản của cấp tỉnh và bổ sung chức vụ cơ bản đối với Ban chỉ huy cấp xã tại Khoản 1 Điều 11 Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, đại biểu Tô Thành Quyết cho biết, thực hiện Kết luận của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Nghị định của Chính phủ về việc điều chỉnh, tổ chức địa phương hai cấp, tổ chức quân sự địa phương tinh, gọn, mạnh. Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đã ban hành các kế hoạch, nghị quyết và kế hoạch để triển khai thực hiện. Theo đó, đã giải thể 964 Ban chỉ huy quân sự cấp huyện, thành lập 145 Ban chỉ huy phòng thủ khu vực; giải thể 44 Bộ chỉ huy quân sự bộ đội biên phòng cấp tỉnh, thành lập 30 Ban chỉ huy bộ đội biên phòng trực thuộc Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh; thành lập mới một số lực lượng và điều bộ chỉ huy về các xã. Trong tháng 8/2026, tiếp tục giải thể và tổ chức lại Ban chỉ huy quân sự phòng thủ, thành lập các trung đoàn bộ binh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Như vậy, về quy mô tổ chức biên chế, lực lượng, địa bàn đảm nhiệm, chức năng, nhiệm vụ của bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh được mở rộng và tăng lên. Chính phủ đã ban hành Nghị định 01 ngày 10/1/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06 ngày 15/3/2025 về quy định chức vụ, chức danh tương đương, chức vụ, chức danh có cấp bậc quân hàm cao nhất là Trung tướng, Phó Đô đốc Hải quân, Thiếu tướng, Chuẩn Đô đốc Hải quân và cấp bậc quân hàm cao nhất đối với chức vụ chức danh sĩ quan là cấp tướng của đơn vị thành lập mới, đơn vị tổ chức lại, đơn vị bổ sung tổ chức biên chế và chức danh nhiệm vụ nhưng không vượt quá số lượng tối đa vị trí cấp tướng theo quy định của cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Như vậy, dự thảo luật sửa đổi chức vụ, chức danh của Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh, thành phố, trừ Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội và Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, có cấp bậc quân hàm cao nhất là Thiếu tướng tương đương Tư lệnh binh chủng, cùng Hải quân, Cảnh sát biển là hoàn toàn phù hợp với quy định hiện nay.

Vấn đề thứ hai, bổ sung chức vụ cơ bản đối với Ban chỉ huy quân sự cấp xã. Thực hiện Kết luận 234 ngày 10/1/2026 của Bộ Chính trị về đề án điều chỉnh tổ chức biên chế ban chỉ huy quân sự cấp xã, phường đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; các Nghị quyết của Chính phủ và của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đã ban hành Quyết định 442 ngày 11/1/2026 về điều chỉnh tổ chức lại Ban chỉ huy quân sự cấp xã, phường, đặc khu, bố trí sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp thuộc ban chỉ huy quân sự cấp xã, phường, đặc khu là sĩ quan chỉ huy.

Như vậy, dự thảo luật bổ sung Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã tương đương Tiểu đoàn trưởng, trần cấp bậc quân hàm cao nhất là Trung tá; Phó Chỉ huy trưởng, Chính trị viên phó tương đương Phó Tiểu đoàn trưởng, Chính trị viên phó Tiểu đoàn, trần quân hàm Thiếu tá là phù hợp với tổ chức biên chế của Quân đội và thống nhất với các quy định hiện hành.

Về ý kiến đại biểu về bổ sung chính trị viên cấp xã là sĩ quan, vấn đề này, tại Quyết định 234 ngày 27/6/2025 của Ban Bí thư về tổ chức cơ quan chính trị và cán bộ chính trị các cấp trong Quân đội Nhân dân Việt Nam do Ban Bí thư quy định. Và trong Kết luận 234 ngày 10/1/2026 của Bộ Chính trị về đề án điều chỉnh tổ chức biên chế Ban chỉ huy quân sự cấp xã, phường, đặc khu đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới đã xác định chức danh Chính trị viên Ban chỉ huy quân sự cấp xã do đồng chí Bí thư Đảng ủy xã kiêm nhiệm. Do vậy, việc quy định chức vụ cơ bản sĩ quan phải đảm bảo thống nhất với quy định của Ban Bí thư và Kết luận của Bộ Chính trị. Sau khi Bộ Chính trị, Ban Bí thư có quy định mới, kết luận về vấn đề trên, đề nghị Bộ Quốc phòng sẽ nghiên cứu điều chỉnh cho phù hợp.

Bảo đảm sự thống nhất giữa mô hình tổ chức mới và hệ thống pháp luật hiện hành

Đại biểu Lưu Tiến Long (Hà Nội) đã góp ý 3 vấn đề về sự cần thiết ban hành dự án Luật: Thứ nhất, sửa đổi, bổ sung 09 Luật về quân sự, quốc phòng là đòi hỏi tất yếu khách quan, yêu cầu cấp thiết hiện nay. Theo đại biểu, sự nghiệp bảo vệ tổ quốc hiện nay đang chịu tác động to lớn của tình hình thế giới, khu vực. Những vấn đề mới, nóng cần phải được nghiên cứu, giải quyết: chiến tranh hiện đại, chiến tranh sử dụng công nghệ cao, tác chiến không gian mạng, bảo vệ chủ quyền quốc gia đang đặt ra nhiều yêu cầu mới. Vì vậy, hệ thống pháp luật quân sự, quốc phòng cần phải sửa đổi, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu bảo vệ tổ quốc trong tình hình mới.

Thứ hai, đại biểu Lưu Tiến Long cho rằng, sửa đổi, bổ sung luật xuất phát từ yêu cầu bảo đảm sự thống nhất giữa mô hình tổ chức mới và hệ thống pháp luật hiện hành. Việc đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và chủ trương đưa sĩ quan quân đội về Ban chỉ huy quân sự cấp xã bước đầu đã phát huy được hiệu quả tích cực và đạt chất lượng. Tuy nhiên, một số quy định của luật hiện hành đã bộc lộ bất cập, không còn phù hợp với thực tiễn, nếu không được sửa đổi kịp thời sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức thực hiện nhiệm vụ quân sự quốc phòng ở cơ sở, nhất là việc xác định thẩm quyền, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, địa phương.

Mặc dù thời gian qua Quốc hội đã cho phép áp dụng một số cơ chế đặc thù để xử lý các vấn đề phát sinh trong giai đoạn chuyển tiếp, bảo đảm cho bộ máy mới được vận hành thông suốt, tuy nhiên đây chỉ là giải pháp mang tính tình thế, chưa thể giải quyết tận gốc thiếu sự đồng bộ giữa cơ chế vận hành và tổ chức bộ máy. Vì vậy, yêu cầu đặt ra hiện nay cần kịp thời thay thế các giải pháp tình thế bằng một nền tảng pháp lý ổn định được xác lập bằng luật, qua đó khắc phục những bất cập, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về quốc phòng.

Thứ ba, trong lĩnh vực quốc phòng, hoàn thiện thể chế không chỉ yêu cầu công tác hợp pháp mà còn có yêu cầu trực tiếp của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Quân sự quốc phòng là lĩnh vực đặc biệt quan trọng, liên quan trực tiếp đến vận mệnh của đất nước, chế độ và dân tộc. Tính chất đặc thù của lĩnh vực này là phải bảo đảm vận hành theo một hệ thống lãnh đạo, chỉ huy thống nhất, chặt chẽ, liên tục, gắn với trách nhiệm của mỗi chủ thể chỉ huy ở các lực lượng trong từng nhiệm vụ, không cho phép gián đoạn, khoảng trống về pháp lý. Thiếu sự đồng bộ ở bất kỳ một khâu pháp lý nào có thể ảnh hưởng đến quá trình tổ chức thực hiện. Đây là yêu cầu khác biệt căn bản so với lĩnh vực quản lý nhà nước thông thường. Do đó, việc sửa đổi, bổ sung một số điều trong 09 luật lần này là rất cần thiết, tạo nền tảng pháp lý quan trọng bảo đảm cho thực thi pháp luật quân sự quốc phòng phù hợp với bộ máy hệ thống tổ chức chính trị và điều kiện phát triển mới của đất nước.

Phát biểu giải trình trước Quốc hội, thay mặt Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo, Đại tướng Phan Văn Giang-Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trân trọng cảm ơn và tiếp thu tối đa các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, sâu sắc của các đại biểu Quốc hội. Bộ Quốc phòng và cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo luật để bảo đảm chặt chẽ, thống nhất, đồng bộ với các văn bản luật liên quan để đáp ứng yêu cầu thực tế.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng đã báo cáo làm rõ thêm một số vấn đề mà các vị đại biểu Quốc hội quan tâm đóng góp ý kiến tại Hội trường.

Thứ nhất là, việc sửa đổi, bổ sung 09 luật quân sự, quốc phòng ban hành luật này nhằm mục đích để không còn Ban chỉ huy phòng thủ khu vực và để đáp ứng được yêu cầu đã thành lập 3.319 Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

"Các nội dung khác mà các đại biểu đã nêu, thì chúng tôi sẽ tiếp tục sửa các văn bản luật như: Luật Biên phòng, Luật Sĩ quan, Luật Quốc phòng, Luật Công nhân chuyên nghiệp và viên chức quốc phòng, Luật Nghĩa vụ quân sự, Luật Dân quân tự vệ và các văn bản quy phạm pháp luật khác để đáp ứng yêu cầu thực tế", Đại tướng Phan Văn Giang nói.

Đại tướng Phan Văn Giang đã làm rõ thêm quan điểm về an ninh trật tự và hoàn toàn đồng ý với ý kiến của đại biểu Quốc hội Huỳnh Ngọc Liêm (Lâm Đồng) nêu.

Đại tướng Phan Văn Giang cho biết, hiện nay, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an đã thống nhất. Trước đây, ở xã biên giới, nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự chủ yếu do lực lượng Bộ đội Biên phòng đảm nhiệm, Luật Biên phòng đã quy định như vậy. Tuy nhiên, hiện nay khi lực lượng Công an chính quy đã được đưa về cấp xã, thì việc này thuộc về công an. Luật đang quy định thì phải thực hiện theo luật. Giữa Bộ Quốc phòng và Bộ Công an đang tiến hành sửa đổi Nghị định 03 của Chính phủ để thực hiện mối quan hệ hợp tác giữa hai lực lượng, đáp ứng yêu cầu thực tế.

Đại tướng Phan Văn Giang cho rằng, hiện nay khi có lực lượng Công an chính quy ở cấp xã, việc bảo đảm an ninh trật tự ở địa bàn cấp xã biên giới được thực hiện rất tốt. Còn về phần biên giới và cửa khẩu, trách nhiệm quản lý chính thuộc về Bộ Quốc phòng (cụ thể là Bộ đội Biên phòng).

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Phan Văn Giang cũng nhấn mạnh giải trình trước các đại biểu Quốc hội là chính trị viên không do Bí thư Đảng ủy xã kiêm nhiệm nữa mà phải là một sĩ quan; về việc quản lý các phương tiện bay không người lái…

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Phan Văn Giang cũng bày tỏ cảm ơn các địa phương đã quan tâm tạo điều kiện cho lực lượng quân sự cấp xã và các địa phương.

Hải Liên