Sửa đổi Luật Điện lực: Gỡ vướng trong quy hoạch, đầu tư và vận hành hệ thống điện

Tại phiên thảo luận ở hội trường chiều 3/11, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã tiếp thu, giải trình, làm rõ một số nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, việc sửa đổi Luật lần này tập trung vào 3 mục tiêu cốt lõi: Thể chế hóa Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và luật hóa các quy định tại Nghị quyết số 253/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù; giải quyết đồng bộ các vấn đề về phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính; tháo gỡ những điểm nghẽn, vướng mắc trong quy hoạch và triển khai các dự án điện lực.

Đồng bộ quy hoạch nguồn điện, lưới điện và nhu cầu phụ tải

Về triển khai quy hoạch điện, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, dự thảo Luật lần này hướng tới bảo đảm tính đồng bộ giữa nguồn điện, lưới điện và nhu cầu phụ tải, đồng thời tạo sự linh hoạt trước yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội.

Tại khoản 4 Điều 10, dự thảo quy định các yêu cầu cơ bản về quy hoạch điện, trong đó có việc cập nhật phụ tải lớn, cơ cấu nguồn điện nền, nguồn điện linh hoạt, công suất dự phòng và điều hòa cung-cầu theo từng thời kỳ.

Bộ trưởng cho biết, Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Công Thương cập nhật, điều chỉnh Quy hoạch Điện VIII để phù hợp với các điều kiện thực tế và những quy định pháp luật đã được sửa đổi trong thời gian qua.

Liên quan đến cơ chế đầu tư phát triển nguồn điện và lưới điện, Bộ trưởng cho rằng, những vướng mắc về thủ tục và cơ chế đầu tư thời gian qua đã ảnh hưởng đến việc triển khai các nguồn điện lớn, nguồn điện nền, trong đó có điện khí LNG. Do đó, dự thảo Luật bổ sung các nội dung nhằm kiểm soát rủi ro của các bên tham gia đầu tư…

Theo Bộ trưởng, dự thảo cần có cơ chế chia sẻ rủi ro, tạo điều kiện cho nhà đầu tư nhưng vẫn bảo đảm hài hòa lợi ích với Nhà nước. Không thể chuyển toàn bộ rủi ro trong quá trình đầu tư sang Nhà nước, cuối cùng tính vào chi phí của người dân.

Theo đó, cơ cấu giá được bổ sung thành phần giá công suất nhằm bảo đảm tính sẵn sàng của nhà máy. Ngoài phần công suất khả dụng được huy động theo cơ chế thị trường, nhà máy điện nền, điện có quy mô lớn có thể được tính toán một phần chi phí liên quan đến công suất.

Về đàm phán hợp đồng mua bán điện, dự thảo Luật quy định việc đàm phán căn cứ kết quả đấu thầu dự án và giá điện nằm trong khung giá điện. Đây là cơ sở để các bên ký kết hợp đồng, hạn chế tình trạng kéo dài thời gian đàm phán.

Đối với phát triển năng lượng tái tạo, Bộ trưởng cho biết, loại hình năng lượng này có 3 đặc điểm quan trọng: Không liên tục, chi phí biên bằng 0 (hoặc gần bằng 0) và không có tính điều hòa. Vì vậy, tỉ trọng và tiến độ phát triển năng lượng tái tạo phải đồng bộ với việc hoàn thiện, nâng cấp lưới điện thông minh. Dự thảo Luật đã đưa ra các cơ chế cụ thể cho yêu cầu này.

Riêng với điện gió ngoài khơi, Bộ trưởng cho biết đây là lĩnh vực mới, đòi hỏi nguồn vốn lớn, công nghệ cao và gắn trực tiếp với quốc phòng, an ninh. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu để hoàn thiện cơ chế. Đồng thời, cần phân biệt rõ điện gió ngoài khơi với điện gió gần bờ…

Giá điện theo cơ chế thị trường, có lộ trình xóa bù chéo

Về giá điện, hỗ trợ tiền điện và xóa bỏ bù chéo, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, điểm b khoản 12 Điều 5 dự thảo quy định giá điện được hình thành theo cơ chế thị trường, có sự điều tiết của Nhà nước, phù hợp với cấp độ phát triển của thị trường điện cạnh tranh và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Quan điểm xuyên suốt là giá điện phải phản ánh các chi phí hợp lý, hợp lệ và vận hành theo cơ chế thị trường. Theo quy định tại Nghị định số 72/2025/NĐ-CP và Nghị định số 278/2026/NĐ-CP, hằng năm, trước khi kết thúc năm tài chính, EVN phải công bố kết cấu chi phí. Bộ Công Thương, Bộ Tài chính cùng Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán, đánh giá và công khai các chi phí này trên website của Bộ Công Thương.

Đối với việc xây dựng khung giá phát điện, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến đại biểu, theo hướng giao một đơn vị độc lập, không thuộc các đơn vị phát điện và trực thuộc cơ quan quản lý nhà nước thực hiện, nhằm bảo đảm tính độc lập, khách quan và kịp thời.

Về chính sách hỗ trợ tiền điện tại điểm c khoản 13 Điều 5, Bộ trưởng cho biết Quyết định số 28/2014/QĐ-TTg và Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg đã quy định cơ cấu biểu giá và mức hỗ trợ từ ngân sách cho các đối tượng yếu thế, tương đương 30 kWh/hộ/tháng, tính theo giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc 1.

Đối với lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện, việc này liên quan đến nhiều nhóm đối tượng và vùng miền nên cần được đánh giá kỹ lưỡng trước khi thực hiện.

Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, việc sửa đổi Luật lần này nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong đầu tư, vận hành hệ thống điện; đẩy mạnh phân cấp, cải cách thủ tục gắn với trách nhiệm thực thi; bảo đảm chính sách minh bạch, đồng bộ và kiểm soát được chi phí. Chính phủ sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan của Quốc hội, tiếp thu ý kiến đại biểu để hoàn thiện dự án Luật trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Diệu Anh