Sửa đổi Luật Hải quan: Tháo gỡ 'điểm nghẽn', thúc đẩy hải quan số

Tại buổi thẩm định, đại diện Bộ Công an đề nghị bổ sung, làm rõ cơ chế phối hợp giữa cơ quan Hải quan với lực lượng Công an trong trao đổi thông tin, phát hiện, điều tra, xử lý buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới; đồng thời tiếp tục hoàn thiện các quy định về quản lý rủi ro, kiểm tra, giám sát hải quan đối với nhóm hàng hóa có nguy cơ cao.

Đối với việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan Hải quan và cơ sở dữ liệu nghiệp vụ của Bộ Công an, đại diện Bộ Công an đề nghị giao một đơn vị làm đầu mối phục vụ công tác phân tích, đánh giá rủi ro, kịp thời phát hiện tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Liên quan đến quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử, đại diện Thanh tra Chính phủ đề nghị bổ sung 1 khoản quy định về xây dựng cổng thông tin hải quan chuyên dụng kết nối trực tiếp với các sàn thương mại điện tử quốc tế và nội địa; đồng thời liên thông dữ liệu định danh với hệ thống định danh điện tử quốc gia (VNeID) bởi vì đặc thù thương mại điện tử xuyên biên giới khối lượng đơn hàng cực kỳ lớn nhưng giá trị trên từng đơn hàng lại nhỏ.

Việc luật hóa cơ chế liên thông kỹ thuật sẽ chuyển dịch sang kiểm soát dữ liệu tự động, ngăn chuyển dịch sang kiểm soát dữ liệu tự động, ngăn chặn trường hợp chia nhỏ đơn hàng trốn thuế, đồng thời không gây tắc nghẽn luồng vận chuyển của chuỗi cung ứng.

Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam đánh giá cao cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan thời gian qua, đồng thời đề xuất bổ sung các quy định về phân cấp, phân quyền, kiểm tra chuyên ngành, xử lý hàng tồn đọng và hoàn thiện cơ chế một cửa, công nghệ số.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết, Hội đồng thẩm định thống nhất cao về sự cần thiết sửa đổi Luật Hải quan nhằm hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành Luật Hải quan năm 2014.

Theo Thứ trưởng, việc sửa đổi Luật còn nhằm tạo hành lang pháp lý đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội trong bối cảnh mới, phục vụ tái thiết quy trình nghiệp vụ và xây dựng hải quan số trong tiến trình chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay.

Liên quan đến thương mại điện tử xuyên biên giới, Thứ trưởng đề nghị tiếp tục rà soát quy định xác định chủ quản nền tảng thương mại điện tử, là chủ thể khai hải quan để bảo đảm phù hợp với Luật Thương mại điện tử. 

Theo Thứ trưởng, pháp luật hiện hành chỉ xác định chủ quản nền tảng có trách nhiệm quản lý, vận hành, xác thực người bán và phối hợp cung cấp thông tin cho cơ quan nhà nước, không mặc nhiên là chủ thể giao dịch hay đại diện pháp lý của người bán trong mọi trường hợp.

Đối với quy định yêu cầu người mua và người bán hàng hóa qua biên giới phải xác thực định danh điện tử, Thứ trưởng cho rằng cần làm rõ phạm vi, mức độ xác thực cũng như cơ chế bảo vệ, lưu trữ, chia sẻ dữ liệu để bảo đảm phù hợp quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đối với các quy định về thủ tục hành chính, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát theo tinh thần đổi mới công tác xây dựng pháp luật, chỉ quy định trong Luật những nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội; còn các vấn đề mang tính quy trình, trình tự, thủ tục cần nghiên cứu giao Chính phủ quy định chi tiết.

Thứ trưởng cũng lưu ý một số quy định còn có khả năng phát sinh vướng mắc trong thực tiễn. Cụ thể, đối với quy định yêu cầu doanh nghiệp kinh doanh kho bãi chịu trách nhiệm tiêu hủy hàng hóa gây ô nhiễm môi trường trong trường hợp không xác định được chủ sở hữu. Bên cạnh đó, cần tiếp tục nghiên cứu kỹ trên cơ sở quy định của Bộ luật Dân sự để bảo đảm công bằng, hợp lý, tránh đẩy toàn bộ chi phí, trách nhiệm sang doanh nghiệp khi chưa xác định được chủ thể có quyền, nghĩa vụ đối với tài sản. 

Ngoài ra, quy định về thời hạn kiểm tra sau thông quan tối đa 5 năm cũng cần được rà soát để bảo đảm thống nhất với thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính theo Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo đánh giá kỹ sự cần thiết của các quy định bãi bỏ, quy định chuyển tiếp nhằm tránh phát sinh khoảng trống pháp lý trong quá trình thi hành Luật, nhất là đối với các trường hợp liên quan đến giấy phép, hồ sơ đang được giải quyết hoặc các thủ tục chuyển tiếp giữa quy định cũ và mới. 

Đồng thời, cần tiếp thu đầy đủ ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định, tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật và hồ sơ dự án Luật trước khi trình Chính phủ xem xét theo quy định.

Diệu Anh