Sửa Luật Sở hữu trí tuệ: Cắt giảm 18 thủ tục hành chính, 5 điều kiện kinh doanh

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày Tờ trình tóm tắt dự án luật, nhấn mạnh yêu cầu thể chế hóa các nghị quyết của Đảng về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tinh gọn bộ máy, đồng thời thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo Bộ trưởng, một số chính sách cải cách trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ đã được triển khai theo các nghị quyết của Chính phủ và pháp luật về đầu tư. Trong đó, dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ đã được loại bỏ khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp cũng đã được bãi bỏ. Việc sửa đổi luật nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tiếp tục đơn giản hóa thủ tục đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ.

Dự thảo luật sửa đổi, bổ sung 25 trong tổng số 222 điều của Luật Sở hữu trí tuệ, gồm 3 điều quy định về nội dung sửa đổi, bổ sung, điều khoản thi hành và điều khoản chuyển tiếp.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. Việc thay đổi thông tin chủ văn bằng bảo hộ do chuyển nhượng quyền được thực hiện thông qua thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ.

Đối với dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ, dự thảo không còn quy định điều kiện kinh doanh đối với tổ chức, cá nhân giám định mà chuyển sang cơ chế thông báo khi hoạt động cung cấp dịch vụ. Quyền, nghĩa vụ trong hoạt động giám định và trình tự, thủ tục thực hiện dự kiến được quy định tại văn bản dưới luật.

Các quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự, thủ tục xác lập quyền đối với giống cây trồng cũng được lược bỏ khỏi luật, giao Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định chi tiết.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, những nội dung sửa đổi, bổ sung này sẽ giúp bãi bỏ 18 thủ tục hành chính, cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ.

Cùng với việc đơn giản hóa thủ tục, dự thảo đề xuất chuyển trách nhiệm quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng mô hình quản lý hiện nay chưa phát huy đầy đủ tiềm năng bảo hộ giống cây trồng gắn với phát triển nông nghiệp công nghệ cao, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa tài sản trí tuệ. Việc thống nhất đầu mối sẽ giúp sử dụng chung nguồn lực, hạ tầng số và cơ sở dữ liệu sở hữu trí tuệ, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp khi chỉ cần liên hệ một cơ quan để thực hiện các thủ tục liên quan.

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu lưu ý việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ cần đi đôi với cơ chế kiểm soát chất lượng hoạt động giám định.

Theo cơ quan thẩm tra, đây là hoạt động đòi hỏi chuyên môn cao, kết luận giám định có vai trò quan trọng trong việc xác lập, thực hiện và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Nếu bỏ các điều kiện đối với tổ chức, cá nhân giám định mà chưa có cơ chế hậu kiểm cụ thể, chất lượng và độ tin cậy của kết luận giám định có thể bị ảnh hưởng, gây khó khăn cho cơ quan chức năng khi xuất hiện nhiều kết luận khác nhau về cùng một vụ việc. Do đó, cần tiếp tục đánh giá thực tiễn, có giải pháp kiểm soát và nâng cao chất lượng hoạt động này.

Một nội dung khác được cơ quan thẩm tra đề nghị đánh giá kỹ là việc mở rộng phạm vi quyền của chủ bằng bảo hộ giống cây trồng, bao gồm giống có nguồn gốc chủ yếu từ giống đã được bảo hộ, giống không khác biệt rõ ràng với giống được bảo hộ và giống mà việc sản xuất đòi hỏi phải sử dụng lặp lại giống được bảo hộ.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị làm rõ tác động của quy định mới đối với các bằng bảo hộ đã cấp trước khi luật có hiệu lực, bảo đảm quyền lợi của tổ chức, cá nhân đã đầu tư, khai thác hoặc chuẩn bị khai thác giống cây trồng.

Đối với đề xuất chuyển trách nhiệm quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng sang Bộ Khoa học và Công nghệ, cơ quan thẩm tra tán thành phương án này nhằm hạn chế chồng chéo, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo thuận lợi trong giải quyết thủ tục. Đồng thời, đề nghị quy định rõ Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ.

Bích Phương