Tận dụng Hiệp định Việt Nam - EFTA, thúc đẩy doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế

Ngày 18/10, tại Hà Nội, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cùng đại diện 4 nước thành viên Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) đã chính thức ký kết Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA (VEFTA).

EFTA gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein. Việc ký kết Hiệp định đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quan hệ kinh tế, thương mại giữa Việt Nam và EFTA, mở ra cơ hội tăng cường hợp tác đầu tư, chuyển giao công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), khi đi vào thực thi, Hiệp định sẽ mở ra cơ hội tiếp cận ổn định, dài hạn cho hàng hóa và dịch vụ Việt Nam tại thị trường EFTA.

Các nước EFTA đều là những nền kinh tế phát triển, có thu nhập và sức mua cao, đồng thời có thế mạnh về đổi mới sáng tạo, nghiên cứu, thiết kế và phát triển sản phẩm. Cơ cấu sản xuất của các nước này có tính bổ trợ cho nền kinh tế Việt Nam, tạo điều kiện để hai bên mở rộng hợp tác thương mại, đầu tư và công nghệ.

Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và EFTA đạt khoảng 4,8 tỷ euro. Không tính thương mại vàng của Thụy Sĩ, Việt Nam đã xuất khẩu sang thị trường này nhiều mặt hàng như giày dép, dệt may, máy móc, sản phẩm điện tử và thủy sản. Riêng kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang Thụy Sĩ và Na Uy đạt trên 50 triệu USD.

Với triển vọng mở cửa thị trường từ phía EFTA, đặc biệt là các cam kết về xóa bỏ thuế quan đối với hàng công nghiệp và thủy sản chế biến, Hiệp định được kỳ vọng tạo thêm động lực cho những ngành xuất khẩu có thế mạnh của Việt Nam như máy móc, cơ khí chính xác, thiết bị điện, giày dép, cà phê, gia vị và đồ gỗ, đồng thời mở rộng cơ hội phát triển các sản phẩm chế biến sâu.

Tuy nhiên, theo ông Vũ Bá Phú, thị trường EFTA đặt ra những yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm, sản xuất xanh, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội. Đây vừa là thách thức, vừa là động lực để doanh nghiệp Việt Nam đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng chuỗi cung ứng và giá trị gia tăng của sản phẩm.

Việc đáp ứng những tiêu chuẩn này cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển thương hiệu, từng bước tham gia vào các phân khúc thị trường cao cấp, có giá trị gia tăng cao.

Nâng cao năng lực doanh nghiệp, đổi mới phương thức xúc tiến thương mại

Ông Vũ Bá Phú nhấn mạnh, để tận dụng hiệu quả Hiệp định, doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị năng lực đáp ứng các quy định của thị trường ngay từ sớm, thay vì chỉ tập trung vào những ưu đãi thuế quan.

"Muốn xuất khẩu vào thị trường EFTA, doanh nghiệp phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về năng lực thâm nhập thị trường, chất lượng sản phẩm, cũng như khả năng đáp ứng các yêu cầu về chuyển đổi xanh, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội", Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại cho hay.

Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao, Cục Xúc tiến thương mại sẽ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp thông qua ba nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết, nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn thị trường. Cục sẽ phối hợp với hệ thống Thương vụ Việt Nam tại các nước EFTA tăng cường cung cấp thông tin, tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu theo từng ngành hàng về quy tắc xuất xứ, rào cản kỹ thuật và quy định về môi trường.

Đồng thời, đẩy mạnh hợp tác với các tổ chức xúc tiến thương mại, đầu tư tại các nước EFTA để cập nhật, cảnh báo sớm cho doanh nghiệp những thay đổi về nhu cầu thị trường, xu hướng tiêu dùng và chính sách của nước sở tại.

Nhóm giải pháp thứ hai là hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Thông qua Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam, Cục Xúc tiến thương mại tiếp tục khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào chất lượng, đổi mới sáng tạo và phát triển thương hiệu riêng.

Mục tiêu là hình thành những doanh nghiệp, nhóm sản phẩm tiên phong đủ năng lực thâm nhập, đứng vững tại thị trường có tiêu chuẩn cao như EFTA, đồng thời tạo điều kiện phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp cung ứng sản phẩm, dịch vụ phụ trợ.

Nhóm giải pháp thứ ba là đổi mới phương thức xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng hiện diện tại thị trường quốc tế.

Với vai trò đầu mối của Bộ Công Thương triển khai Chương trình vươn ra thị trường quốc tế (Go Global) theo Quyết định số 626/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Cục Xúc tiến thương mại sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan, huy động nguồn lực của hệ thống xúc tiến thương mại từ Trung ương đến địa phương để đồng hành cùng doanh nghiệp.

Trọng tâm là hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các ưu đãi của Hiệp định Việt Nam - EFTA, mở rộng hiện diện thương mại, từng bước tham gia trực tiếp vào hệ thống phân phối và chuỗi cung ứng tại các nước thành viên.

Theo ông Vũ Bá Phú, điều này đòi hỏi đổi mới phương thức xúc tiến thương mại theo chiều sâu, không chỉ hỗ trợ xuất khẩu hàng hóa theo cách truyền thống mà còn hướng tới việc doanh nghiệp thiết lập hiện diện thương mại, đầu tư và tổ chức sản xuất tại các thị trường mục tiêu.

Dư địa hợp tác ở 4 nhóm lĩnh vực

Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại nhận định, Hiệp định Việt Nam - EFTA không chỉ tạo thuận lợi cho thương mại hàng hóa mà còn mở ra cơ hội mở rộng hợp tác về công nghệ, đầu tư và tham gia chuỗi giá trị.

Các nước EFTA có tiềm lực tài chính, công nghệ và thế mạnh trong nghiên cứu, phát triển, thiết kế sản phẩm. Trong khi đó, Việt Nam có thị trường hơn 100 triệu dân, năng lực sản xuất ngày càng được nâng cao và môi trường đầu tư năng động.

Sự bổ trợ này tạo điều kiện để doanh nghiệp EFTA đầu tư, tổ chức sản xuất tại Việt Nam, tận dụng năng lực sản xuất trong nước để cung ứng sản phẩm cho thị trường Việt Nam và xuất khẩu sang các nước thứ ba.

Theo ông Vũ Bá Phú, dư địa hợp tác giữa Việt Nam và EFTA tập trung vào bốn nhóm lĩnh vực: công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao; năng lượng sạch và chuyển đổi xanh; kinh tế biển, logistics lạnh gắn với chế biến thủy sản hiện đại; dược phẩm, công nghệ y tế và tài chính xanh.

Đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực này sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ tiên tiến, nâng cao năng lực sản xuất, tăng giá trị gia tăng và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Để khai thác hiệu quả những tiềm năng trên, thời gian tới, Cục Xúc tiến thương mại sẽ đẩy mạnh hoạt động xúc tiến đầu tư phát triển công thương theo cả hai chiều.

Một mặt, Cục tăng cường quảng bá môi trường đầu tư của Việt Nam, thu hút các dự án công nghệ cao từ những tập đoàn, nhà đầu tư có tiềm lực của các nước EFTA.

Mặt khác, Cục tiếp tục đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hoạt động đầu tư, phát triển hiện diện thương mại tại thị trường EFTA theo định hướng của Chương trình Go Global.

"Thông qua các hoạt động này, chúng tôi kỳ vọng Hiệp định Việt Nam - EFTA sẽ thực sự trở thành động lực mới, thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam với các nước EFTA phát triển mạnh mẽ, bền vững trong giai đoạn tới", ông Vũ Bá Phú cho hay.

Anh Thơ