Tăng cường năng lực thực thi bản quyền trên môi trường số

Hiện các đơn vị sáng tạo nội dung đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức trên môi trường số: Từ tốc độ lan truyền chóng mặt của nội dung vi phạm đến tính ẩn danh xuyên biên giới gây khó khăn cho việc truy vết. 

Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Việt Nam cho biết, để ứng phó, hệ thống pháp luật Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng với Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2022 và 2025, cùng Nghị định số 341/2025/NĐ-CP. Đáng chú ý, mức phạt đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả đã được tăng cường mạnh mẽ nhằm mục đích răn đe: cá nhân có thể bị phạt tới 1 tỷ đồng, trong khi pháp nhân thương mại vi phạm có thể bị phạt từ 1 đến 3 tỷ đồng và bị đình chỉ hoạt động.

Trong bối cảnh đó, theo Cục trưởng Cục Bản quyền tác Việt Nam Trần Hoàng, việc tăng cường thực thi quyền tác giả trên môi trường số không chỉ nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả mà còn góp phần xây dựng một môi trường sáng tạo lành mạnh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hút đầu tư và phát triển bền vững các ngành công nghiệp văn hóa.

Mới đây, Cục Bản quyền tác giả Việt Nam đã phối hợp với Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản tổ chức "Hội thảo về thực thi bản quyền trên môi trường số" với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức thực thi quyền tác giả, hiệp hội nghề nghiệp, doanh nghiệp và chuyên gia của Việt Nam và Nhật Bản.

Hội thảo được tổ chức nhằm cập nhật tình hình bảo hộ và thực thi quyền tác giả trên môi trường số trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ; đồng thời tạo diễn đàn để các cơ quan quản lý, tổ chức và chuyên gia hai nước trao đổi chính sách, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và tăng cường hợp tác trong công tác quản lý, thực thi quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số. Nội dung này phù hợp với định hướng hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực tăng cường bảo hộ quyền tác giả trên môi trường số, chống xâm phạm quyền tác giả, nâng cao năng lực và trao đổi kinh nghiệm theo Bản ghi nhớ hợp tác năm 2015.

Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Việt Nam Trần Hoàng khẳng định Việt Nam, luôn xác định bản quyền là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế sáng tạo. Trong thời gian qua, Việt Nam đã không ngừng hoàn thiện hệ thống pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan; tăng cường năng lực thực thi; thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong quản lý nhà nước; đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế nhằm đáp ứng yêu cầu của quá trình hội nhập và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ.

Việt Nam đang từng bước hoàn thiện các cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, chủ thể quyền, doanh nghiệp công nghệ, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian và các nền tảng số nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.

Cục Bản quyền tác giả Việt Nam và Nhật Bản đã cùng nhau chia sẻ, cập nhật tình hình thực thi bản quyền tại Việt Nam và Nhật Bản và những kết quả đạt được trong công tác quản lý, bảo hộ và xử lý các hành vi xâm phạm trên môi trường số; Kinh nghiệm bảo vệ bản quyền âm nhạc do Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Nhật Bản (RIAJ) chia sẻ; Kinh nghiệm bảo vệ bản quyền truyện tranh của Hiệp hội Bản quyền Sách điện tử Nhật Bản (ABJ; Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn của Nhà xuất bản Kim Đồng trong hoạt động chống vi phạm bản quyền đối với xuất bản phẩm tại Việt Nam; Chia sẻ hoạt động và kinh nghiệm xử lý các vụ việc xâm phạm bản quyền trên môi trường số của Trung tâm CODA Việt Nam.

Bên cạnh đó, trao đổi trực tiếp về những khó khăn, thách thức trong thực thi bản quyền trên môi trường số, cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, chủ thể quyền và doanh nghiệp công nghệ, cũng như các giải pháp nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm bản quyền trong bối cảnh phát triển của các nền tảng số và trí tuệ nhân tạo.

Thông qua những hoạt động này sẽ góp phần tăng cường trao đổi chính sách, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, nâng cao năng lực thực thi và thúc đẩy xây dựng môi trường bản quyền số minh bạch, an toàn và bền vững, tạo động lực cho phát triển công nghiệp văn hóa và nền kinh tế sáng tạo của hai quốc gia.

Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản Kawakami Toshihiro khẳng định, để nuôi dưỡng và phát triển ngành anime, manga cũng như các ngành công nghiệp sáng tạo, Nhật Bản luôn nỗ lực bảo vệ và bảo hộ quyền tác giả, đặc biệt trên môi trường số. Những năm gần đây, tình trạng vi phạm bản quyền trên không gian mạng đã trở thành thách thức rất lớn. Đối với các tác phẩm được phát hành ngoài lãnh thổ Nhật Bản, công tác bảo hộ càng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý bản quyền của các quốc gia.

DA