Tăng cường phân cấp trong kỷ nguyên số: Kinh nghiệm từ các nước Bắc Âu

Sáng 18/3, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp với Đại sứ quán các nước Bắc Âu tại Hà Nội, gồm Đan Mạch, Phần Lan, Na Uy và Thụy Điển, đồng tổ chức Tọa đàm Bắc Âu thường niên lần thứ 9 với chủ đề: "Thực hiện phân cấp thành công trong kỷ nguyên số - Chia sẻ kinh nghiệm giữa Việt Nam và các nước Bắc Âu".

Chủ đề tọa đàm lần này bám sát việc thực hiện các quyết sách chiến lược của Đảng và Nhà nước Việt Nam hiện nay, đặc biệt là Nghị quyết 57 về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và Nghị quyết 66 về hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền. Đây là dịp để các nhà hoạch định, thực thi chính sách, các nhà khoa học và chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm quản trị cấp cao.

Các thảo luận xoay quanh xây dựng hệ thống an sinh xã hội hiện đại, tối ưu hóa hệ thống thuế và khai thác chuyển đổi số nhằm bảo đảm dịch vụ công hiệu quả, minh bạch, lấy người dân làm trung tâm.

PGS.TS Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh tin tưởng tọa đàm sẽ góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn tham khảo cho việc hoàn thiện thể chế, thực tiễn quản trị ở Việt Nam, cũng như quá trình đào tạo, bồi dưỡng và nghiên cứu tư vấn chính sách ở Học viện và Việt Nam; đồng thời, tăng cường và làm sâu sắc mối quan hệ hợp tác truyền thống, hữu nghị giữa Việt Nam và các quốc gia Bắc Âu.

Phân cấp, quản trị số: Chìa khóa nâng cao hiệu quả quản trị công

Năm nay, các góc nhìn từ Bắc Âu mang đến những kinh nghiệm độc đáo về phân cấp, quản trị số và cung cấp dịch vụ công. 

Các nước Bắc Âu luôn nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới về cung cấp phúc lợi, chuyển đổi số và quản trị công. Mô hình quản trị của họ được quốc tế đánh giá cao nhờ sự kết hợp giữa hệ thống an sinh xã hội toàn dân, dịch vụ công trên nền tảng số tiên tiến và mức độ minh bạch cùng niềm tin công chúng rất cao.

Các Đại sứ Bắc Âu nhấn mạnh phân cấp trong kỷ nguyên số không chỉ là chuyển giao thẩm quyền mà còn là củng cố niềm tin của công chúng, nâng cao trách nhiệm giải trình và chất lượng dịch vụ.

Kinh nghiệm của các nước Bắc Âu cho thấy công cụ số hóa, khi kết hợp với khung thể chế rõ ràng và trách nhiệm tài khóa, cho phép trao quyền cho chính quyền địa phương đồng thời bảo đảm tính thống nhất trên toàn quốc. Các giải pháp số cũng phải thân thiện, dễ tiếp cận và bao trùm, thiết kế cho mọi nhóm dân cư, kể cả những người hạn chế về khả năng số.

Các Đại sứ Bắc Âu khẳng định rằng: "Số hóa là một động lực mạnh mẽ, nhưng sự rõ ràng về thể chế và niềm tin công chúng vẫn mang tính nền tảng".

Chia sẻ kinh nghiệm cụ thể từ Na Uy, Đại sứ Hilde Solbakken nhấn mạnh tại Na Uy, số hóa đã góp phần hiện đại hóa hệ thống an sinh xã hội bằng cách giúp các dịch vụ trở nên dễ tiếp cận hơn, tăng khả năng phối hợp và hoạt động hiệu quả hơn. Việc triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử tích hợp, các dịch vụ chăm sóc xã hội và công nghệ chăm sóc từ xa đã củng cố nền kinh tế chăm sóc, đặc biệt trong ứng phó với tình trạng già hóa dân số. Tuy nhiên, theo bà, công nghệ thôi là chưa đủ, cần đi kèm với bảo vệ dữ liệu mạnh mẽ, thiết kế mang tính bao trùm và củng cố niềm tin của công chúng.

Đại sứ Đan Mạch Nicolai Prytz chia sẻ mở rộng cơ sở thuế không chỉ nhằm tăng nguồn thu, mà còn hướng tới bảo đảm công bằng, minh bạch và củng cố niềm tin giữa người dân, doanh nghiệp với nhà nước. Thực tiễn tại Đan Mạch cho thấy, một hệ thống thuế minh bạch, công bằng và lấy người dân làm trung tâm có thể vận hành hiệu quả, với sự hỗ trợ của việc ứng dụng mạnh mẽ và linh hoạt các công cụ số. Việc bảo đảm các giải pháp số này thân thiện với người dùng là yếu tố then chốt để tạo điều kiện cho người nộp thuế tuân thủ nghĩa vụ một cách dễ dàng.

Đại sứ Thụy Điển Johan Ndisi chia sẻ kinh nghiệm của Thụy Điển, theo đó, phân cấp gắn với minh bạch số không đồng nghĩa với mất khả năng giám sát, mà là tăng cường độ chính xác trong quản lý hành chính. Khi trao cho chính quyền địa phương các công cụ số và quyền tự chủ để quản lý ngân sách và dịch vụ của họ, chúng ta không chỉ nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ, mà còn khơi dậy sự đổi mới từ cơ sở. 

Đại sứ Thụy Điển cho rằng, "khi Việt Nam đối mặt với tình trạng già hóa dân số, những cải cách chủ động và dựa trên bằng chứng dữ liệu là hết sức cần thiết. Phúc lợi bền vững không phải gánh nặng, mà là khoản đầu tư chiến lược cho cả cân bằng tài khóa và ổn định xã hội".

Đại sứ Phần Lan Pekka Voutilainen cho biết một trong những kinh nghiệm quan trọng của Phần Lan đó là đầu tư vào giáo dục nâng cao năng lực số, hoạch định chính sách mang tính bao trùm và quản trị dựa trên bằng chứng dữ liệu. Nhờ vậy, các công cụ kỹ thuật số góp phần tăng cường sự tham gia, tăng khả năng phản hồi và gắn kết xã hội. Bằng cách kết hợp công nghệ với mô hình quản trị dựa trên niềm tin và giáo dục, Phần Lan cho thấy chuyển đổi số có khả năng củng cố thể chế dân chủ và giúp quản trị công trở nên linh hoạt hơn trong bối cảnh có nhiều thay đổi.

"Chúng tôi cũng nhận thức được vai trò quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp trong thúc đẩy đổi mới số và luôn sẵn sàng kết nối các công ty công nghệ Phần Lan với các đối tác Việt Nam nhằm góp phần đẩy mạnh các công cụ số phục vụ cho nỗ lực quản trị của Việt Nam", Đại sứ Pekka Voutilainen nhấn mạnh. 

Hương Giang