Thành lập thành phố Quảng Ninh và Bắc Ninh: Điểm nhấn, cực tăng trưởng mới cho khu vực phía bắc

Sáng 6/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh; chủ trương đầu tư Dự án xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội; điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Các đại biểu đánh giá cao sự đóng góp của tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Bắc Ninh cho sự phát triển chung của đất nước thời gian qua; cho rằng đế nay 2 địa phương đã hội tụ đầy đủ các điều kiện, tiêu chuẩn cần thiết để có thể trở thành thành phố; việc thành lập 2 thành phố đã phù hợp với Quy hoạch tổng thể quốc gia; Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn, Quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng, Quy hoạch tỉnh, Quy hoạch chung đô thị của Quảng Ninh và Bắc Ninh.

Quảng Ninh là tỉnh có vị trí chiến lược quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và quốc phòng, an ninh của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và của cả nước. Tỉnh có hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại cả về đường bộ, đường hàng không và đường biển.

Năm 2025, tỉnh đã đóng góp vào quy mô GRDP cả nước là 2,87% và vùng đồng bằng sông Hồng là 9,4%; đóng góp vào tăng trưởng của cả nước là 4,1% và của vùng đồng bằng sông Hồng là 11,3%; toàn tỉnh có 247 dự án FDI với tổng vốn đăng ký đạt 17,05 tỷ USD, đứng thứ 7 cả nước và xếp thứ 4 trong vùng đồng bằng sông Hồng về thu hút vốn đầu tư nước ngoài; xếp thứ 6 cả nước về thu ngân sách, đóng góp vào thu ngân sách cả nước duy trì quanh mức 3,1%.

Với nền tảng kết cấu hạ tầng số, đô thị thông minh; giao thông - logistics hiện đại; du lịch biển, đảo, di sản; công nghiệp chế biến, chế tạo,... Quảng Ninh đang phát triển trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, trung tâm du lịch của quốc gia, mang tầm quốc tế, đô thị xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Còn Bắc Ninh có vị trí chiến lược ở cửa ngõ phía đông bắc Thủ đô Hà Nội, nằm trên hành lang kinh tế quan trọng kết nối ASEAN với thị trường Trung Quốc. Năm 2025, Bắc Ninh có quy mô kinh tế đứng thứ 5 cả nước, đứng thứ 3 vùng đồng bằng sông Hồng, chiếm 4,1% quy mô GDP cả nước và 13,6% của vùng đồng bằng sông Hồng; tăng trưởng kinh tế đạt 10,27%, đóng góp 5,34% vào tăng trưởng của cả nước và 15,3% vào tăng trưởng của vùng; thu ngân sách đạt trên 123,6 nghìn tỷ đồng. Đến nay, tỉnh có trên 3.660 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký trên 52 tỷ USD, đứng thứ 2 cả nước.

Với nền tảng công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ hiện đại, logistics, kết cấu hạ tầng đồng bộ, gắn với bản sắc văn hóa Kinh Bắc đặc sắc, Bắc Ninh đang phát triển theo hướng đô thị thông minh, xanh, hiện đại, bền vững, có sức cạnh tranh và hội nhập quốc tế, từng bước khẳng định vai trò là cực tăng trưởng quan trọng của Vùng Thủ đô và cả nước.

Tại phiên thảo luận ở Tổ 6, đại biểu Hà Sỹ Luân (Thái Nguyên) khẳng định: "Những đóng góp của 2 địa phương là Quảng Ninh và Bắc Ninh đối với sự phát triển kinh tế xã hội chung của đất nước là rất lớn".

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đồng Nai) và đại biểu Trương Thị Diệu Thúy (Đồng Nai) đồng quan điểm cho rằng việc 2 Quảng Ninh và Bắc Ninh lên thành phố sẽ nâng tầm vị thế để 2 địa phương phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, thế mạnh để bứt phá vươn lên mạnh mẽ hơn, qua đó tạo điểm nhấn, cực tăng trưởng mới cho khu vực phía Bắc.

Nhất trí cao với sự cần thiết thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh và cho rằng, cả 2 địa phương, sự phát triển ở các khu vực còn chưa đồng đều, đại biểu Hoàng Duy Chinh (Thái Nguyên) đề nghị khi được nâng cấp lên thành phố, 2 địa phương tiếp tục quan tâm, dành sự đầu tư thỏa đáng cho sự phát triển ở các địa bàn vùng sâu vùng xa để nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân, bảo đảm cho người dân ở các khu vực này được ngày càng được thụ hưởng nhiều hơn các thành quả do quá trình đô thị hóa mang lại.

Tại buổi thảo luận của tổ 11 gồm đoàn đại biểu của TP. Hải Phòng và tỉnh Quảng Ngãi, đại biểu Hà Thị Anh Thư (Quảng Ngãi) bày tỏ nhất trí cao với việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh 

Đại biểu Hà Thị Anh Thư cho rằng, với những điều kiện hiện có của Quảng Ninh, đề nghị tiếp tục nghiên cứu các cơ chế đặc thù để Quảng Ninh không chỉ phát triển cho địa phương mình mà thực sự trở thành cửa ngõ kết nối Việt Nam với Trung Quốc và các tuyến hàng hải quốc tế, tạo động lực lan tỏa cho vùng đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía bắc, cũng như cả nước. Đồng thời quán triệt nguyên tắc không đánh đổi môi trường, cảnh quan và giá trị di sản lấy tăng trưởng kinh tế. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế liên kết vùng với Hà Nội, Hải Phòng, Lạng Sơn và các địa phương trong vùng về quy hoạch hạ tầng giao thông, logistics, du lịch, kinh tế biển và đào tạo nguồn nhân lực, hình thành chuỗi liên kết phát triển thay vì phát triển riêng lẻ.

Đối với việc thành lập thành phố Bắc Ninh, cần nhìn nhận thẳng thắn rằng hiện nay giá trị gia tăng của Bắc Ninh vẫn chủ yếu đến từ hoạt động sản xuất, lắp ráp trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Các khâu có giá trị cao như nghiên cứu, thiết kế, sở hữu công nghệ, phát triển sản phẩm và thương mại hóa, kết quả nghiên cứu còn hạn chế. Nếu không có cơ chế đột phá, Bắc Ninh rất dễ tiếp tục phát triển theo mô hình công xưởng sản xuất thay vì trở thành trung tâm công nghệ cao.

Vì vậy, đại biểu Hà Thị Anh Thư đề nghị cần xây dựng các cơ chế đặc thù để chuyển dịch mô hình tăng trưởng của Bắc Ninh từ thu hút đầu tư dựa trên năng lực sản xuất sang phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ mới. Trong đó ưu tiên phát triển các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, robot, tự động hóa, trung tâm dữ liệu, công nghệ số và công nghệ xanh. Đồng thời có chính sách đủ mạnh để thu hút các trung tâm nghiên cứu phát triển của doanh nghiệp sở hữu công nghệ lõi, các trường đại học, viện nghiên cứu và chuyên gia công nghệ hàng đầu để đầu tư nghiên cứu và chuyển giao công nghệ tại Bắc Ninh.

Cần bảo đảm nguồn vốn để triển khai Dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô

Thảo luận về Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ (Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh) cho rằng đây là dự án có ý nghĩa quan trọng, cần được ưu tiên đầu tư nhằm tăng cường kết nối vùng, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và vận tải hàng hóa.

Đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục làm rõ cơ sở điều chỉnh chủ trương đầu tư, bảo đảm tính chính xác của các thông số kỹ thuật, phương án đầu tư và hồ sơ dự án. Đồng thời, cần giải trình rõ các nội dung liên quan đến tổng mức đầu tư, giải phóng mặt bằng, tái định cư và đánh giá đầy đủ tính khả thi, hiệu quả của dự án.

Đối với Dự án xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ bày tỏ đồng tình với sự cần thiết đầu tư dự án nhằm tăng cường liên kết vùng, giảm áp lực giao thông cho khu vực Thủ đô. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị Chính phủ làm rõ lộ trình triển khai, thứ tự ưu tiên và phương án huy động, bố trí nguồn vốn; đồng thời các địa phương cần có cam kết cụ thể về khả năng cân đối ngân sách để bảo đảm tiến độ thực hiện.

Cùng góp ý về Dự án xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nộ, đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu) đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ chịu trách nhiệm trước Quốc hội về việc bảo đảm cân đối vốn, quản lý an toàn nợ công, không ảnh hưởng đến các nhiệm vụ chi và các dự án trọng điểm khác, đồng thời định kỳ báo cáo Quốc hội về tình hình triển khai.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách đặc thù của dự án, làm rõ trách nhiệm của Chính phủ trong tổ chức thực hiện và rà soát kỹ thuật soạn thảo để bảo đảm tính chặt chẽ, thống nhất của dự thảo nghị quyết.

Hải Liên