'Thanh xuân gửi lại': Lưu giữ ký ức và tri ân thế hệ cán bộ đi B

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) tổ chức Trưng bày tài liệu lưu trữ và kỷ vật của cán bộ đi B với chủ đề "Thanh xuân gửi lại".

Trưng bày diễn ra từ ngày 17/7 đến hết ngày 2/9/2026 tại Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (số 12 Đào Tấn, phường Giảng Võ, Hà Nội).

Tái hiện ký ức hào hùng của những người đi B

Không gian trưng bày được chia thành 3 phần chính, trong đó phần "Ký ức đi B" giới thiệu hơn 100 tài liệu, hình ảnh và kỷ vật gốc quý giá, đưa công chúng trở về giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc qua những lá đơn tình nguyện, cuốn nhật ký, thư từ, ảnh gia đình và các kỷ vật được cán bộ đi B mang theo hoặc gửi lại trước ngày lên đường.

Bên cạnh khối tài liệu đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III và nhiều tư liệu do các gia đình, cá nhân hiến tặng, trưng bày còn giới thiệu một số hình ảnh, tài liệu tiêu biểu được khai thác từ nguồn tư liệu của Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ thuộc Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ), góp phần làm phong phú thêm bức tranh lịch sử về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Nhiều hồ sơ, kỷ vật của các văn nghệ sĩ, trí thức nổi tiếng như: Nguyễn Khoa Điềm, Nguyễn Quang Sáng, Phan Huỳnh Điểu, Đặng Thùy Trâm, Ca Lê Hiến (Lê Anh Xuân), Dương Thị Xuân Quý... cũng được giới thiệu tại trưng bày, qua đó tái hiện những cống hiến, hy sinh và lý tưởng cách mạng của một thế hệ đã dành trọn tuổi trẻ cho đất nước.

Một điểm nhấn của trưng bày là giới thiệu những kết quả bước đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Thông qua việc khai thác, đối chiếu và kết nối thông tin từ các tài liệu lưu trữ, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã phối hợp với các cơ quan chức năng xác minh thông tin liệt sĩ, tìm kiếm thân nhân và trao trả kỷ vật cho gia đình.

Những cuốn sổ cũ, hồ sơ lưu trữ đã trở thành nguồn tư liệu quý phục vụ công tác đền ơn đáp nghĩa, góp phần đưa các anh hùng liệt sĩ trở về trong vòng tay người thân.

Trưng bày cho thấy tài liệu lưu trữ không chỉ có giá trị lịch sử mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc trong việc thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng.

Tra cứu trực tiếp hồ sơ của cán bộ đi B

Bên cạnh hoạt động trưng bày, công chúng có thể trực tiếp tra cứu hồ sơ cán bộ đi B đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III thông qua hệ thống tra cứu điện tử.

Hoạt động này góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho thân nhân liệt sĩ, người có công và các nhà nghiên cứu tiếp cận tài liệu lưu trữ phục vụ giải quyết chế độ, chính sách, tìm kiếm thông tin về người thân và nghiên cứu lịch sử. Đây cũng là minh chứng cho việc ứng dụng chuyển đổi số trong phát huy giá trị tài liệu lưu trữ phục vụ xã hội.

Ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước cho biết, hiện nay, hơn 72.000 hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B thuộc 89 tỉnh, thành phố theo địa giới hành chính các thời kỳ giai đoạn 1945-1975 đang được gìn giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước.

"Thanh xuân gửi lại" không chỉ tái hiện một phần ký ức của dân tộc mà còn là lời tri ân đối với những người đã dành trọn tuổi thanh xuân cho Tổ quốc.

Những tài liệu, hồ sơ và kỷ vật được giới thiệu tại trưng bày là những chứng tích lịch sử chân thực, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" và lan tỏa những giá trị nhân văn của công tác lưu trữ trong đời sống hôm nay.

Xúc động nhìn lại kỷ vật sau hơn nửa thế kỷ

Chia sẻ tại sự kiện, ông Phạm Quang Nghị, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội - một trong những cán bộ đi B có hồ sơ được lưu giữ cho biết, ông rất xúc động khi được nhìn lại những kỷ vật của mình sau hơn 50 năm.

"Tôi là một thành viên của một bộ hồ sơ rất khiêm tốn trong 72.000 bộ hồ sơ mà Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đang lưu giữ. Cũng may mắn là người còn sống, hiện vật còn giữ và hôm nay lại được nhìn thấy những kỷ vật ấy", ông Phạm Quang Nghị chia sẻ.

Theo ông Phạm Quang Nghị, trước ngày lên đường, những giấy tờ như bằng tốt nghiệp, giấy chứng nhận đoàn viên ưu tú được gửi lại cho cơ quan, nhà trường mà không ai dám chắc sẽ có ngày được nhận lại.

"Tôi được trở về và được chứng kiến sự đổi thay của đất nước. Nhưng điều không thay đổi là những kỷ vật của mình vẫn được nâng niu, gìn giữ trong kho tài liệu lưu trữ của Nhà nước", ông Phạm Quang Nghị nói.

Ông cho rằng những hiện vật ấy là bằng chứng sống động về một giai đoạn lịch sử khi biết bao người Việt Nam đã sống, chiến đấu và cống hiến cho dân tộc. Việc lưu giữ và bảo quản hàng chục nghìn hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B không chỉ là công việc chuyên môn của ngành lưu trữ mà còn là sự tri ân đối với một thế hệ đã đặt Tổ quốc lên trên hết.

Trong không khí cả nước hướng tới Ngày Thương binh - Liệt sĩ và triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, những tài liệu và kỷ vật được trưng bày càng có ý nghĩa đặc biệt khi nhắc nhớ về những hy sinh to lớn của các thế hệ đi trước.

"Thanh xuân gửi lại" vì thế không chỉ là cuộc gặp gỡ với lịch sử, mà còn là dịp để mỗi người hôm nay thêm trân trọng những giá trị của hòa bình, độc lập và những cống hiến thầm lặng đã làm nên lịch sử dân tộc.

Thu Giang