Tháo gỡ bất cập, hoàn thiện Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi)

Đây là nội dung được nêu ra tại Hội thảo góp ý dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) do Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, Tổ trưởng Tổ soạn thảo và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Nguyễn Hồng Thanh đồng chủ trì.

Nhiều bất cập sau gần 14 năm thi hành

Theo Báo cáo tổng kết thi hành Luật PBGDPL của Bộ Tư pháp, sau gần 14 năm triển khai, một số quy định của Luật đã bộc lộ hạn chế, không còn phù hợp với chủ trương, định hướng mới của Đảng, Nhà nước cũng như yêu cầu thực tiễn; khổ pháp lý còn thiếu đồng bộ, một số quy định lạc hậu, chưa theo kịp yêu cầu phân cấp, chuyển đổi số và nâng cao trách nhiệm quản lý.

Luật chưa làm rõ trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản, cũng như chưa phân định cụ thể trách nhiệm giữa các bộ, ngành, địa phương; cơ chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng PBGDPL các cấp thiếu thống nhất, đặc biệt ở cấp xã còn thiếu cơ sở pháp lý.

Luật cũng chưa bao quát đầy đủ các nhóm đối tượng đặc thù, nhất là nhóm yếu thế; thiếu chính sách hỗ trợ cụ thể. Việc bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức còn hạn chế; trách nhiệm trong giáo dục pháp luật tại nhà trường chưa rõ ràng; lực lượng báo cáo viên còn hẹp, thiếu cơ chế khuyến khích xã hội hóa.

Bên cạnh đó, Luật chưa tạo hành lang pháp lý đầy đủ cho ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và chưa xác định rõ vai trò báo chí trong truyền thông chính sách; quy định về kinh phí còn bất cập. Trong tổ chức thực hiện, một số nơi còn triển khai hình thức, hiệu quả chưa cao;…

Tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc đã gợi ý 6 nội dung lớn cần rà soát, nghiên cứu sửa đổi: Phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý nhà nước và thực hiện PBGDPL; hoàn thiện cơ chế tổ chức, hoạt động của Hội đồng phối hợp PBGDPL; mở rộng đối tượng và chính sách đối với các nhóm đặc thù, yếu thế; đưa nội dung pháp luật vào chương trình bồi dưỡng công chức, viên chức; đổi mới giáo dục pháp luật trong cơ sở giáo dục và giáo dục nghề nghiệp; gắn kết truyền thông chính sách với PBGDPL, thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; đồng thời hoàn thiện quy định về nguồn lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện mới.

Phát biểu tại Hội thảo, Cục trưởng Cục PBGDPL và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh đề nghị các đại biểu tập trung vào một số vấn đề trọng tâm như cơ chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng phối hợp PBGDPL, nhất là ở cấp xã trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp; việc mở rộng đối tượng đặc thù bảo đảm tính khả thi và phù hợp thực tiễn; thu hút đội ngũ luật sư, luật gia, người có kiến thức, kinh nghiệm tham gia báo cáo viên pháp luật; thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng về cơ chế, nguồn lực tài chính tương xứng cho công tác PBGDPL theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW; nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, đảng viên theo các văn kiện Đại hội của Đảng.

Tại Hội thảo, các đại biểu thống nhất cần quy định rõ hơn trách nhiệm của các chủ thể trong công tác PBGDPL; hoàn thiện mô hình tổ chức Hội đồng PBGDPL, đặc biệt ở cấp xã theo hướng bắt buộc để bảo đảm tính thống nhất và hiệu quả. Nhiều đại biểu đề nghị "chính danh hóa" đội ngũ làm công tác PBGDPL như báo cáo viên, tuyên truyền viên, cán bộ pháp chế, kèm theo cơ chế, chính sách phù hợp…

Tiếp tục tiếp thu, hoàn thiện Luật PBGDPL

Phát biểu kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc tiếp thu và đánh giá cao các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của đại biểu. Thứ trưởng cho biết, các ý kiến phát biểu trực tiếp tại Hội thảo đã đi thẳng vào những vấn đề cốt lõi của dự thảo Luật PBGDPL (sửa đổi), phản ánh sát thực tiễn triển khai tại cơ sở, đồng thời gợi mở nhiều hướng tiếp cận mới, thiết thực cho quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật.

Theo Thứ trưởng, một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là mô hình tổ chức và hoạt động của Hội đồng PBGDPL. Tiếp thu các ý kiến, Tổ soạn thảo sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng để hoàn thiện quy định theo hướng bảo đảm tính khả thi, phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Thứ trưởng nhấn mạnh, công tác PBGDPL là trách nhiệm của Nhà nước nhằm giúp người dân hiểu, tuân thủ và bảo vệ pháp luật, song đây không phải là nhiệm vụ của riêng một cơ quan hay cá nhân nào, mà đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Vì vậy, việc thiết kế mô hình Hội đồng cần bảo đảm phát huy vai trò phối hợp liên ngành, huy động được nguồn lực xã hội, tránh hình thức, đồng thời phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hiện nay.

Đối với các nội dung cụ thể của dự thảo như Điều 5, Điều 12, Điều 18…, Thứ trưởng ghi nhận các ý kiến phân tích đa chiều, chỉ rõ những điểm còn chưa thống nhất, chưa hợp lý trong quy định hiện hành cũng như trong dự thảo sửa đổi. Đây là cơ sở quan trọng để Tổ soạn thảo tiếp tục rà soát, cân nhắc kỹ lưỡng, lựa chọn phương án tối ưu, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật và khả năng triển khai trong thực tiễn…

Thứ trưởng cũng thông tin, Cổng Pháp luật quốc gia (phapluat.gov.vn) sẽ được xây dựng và phát triển theo mô hình "3 trong 1", vừa là kênh truyền thông chính sách, vừa là nền tảng PBGDPL, đồng thời cung cấp dịch vụ trợ giúp pháp lý cho người dân, doanh nghiệp. Đây sẽ là công cụ quan trọng nhằm đổi mới phương thức tiếp cận pháp luật, tăng tính công khai, minh bạch và hiệu quả phục vụ, hướng tới việc các bộ, ngành cùng khai thác, sử dụng thống nhất…

Diệu Anh