Thủ tướng: Lựa chọn thủ tục đơn giản nhất nhưng hiệu quả nhất, giảm hệ số ICOR, tăng hiệu quả đầu tư công

Chiều 9/1, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị toàn quốc thúc đẩy đầu tư công năm 2025 và năm 2026, kết nối trực tuyến từ trụ sở Chính phủ tới các địa phương.

Dự hội nghị có các Phó Thủ tướng Chính phủ: Trần Hồng Hà, Lê Thành Long, Hồ Đức Phớc, Mai Văn Chính, Phạm Thị Thanh Trà, Hồ Quốc Dũng; lãnh đạo các bộ, ban, ngành, cơ quan Trung ương; lãnh đạo các tỉnh, thành phố; lãnh đạo các tập đoàn kinh tế.

Hội nghị tập trung đánh giá tình hình giải ngân vốn đầu tư công, đặc biệt là kiểm điểm việc giải ngân vốn đầu tư công chậm tại một số bộ, ngành, cơ quan và địa phương; những điển hình tốt, cách làm hay, sáng tạo trong giải ngân đầu tư công; phân tích, làm rõ tại sao cùng một thể chế, cơ chế, chính sách, có nơi làm tốt, có nơi làm chưa tốt, nguyên nhân khách quan, chủ quan, các bài học kinh nghiệm; những khó khăn, vướng mắc, "điểm nghẽn" tiếp tục cần giải quyết.

Hội nghị đánh giá, thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã rất quyết liệt, khẩn trương chỉ đạo sát sao công tác giải ngân vốn đầu tư công. Riêng năm 2025, Thường trực Chính phủ đã tổ chức 4 Hội nghị về đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công; Chính phủ đã có 11 nghị quyết, Thường trực Chính phủ đã có 2 kết luận, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 8 chỉ thị, công điện và nhiều văn bản chỉ đạo điều hành.

Giai đoạn 2021-2025, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 6 nghị quyết, 21 chỉ thị, 24 công điện; Thường trực Chính phủ đã tổ chức hơn 20 Hội nghị trực tuyến với các bộ, ngành, địa phương. Đồng thời, các nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ và các nghị quyết, kết luận, công điện, chỉ thị về phát triển KTXH đều có nội dung về thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công.

Thủ tướng Chính phủ, các Phó Thủ tướng Chính phủ, các Thành viên Chính phủ đã tổ chức nhiều chuyến công tác làm việc trực tiếp với các địa phương, lập 26 tổ công tác kiểm tra thực tế; đôn đốc triển khai thực hiện các dự án, công trình, nhất là các công trình trọng điểm, quan trọng quốc gia và giải quyết vướng mắc, kiến nghị cụ thể.

Chính phủ đã kịp thời ban hành 28 nghị định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp làm căn cứ cho các bộ, cơ quan Trung ương, địa phương tổ chức triển khai thực hiện.

Các đại biểu khẳng định các cơ chế, chính sách liên quan đầu tư công, cũng như các khó khăn, vướng mắc đã được cơ bản tháo gỡ, xử lý. Đặc biệt, các bộ, ngành, cơ quan, địa phương giải ngân đầu tư công chậm thừa nhận nguyên nhân giải ngân chậm một phần do yếu tố khách quan như thiên tai, thời tiết, có độ trễ khi thực hiện sắp xếp chính quyền địa phương, một phần do công tác chuẩn bị đầu tư mất nhiều thời gian, một số dự án đặc thù cần có quy trình, đầu tư còn dàn trải, thậm chí có hiện tượng chia nhỏ dự án…

Các đại biểu cũng đề xuất các giải pháp để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 và năm 2026 (tiếp tục hoàn thiện thể chế; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực, tăng cường kiểm tra, giám sát; nâng cao kỷ luật, kỷ cương; đề cao vai trò người đứng đầu; nâng cao chất lượng công tác lập, chuẩn bị dự án; lựa chọn nhà thầu tư vấn, thi công đủ năng lực; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số…).

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tổng số vốn năm 2025 được Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư cho các bộ, cơ quan Trung ương là 902.075,555 tỷ đồng (nếu cộng thêm kế hoạch vốn cân đối địa phương giao tăng và kế hoạch các năm trước chuyển sang thì tổng số vốn cần giải ngân là 1.166.535,8 tỷ đồng).

Giải ngân từ đầu năm đến ngày 31/12/2025 là 755.141,6 tỷ đồng, đạt 83,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Như vậy, số kế hoạch vốn năm 2025 còn lại phải giải ngân đến 31/01/2026 để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao là 146.933,955 tỷ đồng.

Năm 2026, Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách nhà nước cho các bộ, cơ quan Trung ương là hơn 995.000 tỷ đồng (đã bao gồm 5% tiết kiệm chi đầu tư vốn ngân sách Trung ương để bổ sung cho Bộ Xây dựng thực hiện dự án Đường sắt cao tốc Lào Cai - Hà Nội – Hải Phòng).

Đến hết ngày 7/1/2026, các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương đã phân bổ, giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2026 chi tiết cho danh mục nhiệm vụ, dự án là 851.822,535 tỷ đồng, đạt 85,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

 Đã dành 3,4 triệu tỷ đồng cho đầu tư công trong nhiệm kỳ này

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đánh giá cao các bộ, ngành, địa phương đã báo cáo, đánh giá đầy đủ, rõ ràng tình hình giải ngân đầu tư công; đặc biệt đã thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế cần khắc phục để thúc đẩy đầu tư công.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương chủ động khắc phục những hạn chế, nhất là triển khai thực hiện các nhiệm vụ giải ngân đầu tư công mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo tại Hội nghị tổng kết nhiệm vụ năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Chính phủ với chính quyền địa phương vào sáng 8/1 vừa qua.

Điểm lại tình hình, kết quả giải ngân đầu tư công năm 2025 và cả nhiệm kỳ 2021-2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho biết, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế về đầu tư công được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ triển khai liên tục, quyết liệt, hoàn thiện đồng bộ, tạo hành lang pháp lý vững chắc, khơi thông các điểm nghẽn, giải phóng nguồn lực cho phát triển.

Trong giai đoạn 2021-2025, Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét, thông qua hơn 10 Luật liên quan trực tiếp đến đầu tư công (như Luật: Đầu tư công, Ngân sách nhà nước, Đấu thầu, Đất đai, Xây dựng, PPP, Quy hoạch, Quản lý nợ công, Bảo vệ môi trường, Địa chất và khoáng sản...); các nghị quyết của Quốc hội về cơ chế đặc thù cho các dự án quan trọng quốc gia, các dự án hạ tầng chiến lược.

Chính phủ đã khẩn trương, chủ động ban hành 61 nghị định hướng dẫn thi hành theo thẩm quyền với tinh thần phân cấp triệt để cho các bộ, địa phương; xử lý các mâu thuẫn, chồng chéo trong các quy định; cải cách, chuyển đổi phương thức quản lý từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm"; giảm 70% khối lượng văn bản giấy tờ và rút ngắn thời gian thanh toán...

Kết quả giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 cao hơn cùng kỳ cả về số tương đối (tỉ lệ) và số tuyệt đối. Giải ngân vốn đầu tư công đến hết tháng 12/2025 đạt khoảng 755 nghìn tỷ đồng, đạt 83,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn 2,4% về tỉ lệ và gần 206,6 nghìn tỷ đồng về số tuyệt đối so với cùng kỳ năm 2024.

Có 11 bộ, cơ quan Trung ương và 15 địa phương có tỉ lệ giải ngân đạt trên bình quân chung cả nước, trong đó, một số bộ, cơ quan, địa phương được giao kế hoạch lớn và có tỉ lệ giải ngân cao: Tổng công ty đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (giải ngân đạt 100%); Ngân hàng phát triển (100%); Đài Truyền hình Việt Nam (97,1%); Bộ Công Thương (93,7%); Kiểm toán Nhà nước (92,6%); Văn phòng Trung ương Đảng (91%); Bộ Tài chính (89%); Bộ Quốc phòng (87,7%), Ninh Bình (144,7%); Lào Cai (120,7%); Thanh Hóa (117,5%); Phú Thọ (115,6%); Thái Nguyên (115,5%); Hà Nội (106,6%); Hải Phòng (104,9%).

Thủ tướng đánh giá, những kết quả đạt được về giải ngân đầu tư công đã góp phần vào tăng trưởng GDP đạt 8,02% năm 2025, phát triển hệ thống hạ tầng chiến lược, nhất là hạ tầng giao thông; vốn nhà nước phát huy vai trò dẫn dắt, kích hoạt các nguồn lực xã hội.

Tính chung cả nhiệm kỳ, đã ưu tiên dành nguồn lực từ ngân sách nhà nước 3,4 triệu tỷ đồng cho đầu tư công, tăng 55% so với giai đoạn trước (số tuyệt đối tăng 1,2 triệu tỷ đồng), tập trung trọng tâm, trọng điểm hơn, số dự án sử dụng ngân sách Trung ương giảm từ 11.000 ở giai đoạn 2016-2020 xuống còn 4.600 dự án trong giai đoạn 2021-2025.

Năm 2025, tổ chức 3 lễ khởi công và khánh thành đồng loạt 564 dự án, công trình trọng điểm trên toàn quốc, tổng vốn đầu tư trên 5,12 triệu tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách nhà nước khoảng 25%, vốn tư nhân khoảng 75%.

Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng ghi nhận, biểu dương, đánh giá cao những kết quả mà các bộ, ngành, địa phương đã nỗ lực đạt được, đặc biệt là 11 bộ, cơ quan Trung ương và 15 địa phương có tỉ lệ giải ngân đạt từ mức trung bình của cả nước, đóng góp quan trọng vào phát triển KTXH thời gian qua.

Bên cạnh đó, vẫn còn nhiều bộ ngành, địa phương giải ngân dưới mức trung bình của cả nước, Thủ tướng đề nghị rút kinh nghiệm và căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, sắp xếp tổ chức, bộ máy, con người, bố trí công việc để nghiêm túc khắc phục những hạn chế, bất cập về giải ngân vốn đầu tư công tại các cơ quan, đơn vị, địa phương.

Chỉ đạo các bộ ngành, địa phương nghiêm túc nghiên cứu, phân tích kỹ những nguyên nhân khiến chậm giải ngân đầu tư công tại một số nơi mà Bộ Tài chính đã chỉ ra, Thủ tướng nhấn mạnh một số nguyên nhân như thiên tai, bão lũ diễn biến phức tạp; việc chuẩn bị thủ tục đầu tư không chu đáo; các vấn đề liên quan giải phóng mặt bằng, bảo đảm nguồn cung nguyên vật liệu cho các dự án; các khó khăn, vướng mắc cần sự sát sao, quyết liệt của lãnh đạo các cấp…

Thủ tướng cũng nhấn mạnh những bài học kinh nghiệm quan trọng: Phải bám sát, thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của các cấp và cụ thể hóa, thể chế hóa theo thẩm quyền; phải chủ động trong tất cả các khâu; phải sát với thực tiễn, kịp thời, linh hoạt, hiệu quả giải quyết những vướng mắc; phải dám chịu trách nhiệm để vận dụng sáng tạo khung pháp lý trong quá trình điều hành; và phải thường xuyên giám sát, kiểm tra.

Lựa chọn thủ tục đơn giản nhất, thuận lợi nhất nhưng hiệu quả nhất

Chỉ đạo các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, Trưởng ngành, Chủ tịch UBND cấp tỉnh xác định rõ giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm; nêu cao tinh thần trách nhiệm, phát huy vai trò của người đứng đầu trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện; thường xuyên rà soát, đôn đốc, kịp thời phát hiện và tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh của từng dự án, nhất là các dự án trọng điểm; cá thể hóa trách nhiệm đến từng cá nhân; coi kết quả giải ngân là một trong những căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ hằng năm của tổ chức, cá nhân.

Thủ tướng nêu rõ mục tiêu không thay đổi là giải ngân 100% vốn của năm 2025, 2026 và gắn với nâng cao hiệu quả sử dụng vốn (giảm hệ số ICOR từ khoảng 6 xuống còn 4,5). Muốn vậy, phải chuẩn bị tốt công tác đầu tư, bảo đảm kịp tiến độ và bảo đảm chất lượng, sớm đưa các công trình, dự án vào khai thác.

Đồng tình với các nhiệm vụ, giải pháp mà Bộ Tài chính và các đại biểu đã nêu, Thủ tướng nhấn mạnh thêm một số nội dung, định hướng quan trọng. Theo đó, ưu tiên cho khắc phục những hậu quả, hạn chế, bất cập, những vướng mắc vừa qua trong đầu tư công, với việc rà soát lại các thủ tục, quy trình, tiêu chuẩn, tiêu chí, bố trí nguồn lực… cho các dự án.

Về vấn đề nguyên vật liệu, Thủ tướng chỉ đạo thực hiện quyết liệt, hiệu quả về các cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn trong triển khai Luật Địa chất, khoáng sản; khẩn trương, kịp thời rà soát, cập nhật, công bố giá cả vật liệu xây dựng; chủ động có phương án bảo đảm vật liệu xây dựng đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu của các dự án, đặc biệt là dự án giao thông quan trọng quốc gia, trọng điểm, liên vùng. Cùng với đó, kịp thời xây dựng, áp dụng giá nguyên vật liệu phù hợp với tình hình, theo thời gian thực. Các địa phương tập trung giải quyết các vấn đề liên quan mỏ nguyên vật liệu theo thẩm quyền, đáp ứng nhu cầu tiến độ thi công, các Bộ hướng dẫn các vấn đề liên quan giá nguyên vật liệu.

Thủ tướng cũng yêu cầu chấm dứt việc đầu tư dàn trải, phải xác định những thứ tự ưu tiên, đảm bảo theo quy hoạch tổng thể đã được duyệt; các chủ thể liên quan chịu trách nhiệm để lựa chọn các thủ tục đơn giản nhất, thuận lợi nhất nhưng hiệu quả nhất, như trong lựa chọn nhà thầu, bảo đảm công khai, minh bạch, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, mang lại lợi ích cho quốc gia, dân tộc; thay thế ngay cán bộ làm việc không hiệu quả, các nhà thầu không bảo đảm; đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng chỉ số KPI để thường xuyên đánh giá, theo dõi, đôn đốc trong triển khai các dự án, giải ngân đầu tư công.

Thủ tướng yêu cầu các địa phương, các bộ ngành phân công một đồng chí lãnh đạo chịu trách nhiệm trong công tác này; xử lý nghiêm các chủ đầu tư, các ban quản lý, các nhà thầu gây khó khăn cản trở, chậm tiến độ, có dấu hiệu vi phạm pháp luật, liên quan đến tham nhũng, tiêu cực và lãng phí.

Đối với công tác giải phóng mặt bằng, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu kiên quyết khắc phục tình trạng dự án chờ mặt bằng; huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc; phát huy vai trò của các tổ chức chính trị-xã hội; công bố thông tin đầy đủ, công khai, minh bạch, nhất là bảng giá đất, giá đền bù...; tăng cường tuyên truyền vận động nhân dân, tạo đồng thuận triển khai các dự án.

Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh, cần nắm chắc tâm tư, nguyện vọng, phản ánh của người dân để giải quyết thỏa đáng; không được phép quên quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân cả trước, trong và sau khi thực hiện dự án; vì Đảng ta không có mục tiêu nào lớn hơn là giữ vững độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và chăm lo cho người dân có cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc.

Chỉ đạo việc giao vốn, phân bổ chi tiết kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách Nhà nước năm 2026, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương giao ngay cho các nhiệm vụ, dự án theo đúng quy định với tinh thần có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên cho các công trình, dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia. "Đảm bảo số dự án đầu tư công sử dụng vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026-2030 dưới 3.000 dự án; chấm dứt tình trạng đầu tư dàn trải", Thủ tướng nhấn mạnh, đồng thời lưu ý bố trí vốn cho các công trình khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Đặc biệt quan tâm việc triển khai các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải như Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 2, các tuyến đường kết nối giữa sân bay Long Thành và sân bay Tân Sơn Nhất, tuyến đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam, các tuyến đường sắt kết nối Việt Nam - Trung Quốc…, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng và các địa phương phối hợp với các bộ ngành chỉ đạo các cơ quan đơn vị nhà thầu tập trung tháo gỡ khó khăn vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các công trình dự án ngay từ đầu năm.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, cơ quan căn cứ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn xử lý các vấn đề phát sinh, không trông chờ, ỷ lại; phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; không nói không, không nói khó, không nói có mà không làm, hoàn thành mục tiêu giải ngân đầu tư công năm 2025 và năm 2026./.

Hà Văn