Tìm kiếm giải pháp xanh cho nguồn nước

Ô nhiễm nguồn nước đang là thách thức của nhiều đô thị tại Việt Nam - Ảnh minh họa

Đây là một trong những nội dung được thảo luận tại Hội thảo khoa học “Giải pháp xanh cho nguồn nước” do Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức ngày 16/3 để hưởng ứng Ngày Nước thế giới 2018 với chủ đề “Nước với thiên nhiên”.

Theo Thứ trưởng Trần Quý Kiên, trong những năm qua, chúng ta đã chứng kiến nhiều loại hình thiên tai khác nhau liên quan đến nước xảy ra trên mọi miền của đất nước, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Điều đáng lưu ý là các hiện tượng thời tiết cực đoan có xu hướng xảy ra thường xuyên và ngày càng khắc nghiệt hơn, với cường độ lớn hơn.

Thứ trưởng Trần Quý Kiên cho rằng, vấn đề ô nhiễm nguồn nước cũng đang là vấn đề nóng ở Việt Nam. Tình trạng xả nước thải chưa qua xử lý hoặc xử lý chưa đạt chuẩn vào nguồn nước vẫn xảy ra thường xuyên và trên diện rộng. Hậu quả là một số con sông đã bị ô nhiễm nghiêm trọng và chất lượng nước của nhiều dòng sông không đáp ứng yêu cầu cho các mục đích sử dụng.

“Nguyên nhân trực tiếp và sâu xa của các vấn đề trên bước đầu được xác định là do việc khai thác, sử dụng tài nguyên nước chưa bền vững ở cả các quốc gia thượng nguồn cũng như trong nội tại đất nước ta nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội. Thêm vào nữa nước ta lại phải hứng chịu các tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu khiến cho tình hình trở nên trầm trọng hơn. Quản lý tài nguyên nước bền vững là vấn đề cấp bách hiện tại để bảo vệ nguồn tài nguyên không thể thiếu được trong quá trình duy trì và phát triển của mỗi quốc gia”, Thứ trưởng Trần Quý Kiên nói.

Các đại biểu tham dự Hội thảo đã tập chung chia sẻ kiến thức, sự hiểu biết liên quan đến các chính sách quản lý tài nguyên nước (như quy hoạch, điều tra tài nguyên nước, khai thác sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên nước, duy trì dòng chảy tối thiểu trên sông, quản lý nguồn nước xuyên biên giới), quản lý các hoạt động khai thác, sử dụng nước và đặc biệt là các giải pháp quản lý và bảo vệ nguồn nước dựa vào thiên nhiên theo tinh thần của chủ đề Ngày Nước thế giới năm nay.

Đề cập đến vấn đề quản lý tài nguyên nước dựa trên tiếp cận thị trường, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách tài nguyên và Môi trường Nguyễn Thế Chinh cho rằng, để quản lý tài nguyên nước hiệu quả, công bằng, bền vững cần dựa trên tiếp cận thị trường, căn cứ vào những quy luật thị trường điều chỉnh hành vi của bên sử dụng nước như yếu tố đầu vào và bên xả thải nước như chất dầu thải đầu ra của hoạt động kinh tế-xã hội.

Thực tế, Việt Nam đã thực hiện một số công cụ chính sách quản lý dựa trên tiếp cận thị trường như: Thuế tài nguyên nước, phí và lệ phí trong khai thác sử dụng nước, giá và trợ cấp tiền sử dụng nước, bồi thường thiệt hại gây ô nhiễm nguồn nước. Tuy nhiên theo đánh giá của các chuyên gia, những chính sách này vẫn còn bất cập, chưa phát huy được hết ưu thế của công cụ thị trường trong điều tiết, khai thác sử dụng nước hiệu quả hơn cũng như những chế tài nhằm giảm thiểu xả thải gây ô nhiễm môi trường.

Hằng năm, Bộ Tài nguyên và Môi trường đều tổ chức các sự kiện hưởng ứng Ngày Nước thế giới để thu hút sự quan tâm của cộng đồng về công tác quản lý và bảo vệ nguồn nước - nguồn tài nguyên quý giá đối với sự sống và phát triển của tất cả các quốc gia trên thế giới.

Năm 2018, Liên Hợp Quốc chọn chủ đề ‟Nước với Thiên nhiên” cho Ngày Nước thế giới nhằm nhấn mạnh vai trò quan trọng của thiên nhiên trong việc bảo vệ tài nguyên nước. Chủ đề Ngày Nước thế giới năm 2018 hướng tới kêu gọi ứng dụng các giải pháp sẵn có trong tự nhiên để giải quyết các vấn đề thách thức về tài nguyên nước trong thế kỷ 21 trên toàn cầu. Lũ lụt, hạn hán và ô nhiễm tài nguyên nước đang ngày càng diễn biến nghiêm trọng do các hoạt động khai thác, sử dụng nguồn nước chưa bền vững cũng như các tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu.

Khai thác tiềm năng của tự nhiên để quản lý và bảo vệ tài nguyên nước là một giải pháp hữu hiệu giúp giải quyết, ứng phó với các thách thức này đồng thời giúp đạt được mục tiêu phát triển bền vững 6 “Đảm bảo nguồn cung cấp và quản lý bền vững tài nguyên nước và các điều kiện vệ sinh an toàn cho tất cả mọi người”.

Thu Cúc