TỔNG THUẬT: Thủ tướng Lê Minh Hưng trả lời chất vấn tại nghị trường Quốc hội

Đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung (Phú Thọ): Tôi xin có một câu hỏi với Thủ tướng Chính phủ như sau: Thủ tướng Chính phủ đã tóm tắt về tình hình kinh tế xã hội năm 2026 và định hướng cho năm 2027. Quốc hội cũng đã thông qua nghị quyết về nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội năm 2027 và đề ra mục tiêu là tạo đột phá trong huy động và sử dụng mọi nguồn lực cho phát triển. Thời gian vừa qua, Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ đã thúc đẩy ký kết nhiều cam kết, thỏa thuận quốc tế, ví dụ gần đây nhất là Tuyên bố chung về quan hệ Đối tác Chiến lược giữa Việt Nam và Canada, đã nhấn mạnh tăng cường hợp tác tài chính, thu hút các quỹ và định chế tài chính của Canada đầu tư vào Việt Nam. Xin trân trọng đề nghị Thủ tướng Chính phủ cho biết các chính sách cụ thể để thu hút quỹ đầu tư quốc tế, dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài dài hạn, ổn định trong thời gian tới.

Đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng (TP. Cần Thơ): Tại Nghị quyết số 27, Quốc hội cũng đã thông qua chỉ tiêu là tổng vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 khoảng 8,22 triệu tỷ đồng, tăng 5,35 triệu tỷ so với giai đoạn 2021-2025. Tôi cho rằng đây là một con số rất lớn mà nếu chúng ta quản lý không tốt thì có thể gây ra những rủi ro tiềm ẩn nhất định đối với kinh tế vĩ mô. Tôi xin gửi đến Thủ tướng câu hỏi như sau: Chính phủ cần có giải pháp gì để cùng lúc vừa huy động nguồn lực lớn cho đầu tư công nhằm đáp ứng yêu cầu tăng trưởng hai con số, vừa kiểm soát tốt việc bơm tiền dàn trải dễ dẫn đến nguy cơ lạm phát, áp lực tỷ giá và bẫy nợ, tác động tiêu cực đến mục tiêu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô trong thời gian sắp tới?

Đại biểu Phan Duy Anh (TP. Đà Nẵng): Để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số, tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026-2030 cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Kế hoạch đầu tư trung hạn đã được Quốc hội quyết định là 8,22 triệu tỷ đồng, tương ứng với khoảng 1/5. Gần 4/5 còn lại, khoảng 30 triệu tỷ đồng phải huy động ngoài ngân sách nhà nước, trong khi nguồn vốn trung và dài hạn của nền kinh tế hiện nay vẫn phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng. Đề nghị Thủ tướng Chính phủ cho biết giải pháp, lộ trình và chỉ tiêu cụ thể từng năm để phát triển các kênh vốn trung, dài hạn. Chính phủ có báo cáo Quốc hội định kỳ hàng năm về kết quả huy động phần vốn ngoài ngân sách này để Quốc hội giám sát việc thực hiện mục tiêu đề ra hay không?

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng): Báo cáo của hai bộ cho thấy một nghịch lý: Chính sách đã có, nguồn lực đã bố trí nhưng việc vẫn chậm do một phần từ quá trình phối hợp giữa các cơ quan. Gần 16 tháng sau Nghị quyết 57, các bộ mới thống nhất được nội hàm chi 18 nhiệm vụ công nghiệp chiến lược, chưa nhiệm vụ nào được ký hợp đồng. 34 cơ sở dữ liệu quốc gia chưa đồng bộ, việc định giá tài sản trí tuệ, thu hút vốn tư nhân vào hạ tầng theo phương pháp đối tác công tư còn hạn chế. Đây đều là các nhiệm vụ mang tính liên ngành. Kính đề nghị Thủ tướng cho biết giải pháp để tháo gỡ các điểm nghẽn nhằm khơi thông nguồn lực đạt mục tiêu tăng trưởng đã đề ra.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp): Trong phát biểu về kinh tế xã hội vừa qua, nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm đến việc tăng trưởng kinh tế ở vùng gặp nhiều khó khăn vì xuất phát điểm ở hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục, chuyển đổi số,... thấp so với các vùng khác. Về sản xuất nông nghiệp thì chiếm tỷ trọng là khá cao trong cơ cấu nền kinh tế. Nhằm để tạo điều kiện cho vùng phát triển để xứng tầm, theo Thủ tướng có nên chăng cho Đồng bằng sông Cửu Long một cơ chế đặc thù như một số tỉnh thành khác hiện nay chúng ta đã làm? Thủ tướng có suy nghĩ gì về đề xuất trên?

Thủ tướng Lê Minh Hưng: Câu hỏi của 3 đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung, Nguyễn Mạnh Hùng và Phan Duy Anh đều liên quan đến vấn đề huy động vốn, các nguồn lực cho tăng trưởng cho cả giai đoạn, nhiệm kỳ này. Chúng ta đã có chương trình phát triển kinh tế - xã hội 5 năm theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, chương trình hành động để triển khai thực hiện Nghị quyết và xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế xã hội hàng năm.

Những nội dung này đều đã báo cáo Trung ương và Quốc hội. Để thực hiện, chúng ta xác định mục tiêu cho cả nhiệm kỳ và mục tiêu cho từng năm, trong đó có mục tiêu tăng trưởng. Và muốn đạt được mục tiêu tăng trưởng phải xác định được mục tiêu huy động nguồn lực; muốn huy động được nguồn lực thì chắc chắn phải có những giải pháp.

Đối với nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đầu tư gián tiếp nước ngoài, nguồn lực của các nhà đầu tư tư nhân, việc đầu tiên và quan trọng nhất là hoàn thiện thể chế. Đây cũng là một nhóm nhiệm vụ, giải pháp đột phá trong Nghị quyết Đại hội XIV. Theo đó, phải làm sao xây dựng được khuôn khổ pháp lý minh bạch, phù hợp với các thông lệ và chuẩn mực quốc tế, tạo lòng tin cho người dân, doanh nghiệp, các nhà đầu tư nước ngoài yên tâm vào môi trường pháp lý của chúng ta; có các quy định của pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các nhà đầu tư.

Theo quy định, chỉ đạo, nghị quyết của Trung ương, Bộ Chính trị và Quốc hội, Chính phủ sẽ tập trung triển khai, cụ thể hóa thành những nhóm nhiệm vụ về xây dựng các văn bản hướng dẫn, thi hành các luật, nghị quyết. Những nội dung về xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật trong Kỳ họp lần này cũng là để cụ thể hóa, thể chế hóa các chủ trương, đường lối của cấp có thẩm quyền. Điểm đầu tiên, chúng tôi xin nhấn mạnh đó là phải hoàn thiện thể chế, tạo một thể chế công khai, minh bạch và dễ thực hiện, củng cố lòng tin.

Vấn đề thứ hai, chúng ta phải tiếp tục kiên định, duy trì được nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, bảo đảm được các cân đối lớn. Nhà đầu tư sẽ không bao giờ yên tâm nếu môi trường pháp lý không minh bạch, không rõ ràng, không dễ thực hiện; lòng tin cũng sẽ xói mòn nếu không giữ được các cân đối vĩ mô; như vậy thì chúng ta không thể huy động được nguồn vốn của các nhà đầu tư.

Vấn đề thứ ba, chúng ta có các nhóm nhiệm vụ đối với các nhóm nhà đầu tư cụ thể, như đối với các nhà đầu tư trực tiếp, gián tiếp nước ngoài, nhất là các quỹ đầu tư, các nguồn vốn trung và dài hạn, chúng ta đã có đề án, chiến lược phát triển thị trường chứng khoán; quan trọng nhất là Chính phủ sẽ phải chỉ đạo để xây dựng các công cụ thu hút vốn đầu tư trung và dài hạn để tạo điều kiện, có các cơ sở và công cụ tài chính cho các nhà đầu tư, như phát triển trung tâm tài chính tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Vừa qua, tổ chức FTSE Russell đã nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam và Việt Nam cũng được tổ chức quốc tế xếp hạng tín nhiệm mức "đầu tư".

Với môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, mục tiêu phát triển và các công cụ huy động vốn cũng như các công cụ kiểm tra, giám sát để đảm bảo dòng vốn vào đúng các mục tiêu, thì chắc chắn chúng ta sẽ huy động được các nguồn vốn đầu tư.

Đối với nguồn vốn đầu tư công, chúng ta đã có chương trình, kế hoạch đầu tư công trung hạn, nhưng như nhiều đại biểu đã đề cập, quan trọng nhất là chúng ta đưa nguồn vốn vào đâu? Theo Kết luận 18 của Hội nghị Trung ương 2, phải kiểm soát số lượng các dự án đầu tư công, tối thiểu phải giảm 30%. Nhiệm kỳ vừa qua đã giảm số lượng dự án rất mạnh, chỉ còn khoảng 5.000 và bây giờ, tổng số dự án đầu tư công của ngân sách Trung ương chỉ khoảng trên 3.000, theo báo cáo của Bộ Tài chính. Tức là chúng ta đã giảm rất mạnh số lượng dự án và đây là điểm quan trọng nhất.

Điểm thứ hai, chúng ta căn cứ vào Chương trình toàn khóa của Ban Chấp hành Trung ương, Nghị quyết của Quốc hội để xác định những dự án đầu tư công có tính chất lan tỏa, liên vùng và đầu tư cho những hạ tầng thiết yếu như giao thông, các lĩnh vực khoa học -công nghệ then chốt, nông nghiệp.

Khi xác định được số lượng dự án, kiểm soát được chất lượng và đẩy nhanh tiến độ đầu tư công thì đồng tiền đi đúng mục đích và phục vụ cho mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng, lan tỏa để huy động các nguồn lực đầu tư tư nhân, đầu tư nước ngoài mà không gây ra các bất ổn ở trên thị trường.

Về các chỉ tiêu giám sát, hằng năm Chính phủ đều báo cáo Trung ương, Quốc hội về các chỉ tiêu trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có các chỉ tiêu về huy động tổng nguồn vốn đầu tư toàn xã hội. Trong đó, phân tách rõ nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, từ nguồn đầu tư công, chi thường xuyên, nguồn vốn của doanh nghiệp nhà nước, nguồn vốn tự có của doanh nghiệp tư nhân, nguồn vốn tín dụng ngân hàng, nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, cũng như nguồn vốn đầu tư tăng thêm ở trên thị trường chứng khoán.

Câu hỏi của đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn về giao vốn cho khoa học công nghệ và vấn đề triển khai còn chậm, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã trả lời. Chúng ta mới triển khai sơ kết 1 năm rưỡi thực hiện Nghị quyết 57. Đây là lĩnh vực mới và khó, các bộ ngành Trung ương cũng có lúc còn lúng túng trong quá trình thực hiện, các địa phương còn khó khăn, thách thức hơn rất nhiều.

Ban Chỉ đạo 57 đã xác định rất rõ các nhóm nhiệm vụ quan trọng cần phải triển khai, nhưng chúng ta cũng phải có thêm thời gian. Để đẩy nhanh được giải ngân cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, vừa qua Ban Chỉ đạo, Chính phủ đã chỉ đạo các cơ quan, các bộ ngành và các địa phương, hoàn thiện khung kiến trúc tổng thể số quốc gia phiên bản 1.0. Đây là nền tảng thiết kế cơ bản nhất để các bộ ngành và các địa phương hoàn thiện khung kiến trúc của mình, từ đó có các quyết định đầu tư và có thể giải ngân được; trên cơ sở đó, đầu tư cho phần cứng, phần mềm và mua sắm trang thiết bị.

Chính phủ cũng đã ban hành khung dữ liệu tổng thể, các bộ ngành phải xây dựng khung dữ liệu của chuyên ngành của mình và từ đó thì chúng ta mới tiến hành số hóa để cung cấp các dữ liệu. Các cơ sở dữ liệu quốc gia cũng như cơ sở dữ liệu chuyên ngành đang được Chính phủ quyết tâm để hoàn thiện trong năm 2026, nhưng một số lĩnh vực như đất đai có thể phải sang năm 2027 mới có đủ thời gian.

Để đáp ứng nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung", chúng ta phải bắt buộc phải số hóa rất nhiều số liệu. Đồng thời, phải xác định, tập trung hoàn thiện những dữ liệu ưu tiên phục vụ cho công tác quản lý, điều hành của các bộ ngành, của chính quyền địa phương. Việc số hóa, xây dựng, hoàn thiện dữ liệu cũng đòi hỏi nguồn nhân lực, chi phí và thời gian. Đây là một ưu tiên đang được Chính phủ chỉ đạo triển khai.

Với công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, vừa qua Chính phủ đã chỉ đạo rất quyết liệt để đẩy nhanh thẩm định và thông qua các chương trình để đầu tư cho một số sản phẩm công nghệ chiến lược; kết nối giữa các cơ quan nhà nước với các viện, trường đại học và các doanh nghiệp để tiến hành đặt hàng. Nhưng trong lĩnh vực quản lý của mình, các bộ ngành phải xác định công nghệ và sản phẩm nào cần phải ưu tiên đầu tư; ví dụ trong lĩnh vực y tế là vaccine, thuốc chữa bệnh, trong lĩnh vực nông nghiệp có thể ưu tiên lĩnh vực gen, giống, phân bón và thuốc trừ sâu…

Mọi việc có các bước, các quy trình và Chính phủ đã rất quan tâm chỉ đạo, đặc biệt Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ động phối hợp với các bộ ngành địa phương để tiến hành các bước thúc đẩy đầu tư. Các quy định của pháp luật cơ bản đã được ban hành đầy đủ, nhưng thực tiễn rất phong phú, nhất là trong lĩnh vực mới như khoa học công nghệ còn thách thức hơn rất nhiều, nên trong quá trình thực hiện, phải tiếp tục đánh giá còn những vướng mắc gì để tiến hành đồng thời việc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định.

Với câu hỏi của đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp), tôi rất chia sẻ khi qua nhiều nhiệm kỳ, đại biểu rất quan tâm đến việc đầu tư cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Vừa qua, Bộ Chính trị đã có Kết luận số 26 về phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn vùng đồng bằng sông Cửu Long; Bộ Chính trị cũng đã ban hành Nghị quyết về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.

Trên cơ sở đó, Chính phủ đã xây dựng chương trình hành động rất chi tiết. Riêng khu vực Đồng bằng sông Cửu Long được bố trí khoảng trên 320 nghìn tỷ đồng trong tổng nguồn vốn đầu tư công trung hạn cho giai đoạn này, cao nhất trong 6 vùng kinh tế.

Do đó, với vùng đồng bằng này, việc quan trọng nhất là tập trung sử dụng nguồn vốn hiệu quả, nhất là đầu tư cho hạ tầng giao thông đường bộ, nông nghiệp. Vừa qua, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Xây dựng và Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải khẩn trương triển khai các dự án đã được phân bổ vốn để hoàn thiện hạ tầng giao thông, hạ tầng kết nối của khu vực, các dự án phòng chống sạt lở, sụt lún và ứng phó với biến đổi khí hậu. Nếu Đồng bằng sông Cửu Long mà không giải quyết được vấn đề về hạ tầng giao thông và hạ tầng nông nghiệp thì rất khó phát triển.

Thứ hai, Chính phủ sẽ quan tâm chỉ đạo, yêu cầu các bộ ngành làm việc với các tỉnh, thành phố khu vực Đồng bằng sông Cửu Long để thu hút vốn đầu tư vào các lĩnh vực công nghiệp phù hợp với thế mạnh của địa bàn, như năng lượng mới, năng lượng tái tạo, cảng biển và một số lĩnh vực thương mại, dịch vụ. Có những dự án đầu tư lớn vào lĩnh vực công nghiệp, trên cơ sở hoàn thiện hạ tầng thiết yếu thì mới có thể phát triển được khu vực này. Cùng với đó, phải phát triển nông nghiệp công nghệ cao, đẩy mạnh liên kết các nhà, liên kết người nông dân, doanh nghiệp, liên kết thị trường, kể cả thị trường trong nước và thị trường xuất khẩu để tạo đầu ra một cách ổn định, vững chắc. Ví dụ, vừa qua, chúng ta đã triển khai rất hiệu quả đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Thứ ba, bắt buộc phải tăng cường đầu tư về y tế và giáo dục cho Đồng bằng sông Cửu Long để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phục vụ cho yêu cầu tăng trưởng.

Những nhiệm vụ này đã được đưa vào trong chương trình hành động của Chính phủ và của các bộ ngành, vấn đề là tổ chức thực thi, trên cơ sở phân quyền rất lớn cho chính quyền của các địa phương để triển khai, làm chủ đầu tư một số dự án lớn. Các bộ ngành sẽ phải phối hợp rất chặt chẽ với Ủy ban nhân dân các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long trong quá trình triển khai các dự án.

Ví dụ, trong lĩnh vực giao thông đường bộ, Chính phủ đã có nghị quyết là các dự án giao thông đường bộ của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long sẽ đầu tư theo hình thức cầu cạn; chi phí ban đầu có thể cao hơn so với làm đường bình thường, nhưng nếu tính cả vòng đời của dự án thì sẽ hiệu quả hơn rất nhiều và cũng không mất nhiều chi phí phải thu hồi, giải phóng mặt bằng và vẫn tạo điều kiện cho bà con để ổn định sản xuất.

Nếu đại biểu còn có vấn đề gì cần phải quan tâm thêm, chúng tôi sẵn sàng trao đổi, gửi văn bản báo cáo chi tiết để đại biểu nắm được những định hướng tới đây Chính phủ sẽ chỉ đạo.

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai): Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2026, chúng ta dự kiến sẽ vượt mốc một ngàn tỷ đô. Theo báo cáo mới nhất mà Thủ tướng vừa mới trình bày trước Quốc hội trước phiên thảo luận, tháng 10 chúng ta xuất siêu là 7,31 tỷ USD. Đây là một dấu mốc rất đáng trân trọng và ghi nhận. Tuy nhiên, xuất khẩu vẫn còn dựa nhiều vào khu vực FDI, trong khi doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn chịu sức ép về chi phí vốn, người lao động thu nhập thấp, vẫn chịu áp lực từ dịch bệnh, sinh hoạt.

Xin Thủ tướng cho biết trong năm 2027 và những năm tiếp theo, Chính phủ sẽ ưu tiên tuyển những cơ chế nào để doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa có thêm đơn hàng, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và nâng tỉ trọng xuất khẩu, tạo thêm việc làm ổn định và nâng thu nhập thực cho người lao động? Chính phủ sẽ dùng những chỉ tiêu nào để có thể theo dõi đánh giá được những kết quả này?

Đại biểu Trần Anh Tuấn (TPHCM): Thủ tướng vừa khẳng định là nâng cao năng lực tự chủ là nhiệm vụ xuyên suốt và trọng tâm. Trong khi đó chúng ta thấy rằng xuất khẩu còn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI, sản xuất trong nước chúng ta còn phụ thuộc vào nguồn nguyên vật liệu, máy móc thiết bị nhập khẩu là chủ yếu, khoa học công nghệ thì phát triển ở mức trung bình. Tự chủ chiến lược theo Thủ tướng được đo bằng những tiêu chí cụ thể nào, chỉ tiêu cụ thể nào và Thủ tướng có những giải pháp gì đột phá để nâng cao tự chủ chiến lược trong thời gian tới?

Đại biểu Mai Thị Phương Hoa (Ninh Bình): Nghị quyết số 24 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới đã chỉ ra nhiều tồn tại, hạn chế của đội ngũ cán bộ, công chức hiện nay. Phát biểu nhận chức trước Quốc hội ngày 07 tháng 04 năm 2026, Thủ tướng cũng đã nói sẽ xử lý nghiêm tình trạng né tránh, vô cảm, trì trệ, đùn đẩy trách nhiệm của người dân, doanh nghiệp. Liên quan đến nội dung này, tôi xin trân trọng gửi tới Thủ tướng Chính phủ một câu hỏi sau: Để triển khai thực hiện Nghị quyết 24 sắp tới, Chính phủ có giải pháp căn cơ gì để khắc phục triệt để tình trạng cán bộ công chức e ngại, sợ sai, làm việc cầm chừng, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, thậm chí mượn cớ đổ lỗi cho những hạn chế bất cập của pháp luật để không dám quyết định, nhất là các lĩnh vực mới, khó, nhạy cảm, tiềm ẩn rủi ro cao như tài chính, tài sản công, đầu tư công, đấu thầu, đất đai và chuyển đổi số?

Đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng): Tôi xin chuyển đến Thủ tướng một nội dung: Báo cáo về kinh tế - xã hội nêu cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt trên nhiều lĩnh vực về thương mại, đầu tư, công nghệ, tài nguyên chiến lược. Đặt trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, nhiều khó khăn thách thức. Xin Thủ tướng Chính phủ làm rõ thêm nhận thức về các thách thức lớn mà Việt Nam đang đối diện, những giải pháp, chính sách để cân bằng các mối quan hệ quốc tế, bảo đảm tự chủ chiến lược quốc gia, từ đó tạo môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển kinh tế, tăng vị thế và uy tín Việt Nam trên trường quốc tế nhằm tăng cường năng lực tự chủ, bảo vệ Tổ quốc từ sớm từ xa?

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (TPHCM): Tôi đánh giá rất cao nỗ lực của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong 10 tháng qua đã mang lại nhiều kết quả tốt đẹp cho đất nước trong bối cảnh thế giới có rất nhiều biến động và khó đoán định. Vào ngày 07 tháng 11 vừa qua, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 với 45 chỉ tiêu. Trong đó có chỉ tiêu là tăng trưởng kinh tế 10% trở lên, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Xin Thủ tướng cho biết những định hướng lớn, giải pháp cụ thể để phát huy sức mạnh tổng hợp từ tiềm năng, lợi thế của 34 địa phương trong cả nước để hoàn thành 45 chỉ tiêu Nghị quyết của Quốc hội?

Đại biểu Trần Nhật Minh (Nghệ An): Thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên năm 2027, bối cảnh quốc tế và trong nước dự báo còn nhiều khó khăn, thách thức. Đề nghị Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ triển khai những giải pháp trọng tâm để vừa ưu tiên tốc độ tăng trưởng kinh tế cao nhưng vừa kiểm soát được lạm phát, ổn định giá cả thị trường và bảo đảm cân đối lớn của nền kinh tế? 

Thủ tướng Lê Minh Hưng: Câu hỏi của đại biểu Trịnh Xuân An về hỗ trợ doanh nghiệp trong nước: Thực hiện chủ trương của Trung ương, Quốc hội, Chính phủ đã xây dựng rất nhiều chương trình để nâng cao năng lực cho doanh nghiệp Việt Nam và bài toán đầu tiên là vấn đề thể chế.

Một khuôn khổ thể chế chuẩn mực, đơn giản, minh bạch, dễ thực hiện, cùng với cải cách thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh để giảm thời gian, chi phí tuân thủ sẽ tạo hành lang pháp lý rất thông thoáng hỗ trợ cho các doanh nghiệp Việt Nam phát triển. Đấy là yêu cầu tiên quyết đầu tiên mà chúng ta phải làm, đã làm và sẽ tiếp tục triển khai.

Vừa qua, bên cạnh việc ban hành ngay lập tức các văn bản hướng dẫn thực hiện các luật và nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ cũng tập trung chỉ đạo tiếp tục rà soát để đơn giản hóa, cắt giảm các thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Điểm mấu chốt quan trọng nhất, là doanh nghiệp chỉ có thể yên tâm đầu tư trong một môi trường pháp lý mà các quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp được bảo đảm.

Vấn đề thứ hai liên quan đến năng lực của doanh nghiệp. Muốn tăng cường năng lực của các doanh nghiệp thì trước hết, về mặt Nhà nước, bên cạnh các quy định của pháp luật, chúng ta phải có đầy đủ các cơ chế khuyến khích, hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia vào các chương trình, phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Vừa qua, Chính phủ đã ban hành và triển khai các chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, có chiến lược để thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa đến năm 2030, các chương trình xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu, các chương trình để thực thi các hiệp định thương mại tự do, khuyến khích việc kết nối giữa các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt Nam.

Tôi đơn cử một vấn đề: Vừa qua, để triển khai Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị về kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét, thông qua Luật Đầu tư sửa đổi, trong đó sẽ áp dụng những cơ chế khuyến khích mạnh để các doanh nghiệp nước ngoài cam kết: (1) chuyển giao công nghệ; (2) tăng cường sử dụng nhà cung ứng là các doanh nghiệp Việt Nam ở trong nước; (3) tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng của Việt Nam.

Một ví dụ khác, chúng tôi đã chỉ đạo Bộ Công Thương và thương vụ ở các nước có trách nhiệm tiếp tục thúc đẩy đưa hàng Việt Nam ra các thị trường quốc tế, mở mới các thị trường thông qua các hiệp định thương mại tự do song phương và theo các khối.

Muốn doanh nghiệp Việt Nam tham gia được vào chuỗi cung ứng để hợp tác với các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và đưa được hàng hóa ra nước ngoài, bên cạnh việc Chính phủ có các giải pháp khuyến khích về thuế, về đất đai, hỗ trợ tiếp cận vốn và khoa học - công nghệ, các doanh nghiệp Việt Nam cũng phải tự cố gắng, quyết tâm để cùng với Chính phủ, các bộ, ngành và các địa phương để nâng cao năng lực của mình.

Trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, Nhà nước sẽ là người đặt hàng, chủ động phối hợp với các doanh nghiệp và các viện, trường nghiên cứu để tiến hành cơ chế đặt hàng các công nghệ, sản phẩm có thể áp dụng được cho các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, với một chi phí hợp lý để khuyến khích các doanh nghiệp tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ nhằm nâng cao năng suất, giảm chi phí, khâu trung gian để tăng cường chất lượng, tham gia vào các chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường.

Tóm lại, có rất nhiều các giải pháp để hỗ trợ doanh nghiệp, Chính phủ coi đây là một trong những nội dung ưu tiên trong chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương, làm việc với các hiệp hội và doanh nghiệp trong thời gian tới để đưa những chương trình, đề án vào thực tiễn sát với yêu cầu của các doanh nghiệp.

Về các chỉ tiêu, chúng ta có các chỉ tiêu như tỉ trọng xuất khẩu, tỉ trọng của doanh nghiệp trong nước trong cơ cấu xuất nhập khẩu, hàm lượng và đóng góp của các doanh nghiệp ở trong nước trong chuỗi cung ứng, trong báo cáo kinh tế - xã hội hàng năm để Quốc hội theo dõi, giám sát.

Về câu hỏi của đại biểu Trần Anh Tuấn và đại biểu Dương Khắc Mai liên quan đến tự chủ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ cho nền kinh tế và doanh nghiệp Việt Nam: Quan điểm, định hướng về chính sách và đường lối đối ngoại của Việt Nam đã được nêu rất rõ trong Nghị quyết Đại hội cũng như nghị quyết của Trung ương, đã được triển khai quán triệt đến toàn bộ các cấp ủy, tổ chức Đảng trong toàn quốc.

Tinh thần là Việt Nam kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác, đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ đối ngoại; đảm bảo cao nhất lợi ích quốc gia, dân tộc; tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc.

Trên thực tế, vừa qua, Việt Nam đã củng cố lòng tin và mở rộng quan hệ quốc tế, nâng cấp quan hệ với rất nhiều đối tác, ký nhiều hiệp định thương mại tự do mới. Điều đó cho thấy chúng ta đã triển khai một cách có hiệu quả chủ trương, đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước.

Muốn tham gia một cách bình đẳng, chủ động, đóng góp vào các thể chế, luật lệ quốc tế thì đương nhiên chúng ta phải củng cố năng lực tự chủ chiến lược. Năng lực tự chủ chiến lược đến từ đường lối, chính sách và đến từ thực lực của nền kinh tế. Chúng ta phải tiếp tục các hoạt động đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng cao, tăng trưởng nhanh và bền vững, bố trí đủ các nguồn lực khác nhau, trong đó có nguồn lực về tài chính để củng cố các nền tảng thì mới có đủ cơ sở để tham gia một cách bình đẳng, ngày càng chủ động vào các quan hệ quốc tế.

Trên tinh thần như vậy, Chính phủ đã xác định chương trình hành động triển khai các chủ trương, đường lối về đối ngoại của Trung ương, nghị quyết về kinh tế - xã hội của Quốc hội để nâng cao vị thế, vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế và khu vực. Chúng ta tiếp tục củng cố năng lực của nền kinh tế quốc gia và năng lực của các doanh nghiệp bằng cách tăng cường hỗ trợ, nâng cao năng suất, sức cạnh tranh của hệ thống doanh nghiệp và của nền kinh tế để đóng góp vào tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.

Về câu hỏi của đại biểu Mai Thị Phương Hoa về các giải pháp khắc phục tình trạng e ngại, sợ sai, làm việc cầm chừng: Vừa qua, Trung ương đã có nghị quyết về tính tiên phong của cán bộ, đảng viên, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm, Ban Bí thư có quy định về cơ chế tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ. Chính phủ đã ban hành các chương trình, kế hoạch hành động và đặc biệt là đã có các nghị định quy định vấn đề này.

Nhưng trên thực tế, quá trình triển khai vẫn còn những đơn vị kể cả ở Trung ương và địa phương có tình trạng một bộ phận cán bộ vẫn sợ trách nhiệm, vẫn đùn đẩy, né tránh, không dám đương đầu với những vấn đề mới, vấn đề khó. Việc đầu tiên mà Chính phủ đã và sẽ tiếp tục triển khai trong thời gian tới là tiếp tục rà soát, hoàn thiện và thể chế hóa đầy đủ, kịp thời những chỉ đạo mới của cấp có thẩm quyền để có một hệ thống các quy định pháp luật đồng bộ, trong đó phân định rất rõ thẩm quyền, trách nhiệm của các cấp, các bộ, các ngành, các cơ quan Trung ương, chính quyền cấp tỉnh và cấp xã.

Chính phủ cũng đang tiến hành rà soát lại toàn bộ những việc đã phân cấp, phân quyền cho địa phương để xác định rõ những nhiệm vụ chính quyền cấp cơ sở, cấp tỉnh, cấp xã có thể làm, những nhiệm vụ phải rà soát lại. Cùng với đó, kế hoạch đầu tư công đã bố trí đủ nguồn lực cho chính quyền địa phương để triển khai các nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, phải đổi mới công tác đánh giá cán bộ. Nếu đã quy định rõ thẩm quyền, chức trách và nhiệm vụ nhưng vẫn không đạt được tiến độ, kết quả, chất lượng công việc thì bắt buộc phải xem xét và đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của cán bộ để điều chuyển, thay thế và bổ sung kịp thời ở những bộ phận chưa thực hiện được nhiệm vụ. Chúng ta sẽ tiến hành những biện pháp đánh giá rất thẳng thắn, trách nhiệm và rất rõ để tất cả mọi người khi vào vị trí công việc của mình, đã rõ chức trách, nhiệm vụ thì phải triển khai thực hiện, không thể đùn đẩy, né tránh được. Như vậy, bên cạnh việc quy định rõ và bố trí đầy đủ nguồn lực, chúng ta phải đánh giá rất khách quan, công tâm và công bằng.

Về câu hỏi của đại biểu Trần Hoàng Ngân làm sao huy động phát huy được vị thế, vai trò của các địa phương trong quá trình phát triển của đất nước: Chúng ta vừa ban hành một loạt các quy định của pháp luật phân cấp, phân quyền rất mạnh mẽ theo tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". Hiện nay, theo các quy định của Quốc hội và Chính phủ, thẩm quyền của chính quyền địa phương là rất lớn. Một ví dụ, Quốc hội đã ban hành Luật Phát triển đô thị, trong đó giao rất nhiều những thẩm quyền, các cơ chế đặc biệt cho các địa phương.

Do đó, việc thể chế hóa và triển khai thực hiện những quy định của pháp luật theo thẩm quyền của các cấp, các ngành, nhất là của các địa phương là rất quan trọng để đảm bảo các địa phương có thể phát huy các thế mạnh của mình trong việc đóng góp cho tăng trưởng chung của đất nước.

Vấn đề thứ hai, một trong những ưu tiên của Chính phủ là phải tổng rà soát lại hệ thống các quy hoạch Trung ương, địa phương, quy hoạch liên vùng, quy hoạch ngành, quy hoạch lĩnh vực; hoàn thiện các quy hoạch đó làm cơ sở cho các địa phương huy động nguồn lực và xây dựng các dự án phát triển kinh tế - xã hội. Kèm theo đó, Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành phải hoàn thiện hệ thống các tiêu chuẩn, quy chuẩn và định mức kỹ thuật làm cơ sở cho các địa phương triển khai các dự án có hiệu quả.

Thứ ba, trong kế hoạch đầu tư công trung hạn cho giai đoạn này, Chính phủ đã phân bổ và ưu tiên đầu tư cho các dự án có tính chất liên vùng, kết nối trên các lĩnh vực. Nếu chúng ta triển khai thực hiện đúng tiến độ và có chất lượng những dự án trọng điểm như vậy, sẽ khơi thông được các nguồn lực, hoàn thiện các hạ tầng thiết yếu, chiến lược, từ đó các địa phương phát huy thế mạnh của mình trong việc huy động nguồn lực và phát triển kinh tế - xã hội.

Đồng thời với việc đó, Chính phủ sẽ chỉ đạo tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đặc biệt là ứng dụng công nghệ và các sản phẩm công nghệ chiến lược theo đặc thù và lợi thế của từng địa phương để các địa phương có thể nâng cao năng lực, sức cạnh tranh.

Câu hỏi của đại biểu Trần Nhật Minh về các giải pháp để thực hiện mục tiêu tăng trưởng gắn với ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát: Tất cả các kế hoạch đã xác định các chỉ tiêu định tính và các chỉ tiêu định lượng, xác định rõ nguồn lực huy động của ngân sách nhà nước là bao nhiêu, nguồn lực cần phải huy động từ các nhà đầu tư trong nước, từ doanh nghiệp trong nước, từ các nhà đầu tư nước ngoài qua các hình thức trực tiếp và gián tiếp.

Nhưng quan trọng là, khi chúng ta đã chọn lựa, xác định được các dự án đầu tư để huy động các nhà đầu tư, kể cả đầu tư công và đầu tư tư nhân, thì phải chọn đúng dự án trọng điểm, phù hợp với yêu cầu, ưu tiên, nỗ lực triển khai dự án nhanh, đúng tiến độ và đảm bảo chất lượng.

Cùng với mục tiêu tăng trưởng, Chính phủ xác định ưu tiên củng cố nền tảng vĩ mô, ổn định giá trị đồng tiền Việt Nam. Các biện pháp, chính sách chủ yếu về tài khóa, tiền tệ và các chính sách thương mại sẽ phải phối hợp rất chặt chẽ, rất linh hoạt trong điều hành, sát với diễn biến tình hình trong nước và quốc tế.

Như vậy, chắc chắn chúng ta sẽ đạt được tăng trưởng có chất lượng và giữ vững được ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm được các cân đối lớn của nền kinh tế./.