Triển khai Luật Trí tuệ nhân tạo: Đưa AI vào công vụ an toàn, có trách nhiệm

Trong 2 ngày (24-25/8), tại Hải Phòng, Bộ KH&CN tổ chức Hội nghị tập huấn triển khai Luật và các văn bản dưới Luật về Luật Trí tuệ nhân tạo, tập trung làm rõ các quy định mới và cách đưa luật vào thực tiễn quản lý, điều hành, cung cấp dịch vụ công.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Trang, Quyền Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia, cho biết AI có thể hỗ trợ tra cứu, tổng hợp, soạn thảo, rà soát văn bản, phân tích dữ liệu, hỗ trợ ra quyết định và nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính.

Tuy nhiên, việc ứng dụng AI phải đồng thời bảo đảm độ tin cậy, an toàn dữ liệu, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Theo đó, phát triển và quản lý AI cần được thực hiện song hành, lấy con người làm trung tâm.

Luật Trí tuệ nhân tạo tạo hành lang pháp lý cho nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI. Song, để Luật đi vào cuộc sống, các cơ quan, đơn vị cần chuyển các quy định thành quy trình, tiêu chí cụ thể và lựa chọn những bài toán thực tế thay vì ứng dụng theo phong trào.

Một nguyên tắc được nhấn mạnh tại Hội nghị là AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế trách nhiệm pháp lý của cán bộ, công chức. Kết quả do AI tạo ra cần được kiểm tra trước khi sử dụng trong quyết định hành chính hoặc hoạt động tham mưu.

Từ thực tiễn Hải Phòng, ông Nguyễn Cao Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố, cho biết địa phương đang phối hợp triển khai 18 bài toán AI của các sở, ngành.

Mỗi ứng dụng được đặt ra với 3 câu hỏi: Giải quyết công việc gì? Hiệu quả được đo bằng chỉ tiêu nào? Ai chịu trách nhiệm về dữ liệu đầu vào và kết quả đầu ra?

Theo cách tiếp cận này, hiệu quả thực tế được đặt cao hơn số lượng công cụ AI được triển khai. Với các hệ thống có khả năng tác động lớn đến quyền, lợi ích của người dân hoặc xử lý dữ liệu quan trọng, cần đánh giá rủi ro, thử nghiệm, lưu vết, giám sát và bảo đảm trách nhiệm của con người.

Hải Phòng cũng xác định ứng dụng AI phải đi cùng chuẩn hóa dữ liệu, phân quyền, bảo đảm an toàn thông tin và đào tạo cán bộ; các giải pháp cần được thử nghiệm, đánh giá trước khi nhân rộng.

Tại Hội nghị, một số doanh nghiệp công nghệ giới thiệu các giải pháp trợ lý ảo, tổng hợp báo cáo, theo dõi nghị quyết, nhiệm vụ, KPI và hỗ trợ cán bộ xử lý công việc.

Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp triển khai Luật, phát triển hạ tầng, dữ liệu, nhân lực và hệ sinh thái AI theo hướng an toàn, tin cậy, có trách nhiệm.

Trước đó, ngày 10/12/2025, Quốc hội thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo với tỉ lệ tán thành cao. Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam ban hành một đạo luật riêng về AI, tạo hành lang pháp lý cho nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ này.

Thu Giang