TRỰC TIẾP: Hội thảo 'Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững'

Trong tiến trình chuyển đổi sang nền kinh tế số và xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, minh bạch, khu vực hộ kinh doanh Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển mình quan trọng. Từ những cửa hàng truyền thống tại các tuyến phố, chợ dân sinh đến các gian hàng trực tuyến trên nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội, mô hình kinh doanh đang thay đổi nhanh chóng, kéo theo những yêu cầu mới trong quản trị doanh thu, dòng tiền và thực hiện nghĩa vụ pháp lý.

Theo Nghị quyết 198/2025/QH15, từ ngày 1/1/2026 chính thức xóa bỏ thuế khoán, hàng triệu hộ kinh doanh chuyển sang mô hình kê khai và nộp thuế điện tử dựa trên doanh thu thực tế.

Đặc biệt, cùng với Nghị định 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh vừa được Chính phủ ban hành ngày 5/3/2026 cũng như Chiến dịch cao điểm "15 ngày đồng hành, hỗ trợ cùng hộ kinh doanh" trước kỳ kê khai thuế quý I/2026 đã cho thấy quyết tâm của ngành Thuế cũng như toàn thể hệ thống chính trị trong công tác hiện đại hoá thủ tục thuế và sát cánh tiếp sức hộ kinh doanh.

Mặt khác, sự mở rộng sang các kênh bán hàng đa nền tảng đã mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho hộ kinh doanh, song cũng đặt ra không ít thách thức trong việc ghi nhận doanh thu, đối soát đơn hàng và chuẩn bị dữ liệu phục vụ kê khai thuế. Trong bối cảnh đó, điều mà cộng đồng hộ kinh doanh mong muốn không chỉ là các quy định pháp luật rõ ràng, mà còn là sự hướng dẫn kịp thời, sự đồng hành thực chất từ các cơ quan quản lý và các tổ chức hỗ trợ.

Trên tinh thần đó, Hội thảo "GIẢI PHÁP GIÚP HỘ KINH DOANH NỘP THUẾ ĐÚNG, QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP, PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG" được tổ chức như một chương trình hướng dẫn thực tế, mở màn cho chuỗi hoạt động đồng hành, hỗ trợ hộ kinh doanh tuân thủ quy định mới trong kỳ kê khai năm 2026. Hội thảo cũng là một diễn đàn đối thoại chính sách cởi mở và thực chất, nhằm giúp hộ kinh doanh hiểu đúng quy định, chuẩn bị đầy đủ dữ liệu và thực hiện nghĩa vụ thuế một cách thuận lợi, minh bạch. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, văn minh và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế số Việt Nam.

Chương trình do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Cục Thuế – Bộ Tài chính đồng chủ trì, với sự phối hợp tổ chức của Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo và sự tham gia chuyên môn của Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM).

Tham dự với Hội thảo có lãnh đạo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, đại diện các cơ quan quản lý nhà nước ngành Thuế (Cục Thuế-Bộ Tài chính, Thuế thành phố Hà Nội, các thuế cơ sở thuộc Thuế thành phố Hà Nội), các tổ chức chuyên môn và hiệp hội như Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo, Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), đông đảo đại diện các doanh nghiệp công nghệ và giải pháp số đồng hành cùng chương trình. Đặc biệt, Hội thảo có sự tham dự của 200 đại diện hộ kinh doanh tiêu biểu tại Hà Nội.

Hội thảo được truyền hình trực tiếp và kết nối đến 34 điểm cầu Thuế tỉnh/thành phố và 350 Thuế cơ sở trên toàn quốc, với sự tham gia theo dõi của hàng trăm cán bộ thuế, hàng nghìn hộ kinh doanh trên gần 400 điểm cầu. 

Hội thảo gồm 2 phiên tham luận lần lượt có chủ đề 'An tâm tuân thủ' và 'Vững vàng tăng trưởng', cùng 1 Phiên thảo luận – hỏi đáp tại hội trường 'Tháo gỡ các vướng mắc thực tiễn của hộ kinh doanh thương mại điện tử và đa kênh'.  

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Nguyễn Hồng Sâm – Tổng Giám đốc Cổng Thông tin điện tử Chính phủ nhấn mạnh: Trong tiến trình phát triển đất nước, hộ kinh doanh luôn là một bộ phận năng động và giàu sức sống của nền kinh tế Việt Nam, nhiều chuyên gia cho rằng đây là bộ phận linh hoạt nhất trong những thời điểm khó khăn, thách thức. Trong những năm gần đây, cùng với quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ của đất nước, phương thức kinh doanh cũng đang thay đổi nhanh chóng. Hoạt động buôn bán không còn chỉ diễn ra tại một địa điểm cố định, mà ngày càng mở rộng sang các nền tảng số, các kênh bán hàng trực tuyến và các hệ sinh thái thương mại điện tử. Trong bối cảnh đó, việc đổi mới phương thức quản lý thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh là một bước đi cần thiết, nhằm xây dựng một hệ thống quản trị thuế hiện đại, minh bạch, hiệu quả và phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế số, vừa kiến tạo phát triển, tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý.

Về vấn đề này, Nghị quyết 68-NQ/TW của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân nhấn mạnh cần xây dựng hệ thống chính sách tài chính, thuế phù hợp để tạo điều kiện cho kinh tế tư nhân phát triển. Gần đây nhất, ngày 11/3, Tổng Bí thư Tô Lâm đã yêu cầu sớm hoàn thiện cơ chế giúp cá nhân, hộ kinh doanh phát triển thành doanh nghiệp nhỏ và vừa; doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển thành doanh nghiệp lớn; doanh nghiệp lớn vươn lên thành các tập đoàn có năng lực cạnh tranh trong khu vực và quốc tế. Đồng thời, các cơ quan cần đặc biệt quan tâm cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh - nhóm chiếm phần lớn số lượng doanh nghiệp, bảo đảm không làm tăng chi phí tuân thủ.

Thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy cải cách quản lý thuế, tạo môi trường kinh doanh minh bạch và thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp. Đặc biệt, mới đây nhất Chính phủ đã ban hành Nghị định số 68/2026/NĐ-CP về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, từ đó, đã đặt ra những định hướng quan trọng cho giai đoạn chuyển đổi hiện nay.

Quan điểm xuyên suốt của Chính phủ trong quá trình này là: chuyển đổi để phát triển, chuẩn hóa để minh bạch và đồng hành để tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Thủ tướng Phạm Minh Chính nhiều lần nhấn mạnh tinh thần "lắng nghe bằng sự chân thành; chia sẻ, cảm thông bằng nhịp đập trái tim; hành động bằng khối óc và sản phẩm cụ thể".

Chính vì vậy, Hội thảo hôm nay với chủ đề "GIẢI PHÁP GIÚP HỘ KINH DOANH KÊ KHAI THUẾ ĐÚNG, AN TÂM TUÂN THỦ, PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG" do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và Cục Thuế đồng tổ chức với sự phối hợp của Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo là một diễn đàn đối thoại chính sách cởi mở giữa cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức chuyên môn, các doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng hộ kinh doanh.

Mục tiêu của chương trình không chỉ là phổ biến quy định hay hướng dẫn nghiệp vụ, mà quan trọng hơn là tạo sự thống nhất trong nhận thức, củng cố niềm tin chính sách và tháo gỡ kịp thời những vướng mắc trong thực tiễn triển khai.

Thông điệp xuyên suốt của hội thảo là: "Hiểu chính xác– Chuẩn bị đủ – Thực hiện đúng – Hiệu quả cao".

Hiểu chính xác để bảo đảm các quy định được tiếp cận đầy đủ, minh bạch và thống nhất.

Chuẩn bị đủ để người nộp thuế có thể chủ động dữ liệu, công cụ và phương thức quản lý trong môi trường kinh doanh đa kênh.

Và thực hiện đúng ngay từ đầu để giảm thiểu rủi ro, giảm chi phí tuân thủ và tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định lâu dài. Nói cách khác, tuân thủ đúng không làm giảm cơ hội, mà mở rộng cánh cửa phát triển, với hiệu quả cao nhất.

Với vai trò là cơ quan thông tin chính thức của Chính phủ, trong đó có trên môi trường số, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ không chỉ thực hiện nhiệm vụ cung cấp thông tin về hoạt động chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, mà còn là một kênh quan trọng trong truyền thông chính sách và kết nối đối thoại giữa Nhà nước với người dân và cộng đồng doanh nghiệp.

Trong thời gian qua, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ đã chủ động tổ chức nhiều diễn đàn, hội thảo, tọa đàm chính sách chuyên sâu với sự tham gia của các bộ, ngành, các chuyên gia, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp nhằm làm rõ các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước trong nhiều lĩnh vực quan trọng như cải cách thể chế, chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, đổi mới sáng tạo, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, cũng như các chính sách tài chính-ngân sách, thuế và thương mại.

Thông qua các chương trình đối thoại và tọa đàm chính sách, nhiều vấn đề từ thực tiễn đã được trao đổi thẳng thắn, góp phần giúp các chính sách được truyền tải rõ ràng, dễ hiểu và dễ thực hiện hơn, đồng thời tạo điều kiện để các cơ quan quản lý tiếp nhận ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Không chỉ dừng ở việc truyền tải thông tin một chiều, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ đang khẳng định vai trò là một nền tảng truyền thông chính sách hiện đại, nơi các chủ trương lớn của Chính phủ được phân tích, giải thích và lan tỏa một cách kịp thời, chính xác, qua đó góp phần tăng cường sự minh bạch của chính sách và củng cố niềm tin của xã hội đối với các quyết sách của Chính phủ.

Trên tinh thần đó, hội thảo hôm nay tiếp tục là một hoạt động cụ thể nhằm đưa chính sách đến gần hơn với người dân và cộng đồng kinh doanh, đồng thời tạo không gian trao đổi cởi mở giữa cơ quan quản lý, các tổ chức chuyên môn và các chủ thể đang trực tiếp thực hiện chính sách trong thực tiễn.

Với các kiến nghị, đề xuất tại hội thảo, Cục Thuế sẽ xem xét, giải quyết theo thẩm quyền và báo cáo Bộ Tài chính với các vấn đề vượt thẩm quyền. Các nội dung vượt thẩm quyền của Bộ Tài chính sẽ được tổng hợp, báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền.

Sự phát triển của một nền kinh tế hiện đại không chỉ dựa trên quy mô hay tốc độ tăng trưởng, mà còn dựa trên mức độ minh bạch, niềm tin giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Xây dựng niềm tin chính là một trong các mục tiêu sâu xa của những cải cách trong quản trị thuế hiện nay. Sự yên tâm và tin tưởng là một trong những yếu tố quan trọng nhất để người dân, cộng đồng doanh nghiệp, các hộ kinh doanh mạnh dạn đầu tư nguồn vốn, công sức, trí tuệ và tâm huyết cho các hoạt động kinh doanh. Như Thủ tướng Phạm Minh Chính từng kỳ vọng: "Niềm tin càng được tăng cường thì đóng góp càng lớn, góp phần kiến tạo phát triển đất nước nhanh và bền vững càng nhiều hơn".

Với sự đồng hành của các cơ quan quản lý, các tổ chức chuyên môn, các doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh, quá trình chuyển đổi này sẽ được triển khai thuận lợi, góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Chuyển quản lý thuế đối với hộ kinh doanh từ thuế khoán sang kê khai: Cải cách quan trọng

Chia sẻ về ý nghĩa, tầm quan trọng và mục tiêu của chương trình Hội thảo, ông Mai Xuân Thành - Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính), cho biết: Hội thảo được tổ chức vào thời điểm hết sức quan trọng, khi các chính sách mới về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh đã bước vào giai đoạn triển khai vào thực tế. Đây không chỉ là dịp để các quy định, chính sách được truyền tải kịp thời, chính xác, rộng rãi tới cộng đồng hộ kinh doanh, mà còn là diễn đàn công khai, minh bạch để cơ quan thực thi chính sách lắng nghe, trao đổi, chia sẻ với người dân. Việc tổ chức hội thảo tại Hà Nội kết hợp với trực tuyến tại các điểm cầu trên toàn quốc thể hiện tinh thần đồng hành, hỗ trợ người nộp thuế mọi lúc, mọi nơi.

Việc chuyển đổi phương thức quản lý thuế đối với hộ kinh doanh từ thuế khoán sang kê khai là một cải cách quan trọng, được thực hiện theo đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Trong quá trình chuẩn bị cho sự chuyển đổi này, ngành thuế đã triển khai chiến dịch 60 ngày cao điểm hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai vào cuối năm 2025, thông qua nhiều hội nghị tọa đàm, đối thoại trực tiếp với người nộp thuế trên phạm vi cả nước. Qua đó, cơ quan thuế đã lắng nghe rất nhiều tâm tư, băn khoăn, trăn trở của bà con.

Đối với ngành thuế, những ý kiến đó không chỉ phản ánh từ thực tiễn, mà còn là cơ sở để chúng tôi nhìn nhận rõ hơn trách nhiệm của mình trong việc tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ gần hơn với hộ kinh doanh. Ngành thuế xác định rằng, việc triển khai chính sách đối với hộ kinh doanh không chỉ dừng lại ở việc ban hành các quy định, mà cần phải được thực hiện bằng tinh thần đồng hành, hỗ trợ và hướng dẫn xuyên suốt để bà con từng bước làm quen, thực hiện đúng quy định một cách thuận lợi, ổn định và bền vững.

Đồng thời, thông qua quá trình lắng nghe và tiếp nhận phản hồi từ thực tiễn, cơ quan thuế cũng có thêm cơ sở để báo cáo cấp có thẩm quyền tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách theo hướng phù hợp hơn với điều kiện hoạt động của người nộp thuế.

Hội thảo hôm nay là một hoạt động tiêu biểu trong đợt cao điểm hỗ trợ hộ kinh doanh thực hiện kê khai kỳ đầu tiên theo phương pháp mới trên phạm vi toàn quốc. Câu hỏi nhiều hộ kinh doanh quan tâm lúc này là: Sau khi chính sách được ban hành, cơ quan thuế sẽ tổ chức thực hiện như thế nào để bà con có thể yên tâm kinh doanh?

Thay mặt ngành thuế, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành nhấn mạnh một số thông điệp trọng tâm và cam kết của cơ quan thuế:

Một là, cơ quan thuế luôn ưu tiên hỗ trợ để bà con thực hiện đúng quy định và hạn chế tối đa những sai sót. Trong giai đoạn đầu tiên của phương thức kê khai đối với hộ kinh doanh, trọng tâm của cơ quan thuế không phải là vấn đề kiểm tra, xử phạt, mà là tập trung vào hỗ trợ thực chất, để bà con có thể thực hiện đúng ngay từ kỳ kê khai đầu tiên. Đợt cao điểm 15 ngày được tổ chức với mục tiêu rất cụ thể là giúp hộ kinh doanh hiểu đúng, thực hiện đúng và yên tâm duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh. Cơ quan thuế các cấp sẽ tăng cường hướng dẫn trực tiếp tại địa bàn, tổ chức các buổi hỗ trợ tập trung, đồng thời mở rộng các kênh hỗ trợ trực tuyến, đường dây nóng, các hình thức tư vấn từ xa để kịp thời giải đáp những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

Thứ hai, ngành thuế cam kết tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đồng thời cung cấp miễn phí các tiện ích, dịch vụ thuế điện tử phục vụ hộ kinh doanh. Mục tiêu là giúp bà con thực hiện kê khai, nộp thuế điện tử thuận tiện hơn với thao tác đơn giản, dễ làm, dễ nhớ, giảm chi phí tuân thủ, giảm áp lực khi thực hiện nghĩa vụ theo phương thức thuế mới. Trong thời gian tới, hệ thống công nghệ sẽ tiếp tục được nâng cấp theo hướng thông minh, thân thiện và hỗ trợ tốt hơn cho các hộ. Ví dụ như: đưa vào các ứng dụng gợi ý sẵn thông tin tờ khai; nhắc hạn kê khai; hỗ trợ trích nộp tiền từ tài khoản khi có sự đồng ý của người nộp thuế; cảnh báo sớm các sai sót để hộ có thể kịp thời điều chỉnh. Những giải pháp này nhằm giúp bà con hạn chế lỗi kỹ thuật, giảm rủi ro do chưa quen để thực hiện một cách thuận tiện hơn.

Thứ ba, ngành thuế sẽ tiếp tục chuẩn hóa và đa dạng hóa các giải pháp hướng dẫn hỗ trợ. Cơ quan thuế sẽ cung cấp bộ tài liệu sổ tay hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ thuế dành riêng cho hộ theo hướng dễ hiểu, dễ thực hiện; đăng tải các clip hướng dẫn theo tình huống; xây dựng bộ câu hỏi đáp ngắn gọn, tài liệu cầm tay chỉ việc. Đồng thời, cập nhật thường xuyên thông tin trên các kênh chính thống để bà con dễ tra cứu, dễ đối chiếu và dễ thực hiện. Trong trường hợp vướng mắc phát sinh, bà con có thể liên hệ trực tiếp với công chức quản lý thuế để được hỗ trợ hướng dẫn. Thông tin và số điện thoại của công chức thuế được niêm yết tại các trung tâm dịch vụ hành chính công xã, phường và đăng tải công khai trên các website của ngành thuế.

Sau hội thảo này, Cục Thuế và cơ quan thuế các cấp sẽ tiếp tục tổ chức nhiều hoạt động hỗ trợ trực tiếp và trực tuyến như: hội nghị đối thoại tại địa bàn, tại chợ, tại tuyến phố, cụm kinh doanh; hội nghị trực tuyến tọa đàm chuyên đề, hỏi đáp. Đồng thời, phối hợp với các cơ quan thông tấn báo chí, hiệp hội và các tổ chức liên quan để mở rộng kênh thông tin, tiếp nhận và giải đáp kịp thời mọi khó khăn vướng mắc phát sinh.

Về phía Cổng Thông tin điện tử Chính phủ sẵn sàng tiếp nhận và đề nghị với Cục Thuế có một kênh trực tuyến với cơ quan thuế để tất cả những thông tin gửi đến Cổng Thông tin điện tử Chính phủ sẽ được giải đáp nhanh, kịp thời và đầy đủ nhất cho bà con.

Chúng tôi mong rằng sau hội thảo ngày hôm nay, bà con hộ kinh doanh sẽ chủ động hơn trong việc tìm hiểu quy định, mạnh dạn đặt câu hỏi khi còn băn khoăn, đồng thời thực hiện kê khai trung thực, đúng với thực tế hoạt động kinh doanh của mình. Về phía ngành thuế, chúng tôi cam kết sẽ đồng hành xuyên suốt trong năm 2026 và các năm tiếp theo, tiếp tục lắng nghe ý kiến từ thực tế để kịp thời điều chỉnh các cách thức triển khai cho phù hợp, sát thực tế và hiệu quả. 

Phát biểu về doanh nghiệp công nghệ đồng hành cùng cơ quan quản lý trong triển khai chính sách thuế, ông Trần Trọng Tuyến, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo, nhấn mạnh rằng sự hiện diện đông đủ của đại diện cơ quan Chính phủ, các lãnh đạo ngành Thuế từ Trung ương đến địa phương và các hội, hiệp hội, các chuyên gia… là minh chứng rõ nét cho thấy tinh thần đồng hành và thấu hiểu.

Nền kinh tế số của Việt Nam đang bước sang giai đoạn phát triển thần tốc, cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Chính vì vậy, việc kết nối thông tin giữa cơ quan quản lý và người nộp thuế không đơn giản chỉ là góc nhìn về quản lý nhà nước mà đây là chìa khoá rất then chốt để cùng nhau xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và bền vững.

Như chúng ta biết, Nghị định 68/2026/NĐ-CP của Chính phủ và các hướng dẫn chi tiết trong Thông tư số 18/2026/TT-BTC là bước tiến quan trọng trong công tác quản lý nhà nước. Quan trọng hơn hết, đây là động lực để giúp minh bạch hoá và thúc đẩy môi trường kinh doanh phát triển một cách bền vững trong kỷ nguyên số.

Sapo cam kết bằng nỗ lực cao nhất, bằng nguồn lực tốt nhất của mình, đồng hành cùng Chính phủ, cùng ngành thuế. Chúng tôi tin rằng với sự định hướng của Chính phủ, sự chỉ đạo sát sao, hướng dẫn cụ thể từ các cơ quan thuế, kết hợp với công nghệ, chúng ta có thể mang lại giải pháp hiệu quả cho hộ kinh doanh, các nhà bán hàng, cho các doanh nghiệp. 

"An tâm tuân thủ"

Hội thảo bước vào Phiên 1 với chủ đề chính: "An tâm tuân thủ", tập trung hệ thống hóa chính sách, thống nhất cách hiểu và bảo đảm hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế trong kỳ kê khai đầu tiên một cách rõ ràng, minh bạch và ổn định, đặc biệt với hộ và cá nhân kinh doanh có hoạt động thương mại điện tử. Trong đó đi sâu làm rõ Nghị định 68/2026-NĐ/CP quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh; Thông tư 152/2025/TT-BTC về hướng dẫn chế độ kế toán cho hộ và cá nhân kinh doanh,... cũng như hệ thống văn bản pháp luật làm rõ quy định mới của ngành thuế đối với nhóm hộ kinh doanh.

Mở đầu phiên 1, bà Lê Thị Chinh, Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế (Bộ Tài chính) chia sẻ tham luận về chủ đề "Chính sách thuế và sự đồng hành của cơ quan thuế trong kỳ kê khai đầu tiên của hộ kinh doanh", trong đó làm rõ bối cảnh chiến dịch cao điểm D15 - "15 ngày đồng hành cùng hộ kinh doanh trước kỳ kê khai thuế quý I/2026" - cũng như quan điểm, hành động của ngành thuế hỗ trợ hộ kinh doanh trong giai đoạn đầu tiên của kỳ kê khai năm 2026.

Làm rõ những nội dung chính của Nghị định 68 của Chính phủ và Thông tư 152 của Bộ Tài chính vừa mới ban hành về chính sách và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, bà Lê Thị Chinh lưu ý các hộ kinh doanh những điểm mới khi thực hiện các văn bản này.

Thứ nhất là ngưỡng doanh thu không chịu thuế. Theo đó, hộ kinh doanh không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân khi có mức doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống.

Thứ hai là phương pháp xác định số thuế giá trị gia tăng và thu nhập cá nhân. Đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng thì thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân được xác định như sau:

Thuế giá trị gia tăng (GTGT): Được tính theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu. Cụ thể, thuế GTGT phải nộp sẽ bằng doanh thu nhân với tỉ lệ phần trăm về thuế GTGT. Thuế thu nhập cá nhân (TNCN): Hộ, cá nhân kinh doanh được xác định theo một trong hai phương pháp sau:

i) Phương pháp thuế suất nhân với doanh thu tính thuế: Áp dụng đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng đến dưới 3 tỷ đồng nếu lựa chọn phương pháp này. Như vậy, thuế TNCN phải nộp sẽ bằng doanh thu tính thuế (tức là doanh thu trừ 500 triệu đồng - ngưỡng không chịu thuế) nhân với thuế suất thuế TNCN.

ii) Phương pháp thu nhập tính thuế nhân với thuế suất: Đây là phương pháp có những ưu ái, áp dụng cho tất cả các hộ kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng, trừ trường hợp nộp thuế theo phương pháp thuế suất nhân với doanh thu tính thuế. Thu nhập tính thuế sẽ bằng doanh thu trừ đi chi phí hợp lý, hợp lệ… Thuế TNCN phải nộp sẽ bằng thu nhập tính thuế nhân với thuế suất.

Đối với cá nhân cho thuê bất động sản sẽ có cách tính thuế riêng. Theo đó, thuế GTGT phải nộp sẽ bằng doanh thu nhân với 5% nếu trên ngưỡng. Và thuế TNCN phải nộp bằng doanh thu trừ 500 triệu đồng nhân với 5%.

Trường hợp có nhiều bất động sản cho thuê, được trừ 500 triệu đồng đối với một hoặc một số hợp đồng cho thuê do cá nhân tự lựa chọn và tổng mức được trừ cho tất cả các hợp đồng không quá 500 triệu đồng.

Nội dung thứ ba là sử dụng hóa đơn điện tử. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu tính thuế giá trị gia tăng hằng năm từ 1 tỷ đồng trở lên thì phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế theo quy định tại khoản 8 Điều 1 Nghị định 123.

Trường hợp hộ cá nhân có nhiều địa điểm kinh doanh thì sử dụng mã số thuế của hộ, cá nhân kinh doanh cho tất cả các địa điểm này và phải ghi địa chỉ của từng địa điểm kinh doanh trên hóa đơn. Nội dung này sẽ liên quan đến việc ra tờ khai tự động gợi ý. Như vậy chúng ta sẽ sử dụng một mã số thuế cho tất cả các địa điểm nhưng ghi rõ từng địa điểm kinh doanh trên hóa đơn.

Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh sử dụng hóa đơn có mã của cơ quan thuế, hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế thì hệ thống thông tin quản lý thuế sẽ tự động tạo lập tờ khai, gợi ý để hỗ trợ cho hộ, cá nhân kinh doanh về việc khai tính thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân trên cơ sở dữ liệu hóa đơn điện tử, cơ sở dữ liệu quản lý thuế và nhiều nguồn dữ liệu khác mà cơ quan thuế có được từ các cơ quan nhà nước, các tổ chức và cá nhân cung cấp.

Thứ tư là nghĩa vụ khai thuế. Khai thuế giá trị gia tăng và thu nhập cá nhân đối với hộ, cá nhân kinh doanh.

Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh tự xác định có mức doanh thu năm từ hoạt động sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ từ 500 triệu đồng trở xuống (tức là thuộc ngưỡng không chịu thuế) thì hộ, cá nhân kinh doanh thông báo doanh thu thực hiện phát sinh trong năm với cơ quan thuế chậm nhất là ngày 31/1 năm dương lịch tiếp theo. Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng thì khai và nộp thuế giá trị gia tăng, cụ thể: Trường hợp có doanh thu năm từ 50 tỷ đồng trở xuống thì thực hiện khai thuế, nộp thuế giá trị gia tăng theo quý. Trường hợp có doanh thu năm trên 50 tỷ đồng, thực hiện khai thuế, nộp thuế giá trị gia tăng theo tháng. Khai thuế, nộp thuế thu nhập cá nhân: Hộ kinh doanh, cá nhân sẽ lựa chọn nộp thuế một trong hai phương pháp ở trên. Nếu như phương pháp thuế suất nhân với doanh thu tính thuế thì thực hiện khai, nộp thuế cá nhân theo quý sẽ cùng kê khai với hạn nộp giá trị gia tăng. Đây là một điểm rất thuận lợi cho người nộp thuế, nộp cùng một thời điểm của các tờ khai thuế trên cùng một mẫu. Hộ, cá nhân kinh doanh thuộc đối tượng nộp thuế theo phương pháp thu nhập tính thuế nhân với thuế suất trình bày ở trên sẽ thực hiện tạm nộp thuế thu nhập cá nhân theo tháng, quý trên cùng hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng.

Về trường hợp hộ, cá nhân mới ra kinh doanh, nếu bắt đầu hoạt động sản xuất kinh doanh từ 6 tháng đầu năm và có doanh thu thực tế từ 500 triệu đồng trở xuống thì thực hiện thông báo doanh thu phát sinh từ khi bắt đầu hoạt động sản xuất kinh doanh đến hết ngày 30/6 vào hạn là 31/7 và thông báo doanh thu thực tế trong 6 tháng cuối năm chậm nhất là ngày 31/1 của năm dương lịch tiếp theo.

Trường hợp hộ, cá nhân bắt đầu hoạt động sản xuất kinh doanh vào 6 tháng cuối năm, có doanh thu thực tế từ 500 triệu đồng trở xuống thì thực hiện thông báo chậm nhất là ngày 31/1 của năm dương lịch tiếp theo.

Hộ, cá nhân kinh doanh mới bắt đầu hoạt động sản xuất kinh doanh khi có doanh thu lũy kế trên 500 triệu đồng (thuộc ngưỡng chịu thuế), thì thực hiện khai thuế theo quý theo quy định tại Điều 10 Nghị định kể từ quý phát sinh có doanh thu trên 500 triệu đồng.

Về khai thuế đối với bất động sản, trường hợp cá nhân trực tiếp khai thuế đối với hoạt động cho thuê bất động sản thì được lựa chọn khai thuế hai lần trong năm hoặc một lần.

Trường hợp khai thuế hai lần trong năm tính thuế thì hạn như vừa trình bày ở trên, là 31/7 của năm tính thuế hoặc chậm nhất là 31/1 của năm tiếp theo. Trường hợp khai một lần thì chỉ khai một lần vào 31/1 của năm dương lịch tiếp theo.

Cá nhân có hoạt động cho thuê bất động sản thực hiện khai thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và gửi hồ sơ khai thuế cho cơ quan thuế nơi có bất động sản cho thuê.

Cá nhân cho cá nhân thuê thì phải trực tiếp khai thuế. Trường hợp tổ chức thuê bất động sản mà có thỏa thuận bên đi thuê là người khai thay thì tổ chức thực hiện khai thuế theo quý và nộp thay cho cá nhân, thời hạn được xác định theo kỳ thanh toán trên bất động sản.

Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế Lê Thị Chinh cũng nhấn mạnh một số lưu ý trong kỳ kê khai đầu tiên để hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh có thể tuân thủ một cách dễ dàng và thuận lợi nhất. Trường hợp khai thuế theo tháng, hồ sơ khai thuế của các tháng 1, 2 và 3 năm 2026 thì thực hiện chậm nhất là ngày 30/4/2026. Đây là việc lùi thời hạn để tạo điều kiện cho hộ kinh doanh có thể trải nghiệm rồi nghiên cứu và thực hiện dễ dàng và thuận lợi theo hạn mới.

Đối với hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán từ 2025 trở về trước đã xác định doanh thu, mức thuế khoán, bao gồm cả trường hợp hộ, cá nhân có thay đổi quy mô mà theo Thông tư 40 nói rõ là thay đổi 50% theo quy định của Luật Quản lý thuế số 38, nếu chuyển sang thực hiện khai thuế từ mùng 1/1/2026 thì cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế của các năm trước và không xử phạt vi phạm hành chính đối với nghĩa vụ thuế đã thực hiện theo phương pháp khoán, trừ trường hợp phát hiện có hành vi che giấu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp với những hoạt động quá khứ.

Trường hợp đã khai thuế, nộp thuế theo hướng dẫn tại Thông tư 40 thì không phải điều chỉnh lại. Trường hợp chưa khai thuế sẽ thực hiện kê khai theo quy định, thủ tục mới tại Thông tư 152 và không bị xử phạt.

Đối với các giải pháp hỗ trợ đồng hành của cơ quan thuế trong kỳ kê khai đầu tiên, bà Trinh cho biết cơ quan thuế xây dựng và kịp thời ban hành sổ tay hỗ trợ hộ kinh doanh. Có thể nói cuốn sổ được biên soạn dễ hiểu và tập trung vào những nội dung thiết thực, gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất kinh doanh của hộ kinh doanh trong thực tế và bao gồm 10 đề mục theo các nội dung của thực hiện nghĩa vụ thuế, từ đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế, sử dụng hóa đơn điện tử hay nhiệm vụ lưu giữ hồ sơ, chứng từ hoàn thuế… Mỗi nội dung được trình bày một đề mục, rất dễ dàng tra cứu.

Về 15 ngày cao điểm tuyên truyền và bắt đầu công văn của Cục Thuế đã triển khai toàn ngành từ ngày 10/3, điển hình là ra mắt cuốn sổ tay này cũng như các chương trình Cục Thuế đã triển khai theo Công văn 1393.

Theo đó, cơ quan thuế các cấp tập trung nguồn lực hỗ trợ trực tiếp để các hộ có thể nắm bắt chính xác, kê khai luôn trên Cổng. Bao giờ có thể kê khai thành thạo thì mới vào cổng chính thức để không có sai sót.

Tăng cường phối hợp với các tổ chức để có thể tiếp cận các giải pháp công nghệ hỗ trợ và đồng hành cùng với tất cả các hộ kinh doanh.

Bà Lê Thị Chinh khẳng định, cơ quan thuế luôn đồng hành cùng hộ kinh doanh trên tinh thần hỗ trợ, hướng dẫn và tạo mọi điều kiện thuận lợi và mọi vướng mắc phát sinh đều được tiếp nhận, giải đáp kịp thời nhằm giúp hộ kinh doanh yên tâm phát triển sản xuất kinh doanh. 

Tỉ lệ thuế không cao hơn và không có gì thay đổi

Trình bày tham luận với chủ đề "Tháo gỡ vướng mắc thực tiễn đối với hộ kinh doanh đa kênh", Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA) Nguyễn Thị Cúc khẳng định: Việc chuyển đổi từ phương pháp thuế khoán sang phương pháp kê khai không hề làm tăng thuế. Chính sách thuế vẫn giữ nguyên. Nếu nộp thuế theo phương pháp doanh thu nhân với tỉ lệ thì tỉ lệ thuế vẫn như cũ, không có gì thay đổi. Nếu nộp thuế theo thu nhập tính thuế theo tỉ lệ thì cũng tương tự như doanh nghiệp hiện nay đang thực hiện, không cao hơn và không có thay đổi gì. Thậm chí, trong nhiều trường hợp còn thấp hơn, nhờ việc nâng mức doanh thu miễn thuế từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng.

Ví dụ, hộ cá nhân kinh doanh cho thuê nhà trước đây có doanh thu 500 triệu đồng phải nộp thuế 50 triệu đồng. Nhưng hiện nay, với quy định mới, mức doanh thu đó không phải nộp thuế đồng nào. Đây là sự thay đổi theo hướng giảm chứ không phải tăng.

Thứ hai, khi chuyển từ hộ khoán sang kê khai, nhiều hộ còn băn khoăn. Tuy nhiên, đây là xu hướng tất yếu của kỷ nguyên số, không chỉ ở Việt Nam mà ở nhiều nước trên thế giới. Tại Nhật Bản, dù chỉ mua một hộp tăm giá 10 yên cũng có hóa đơn đầy đủ. Đó là điều rất bình thường. Khi có hóa đơn, chính các hộ kinh doanh cũng được hưởng lợi bởi vì có hóa đơn, chứng từ rõ ràng sẽ giúp họ yên tâm hơn, tạo niềm tin với khách hàng và đối tác.

Ngoài ra, tôi cũng muốn nhấn mạnh về các rủi ro pháp lý liên quan đến thuế. Theo quy định của Bộ luật Hình sự, Điều 200, nếu cố tình trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên thì có thể bị phạt tù đến 7 năm, chưa kể các hình thức xử phạt tiền. Bên cạnh đó, theo Nghị định 49, cá nhân nợ thuế từ 50 triệu đồng trở lên còn có thể bị cấm xuất cảnh. Đây là những rủi ro rất lớn.

Trong khi đó, với hình thức thuế khoán, nếu doanh thu tăng trên 50% mà không kịp điều chỉnh thì có thể bị xem là hành vi trốn thuế. Vì vậy, khi chuyển sang cơ chế tự khai – tự tính – tự nộp – tự chịu trách nhiệm, các hộ sẽ chủ động hơn. Việc nộp thuế hiện nay có thể thực hiện qua nhiều nền tảng như eTax Mobile, cổng thông tin điện tử…, hoạt động 24/24, rất thuận tiện.

Đúng là khi chuyển sang kê khai thì hộ kinh doanh phải giữ sổ sách, nhưng theo Thông tư 152, hệ thống sổ sách khá đơn giản, chỉ có 4 loại sổ. Thông qua việc ghi chép này, các hộ cũng có thể biết rõ hiệu quả kinh doanh của mình: Vốn, doanh thu, chi phí ra sao để điều chỉnh hoạt động cho phù hợp. Trong cái khó cũng sẽ xuất hiện những thuận lợi mới cho hoạt động kinh doanh.

Tuy nhiên, thực tế vẫn có nhiều khó khăn. Mặc dù có ý kiến cho rằng 99% hộ đã triển khai được, nhưng trên thực tế, nhiều hộ cá nhân kinh doanh vẫn gặp vướng mắc.

Hiện nay có những hộ kinh doanh theo mô hình rất phức tạp: Vừa có sạp chợ truyền thống, vừa cho thuê nhà, cho thuê xưởng, vừa bán hàng trên sàn thương mại điện tử. Trên các sàn thương mại điện tử cũng khác nhau: Có sàn có chức năng thanh toán và khấu trừ thuế, có sàn thì không. Ngoài ra còn có những người livestream bán hàng để hưởng hoa hồng, hoặc tự bán hàng trên mạng xã hội.

Nếu người bán livestream có đăng ký kinh doanh thì nộp thuế khoảng 7%. Nhưng nếu không đăng ký kinh doanh, thu nhập từ hoa hồng sẽ bị tính theo thuế thu nhập cá nhân từ 5% đến 35%, tùy mức thu nhập. Sự khác biệt này khiến nhiều người lo lắng và lúng túng.

Một vấn đề nữa là xuất hóa đơn đúng thời điểm. Có sàn thương mại điện tử khấu trừ thuế nhưng lại không nhận hóa đơn, trong khi người bán vẫn phải xuất hóa đơn. Khi sàn chuyển tiền về cho cá nhân sau khi khấu trừ thuế thì việc xuất hóa đơn có thể bị chậm, dẫn đến nhiều băn khoăn.

Hiện nay, theo quy định từ 1/1 năm nay, hộ kinh doanh phải xuất hóa đơn. Tuy nhiên có những hộ chưa thực hiện được, dù vẫn bán hàng và đã có doanh thu. Họ thừa nhận sai sót nhưng chưa được hướng dẫn cụ thể "cầm tay chỉ việc". Vì vậy họ đặt câu hỏi: Liệu có thể xuất một hóa đơn tổng theo ngày, theo tuần hoặc theo tháng cho toàn bộ hàng hóa đã bán trong thời gian qua hay không? Đây là vấn đề cần được giải đáp rõ.

Một khó khăn khác là hàng hóa đầu vào trước năm 2025. Trước đây nhiều hộ mua hàng không có hóa đơn chứng từ. Theo Nghị định 68, vấn đề này đã có hướng xử lý, ví dụ như tự xác định lại hàng tồn kho. Tuy nhiên vẫn còn vướng mắc. Ví dụ, với các hộ kinh doanh khách sạn, nhà nghỉ, nhà hàng, tài sản lớn nhất không phải là vật tư mà là tài sản cố định như nhà, khách sạn. Những tài sản này đã khấu hao bao nhiêu năm, còn bao nhiêu năm khấu hao để đưa vào chi phí khi chuyển sang phương pháp tính thuế theo thu nhập, hiện vẫn cần hướng dẫn cụ thể. Theo quan điểm cá nhân tôi, với những tài sản lớn như vậy, có thể hướng dẫn các hộ thuê công ty hoặc trung tâm định giá để xác định giá trị tài sản, lập bảng kê gửi cơ quan thuế để làm căn cứ khấu hao phần còn lại.

Một vấn đề khác mà các hộ rất băn khoăn là truy thu thuế. Mặc dù Nghị định 68, Thông tư 18 và công văn của cơ quan thuế đều khẳng định không truy thu, nhưng nhiều người vẫn lo lắng.

Hiện nay có rất nhiều người, kể cả cán bộ, công chức, bán hàng online ngoài giờ và trước đây chưa kê khai thuế. Nếu bây giờ bắt đầu kê khai thì họ lo liệu có bị truy thu các năm trước hay không. Ví dụ, tại Hưng Yên, có hộ kinh doanh nói thẳng rằng: doanh thu thực tế của họ là 80 tỷ đồng, nhưng đang khai thuế 3 tỷ đồng. Bây giờ họ không muốn trốn thuế, muốn khai đúng lên 100 tỷ đồng, nhưng lại sợ bị truy thu các năm trước, có thể lên tới 5–7 năm. Nếu nỗi sợ đó tồn tại, họ sẽ chỉ khai tăng nhẹ lên 7 tỷ hoặc 10 tỷ, chứ không dám khai đúng. Như vậy, tình trạng giấu doanh thu sẽ tiếp tục tồn tại.

Do đó, ở thời điểm chuyển đổi này, cần có cách tiếp cận linh hoạt: Với những trường hợp không buôn lậu, không sản xuất hàng giả, không gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, thì nên khuyến khích họ kê khai trung thực từ bây giờ, chấp nhận bỏ qua một số sai sót trước đây để tạo điểm dừng, giúp hệ thống trở nên minh bạch hơn.

Hiện nay vẫn có một nỗi lo khác. Cơ quan thuế nói không truy thu, trừ trường hợp gian lận, trốn thuế. Nhưng khái niệm này khi áp dụng giữa các cơ quan khác nhau lại có thể khác nhau. Ví dụ, cơ quan quản lý thị trường có thể xác định hàng hóa là hàng giả, hàng nhái, đặc biệt tại một số chợ như Ninh Hiệp, nhiều mặt hàng gắn nhãn thương hiệu nước ngoài nhưng thực chất là hàng nhái. Khi đó, các cơ quan như quản lý thị trường hoặc cơ quan điều tra có thể xử lý, trong khi cơ quan thuế lại không truy thu.

Vì vậy, chúng tôi đề nghị cần có hướng dẫn thống nhất giữa các cơ quan chức năng, có thể dưới dạng thông tư liên bộ, để xác định rõ trường hợp nào được miễn truy thu, trường hợp nào phải xử lý. Có như vậy, các hộ kinh doanh mới yên tâm.

Ngoài nỗ lực của Nhà nước và cơ quan thuế, bản thân các hộ kinh doanh cũng cần chủ động nâng cao hiểu biết về chính sách thuế. Nếu chưa nắm rõ, có thể nhờ đến đại lý thuế, các công ty dịch vụ kế toán, các đơn vị cung cấp phần mềm, hoặc sự hỗ trợ của các tổ chức tín dụng và giải pháp công nghệ để thực hiện kê khai thuận lợi, minh bạch và giảm rủi ro.

Cuối cùng, tôi nhấn mạnh rằng các hộ kinh doanh cũng cần nhận thức rõ nghĩa vụ và trách nhiệm của mình. Khi Đảng, Nhà nước và cơ quan thuế hỗ trợ, thì mỗi người cũng phải xây dựng văn hóa kinh doanh trung thực, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật. Làm giàu hợp pháp là điều rất đáng trân trọng: giàu cho gia đình, cho dòng họ và cho đất nước. Nhưng nếu trốn thuế thì từ niềm tự hào đó có thể dẫn đến vòng lao lý. Nghĩa vụ nộp thuế đã được quy định trong Hiến pháp, mọi công dân và doanh nghiệp đều phải thực hiện.

Tôi mong bà con cố gắng làm giàu chính đáng, tuân thủ pháp luật về thuế, đồng thời mong các cơ quan thuế và các ngành liên quan phối hợp chặt chẽ để tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, giúp quá trình chuyển đổi này thực sự đi vào cuộc sống.

Phiên 2 của Hội thảo với chủ đề "Vững vàng tăng trưởng" hướng tới câu hỏi lớn hơn: Hộ kinh doanh được hỗ trợ cụ thể như thế nào để tuân thủ đúng, và tuân thủ đúng để làm gì? Phiên nội dung này tập trung làm rõ mối liên hệ giữa tuân thủ quy định và năng lực phát triển dài hạn của hộ kinh doanh trong bối cảnh kinh doanh đa kênh. 

Mở đầu Phiên 2, ông Bùi Trung Kiên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) chia sẻ về chủ đề "Hộ kinh doanh thương mại điện tử vững vàng tăng trưởng trong thời kỳ thuế mới". Đại diện Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cung cấp thêm một góc nhìn, một số dữ liệu liên quan đến hoạt động thương mại điện tử trong môi trường số hiện nay, đặc biệt là trong bối cảnh phát triển kinh tế số và xã hội số với mục tiêu chiến lược phát triển đến năm 2030.

Theo đó, thị trường thương mại điện tử Việt Nam liên tục trong 5 năm gần đây tăng trưởng nhanh nhất khu vực. Đặc biệt trong năm 2025, tốc độ tăng trưởng của thương mại điện tử Việt Nam vượt qua con số 25%, là con số tăng trưởng nhanh nhất trong các nước ASEAN. Hiện nay, thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang đứng top 2, top 3 tại khu vực, với quy mô thị trường đã vượt qua 32 tỷ USD.

Theo con số thống kê dù chưa đầy đủ, hiện nay có trên 5 triệu nhà bán hàng bao gồm hộ kinh doanh và người bán hàng online. Ở đây còn chưa tính hết chi tiết những người thực sự livestream hoặc bán hàng trên mạng xã hội.

Về doanh thu, hiện nay GMV (Tổng giá trị giao dịch) của 4 sàn thương mại điện tử lớn nhất tại Việt Nam, bao gồm: Shopee, TikTok, Lazada và Tiki, đã vượt trên 429.000 tỷ đồng. Trên thực tế, trong năm vừa qua đã thực hiện trên 2 tỷ đơn hàng.

Đặc biệt, trong xu hướng phát triển kinh tế số, thương mại điện tử đang chiếm trọng số trên 25% tỉ trọng doanh thu của kinh tế số. Với mục tiêu phát triển đến năm 2030 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, thương mại điện tử sẽ chiếm tối thiểu 35% trong tổng doanh thu về kinh tế số.

Để thương mại điện tử phát triển bền vững, cần nhìn đến những yếu tố nào định hình sự phát triển. Đến giai đoạn này, chúng ta đã đi qua giai đoạn tăng trưởng nhanh. Từ năm 2026 đến năm 2030, thương mại điện tử Việt Nam sẽ chuyển sang một giai đoạn mới, đó là giai đoạn phát triển bền vững. Vậy chúng ta cần quan tâm những yếu tố nào để đảm bảo duy trì sự phát triển bền vững đó?

Thứ nhất là về khung pháp lý, trong thời gian vừa qua, một loạt các chính sách, quy định pháp luật, nghị định đã được ban hành tương đối hoàn thiện. Đặc biệt, gần đây nhất là chính sách về thuế đối với thương mại điện tử, mà qua hội nghị hôm nay chúng ta thấy việc triển khai diễn ra rất nhanh chóng, kịp thời.

Thứ hai là sự phát triển của nền tảng công nghệ. Hiện nay, với xu hướng livestream, các sàn thương mại điện tử thậm chí đang chuyển dịch không chỉ là sàn có video mà triển khai thành các nền tảng mạng xã hội giải trí có tiến hành giao dịch thương mại điện tử. Xu hướng chuyển từ những mô hình truyền thống như Shopee, Lazada, Tiki sang mô hình mạng xã hội giải trí có giao dịch thương mại.

Thứ ba là nhận thức và sự tham gia của người dân. Cách đây khoảng 3-4 năm, tỉ lệ tham gia thương mại điện tử hay mua sắm trực tuyến còn rất thấp. Nhưng ngày nay, theo báo cáo chỉ số thương mại điện tử của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam thống kê hằng năm, tại địa bàn TPHCM gần như 70-80% mặt hàng tiêu dùng, mặt hàng làm đẹp, spa được giao dịch trên các nền tảng thương mại điện tử (tiêu dùng online).

Tuy nhiên, để đảm bảo phát triển bền vững, chúng ta cũng đối mặt với một số thách thức. Thị trường không còn ưu tiên tăng trưởng nóng, mô hình bán hàng tự phát đang dần được thay thế bởi các đơn vị có chiến lược. Trước kia, tình trạng bị "bùng" hàng, hàng kém chất lượng, không được đổi trả rất nhiều. Rõ ràng, cùng với sự phát triển, thị trường ngày càng cần sự minh bạch, chính xác và an toàn hơn.

Khi triển khai bán hàng, chúng ta ngày càng quen thuộc với khái niệm bán hàng đa kênh (Omnichannel). Lúc này, để theo dõi dữ liệu, quản lý từng đơn hàng, chúng ta không chỉ đơn thuần dùng sổ sách giấy tờ mà cần có các công cụ hỗ trợ đi kèm. Khung pháp lý ngày càng cần sự minh bạch, chính xác.

Vừa qua, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) đã làm việc và ký kết với Shopee tại Singapore. Shopee đã triển khai thành một trung tâm (hub) mà ở đó, nhà kinh doanh tại Việt Nam đưa hàng lên sàn, khi kết thúc giao dịch, hàng hóa được cung cấp cho người mua không chỉ ở lãnh thổ Việt Nam mà cả các nước ASEAN. Thương mại điện tử xuyên biên giới không chỉ là bài toán về công cụ, kỹ thuật mà còn là vấn đề pháp lý, pháp chế.

Để có một hệ sinh thái vận hành đồng bộ, theo quan điểm của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, cần một số yếu tố. Các nền tảng thương mại điện tử phải thiết lập tiêu chuẩn vận hành, kết nối người bán với thị trường. Hiện nay, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cùng các cơ quan quản lý đã thống nhất với các sàn lớn để thiết lập quy chuẩn về hàng hóa, chất lượng và thời hạn thanh toán. Về tài chính, cần sự tham gia chặt chẽ của các trung gian thanh toán trong việc quản lý, giám sát và theo dõi chuyển đổi dòng tiền một cách minh bạch, chính xác.

Đối với cơ quan quản lý và doanh nghiệp công nghệ, khi số lượng đơn hàng ngày càng nhiều, việc ứng dụng công nghệ (như chuyển đổi số, đặc biệt là AI) đóng vai trò vô cùng quan trọng. Ứng dụng AI như thế nào để phục vụ kinh doanh, không chỉ trên sàn mà còn hỗ trợ tốt nhất cho các hộ kinh doanh cá thể, là thách thức đặt ra. Đồng thời, đây cũng là cơ hội cho các doanh nghiệp cung cấp nền tảng, giải pháp công nghệ cho thị trường thương mại điện tử.

Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cam kết đồng hành cùng các cơ quan quản lý nhà nước, đóng vai trò cầu nối giữa cộng đồng người bán hàng và cơ quan quản lý, mang những phản ánh thực tiễn từ thị trường để hỗ trợ hoàn thiện chính sách.

Bên cạnh đó, Hiệp hội cũng tham gia hỗ trợ cộng đồng: Tư vấn, truyền thông, định hướng, nâng cao nhận thức về pháp luật, đạo đức kinh doanh. Đặc biệt là tạo ra sân chơi, cầu nối giao thương giữa các sàn thương mại điện tử, nhà kinh doanh, hộ kinh doanh và các đơn vị liên quan trong hệ sinh thái để đảm bảo phát triển bền vững.

Bà Nguyễn Thị Minh Khuê, Phó Chủ tịch HĐQT, Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo, trình bày tham luận về giải pháp công nghệ toàn trình giúp hộ kinh doanh quản lý vận hành, thực hiện nghĩa vụ thuế và phát triển bền vững trên cùng một nền tảng.

Trong giai đoạn chuyển đổi từ thuế khoán sang phương pháp kê khai, nhiều nhà bán hàng băn khoăn về các vấn đề liên quan đến tuân thủ, ví dụ như làm thế nào để xuất hóa đơn cho đúng hay việc kê khai thuế được chính xác. Tuy nhiên, trên thực tế, việc kê khai chỉ là khâu cuối trong toàn bộ hành trình quản trị và vận hành kinh doanh. Nếu trong suốt quá trình đó, tất cả dữ liệu bán hàng như doanh thu, đơn hàng và chi phí đã được tập hợp một cách đầy đủ, thì các khâu chuẩn bị và lập tờ khai thuế sẽ trở nên dễ dàng, thuận tiện và minh bạch hơn rất nhiều.

Đây là giải pháp quản trị toàn trình mà Sapo mang đến, giúp kết nối tất cả các khâu, từ quản trị bán hàng đa kênh tập trung, đến hóa đơn điện tử, sổ sách kế toán và cuối cùng là kê khai thuế. Khi dữ liệu ở những khâu ban đầu được chuẩn bị sẵn sàng, toàn bộ quy trình sẽ được vận hành một cách xuyên suốt, linh hoạt, đảm bảo khâu cuối cùng diễn ra trơn tru, nhanh chóng và giúp người kinh doanh an tâm tuân thủ.

1. Quản lý kinh doanh đa kênh tập trung

Đầu tiên là khâu quản lý kinh doanh đa kênh tập trung. Hiện nay, rất nhiều nhà bán hàng, đặc biệt là các hộ kinh doanh, đang vận hành theo mô hình bán hàng đa kênh: Vừa bán trực tiếp tại cửa hàng, vừa bán trên website, mạng xã hội và sàn thương mại điện tử. Thậm chí, trên cùng một sàn, họ có thể có nhiều gian hàng khác nhau. Rõ ràng, dữ liệu bán hàng đang bị phân tán ở rất nhiều nơi.

Với giải pháp của Sapo, tất cả dữ liệu từ các kênh sẽ được đồng bộ và tập hợp về một nền tảng quản trị duy nhất. Điều này không chỉ giúp giải quyết bài toán khó khăn trong việc tổng hợp doanh thu mà còn mang lại hai lợi ích lớn:

Tối ưu hiệu quả vận hành: Giảm thiểu nguồn lực, chi phí và giúp nhà bán hàng yên tâm cho các bước tiếp theo. Sẵn sàng cho tuân thủ: Giải pháp tự động đối chiếu doanh thu với các ngưỡng quy định của cơ quan thuế. Chẳng hạn, ở các ngưỡng doanh thu khác nhau, nghĩa vụ và phương pháp tính thuế cũng khác nhau. Khi hệ thống tự động đối chiếu, việc tuân thủ của hộ kinh doanh trở nên dễ dàng hơn, giúp họ chỉ cần tập trung vào việc tăng trưởng.

2. Phát hành hóa đơn điện tử tự động

Bước thứ hai trong giải pháp toàn trình là phát hành hóa đơn tự động theo đúng quy định. Khi dữ liệu đơn hàng đã được tập hợp từ các nguồn, hệ thống Sapo cho phép tạo ra các hóa đơn điện tử một cách tự động, phù hợp với từng mô hình kinh doanh.

Đặc biệt, chúng tôi hiểu những trăn trở của các nhà bán hàng trên sàn thương mại điện tử về việc xuất hóa đơn. Giải pháp của Sapo giải quyết vấn đề này bằng cách:

Tự động phát hành hóa đơn khi đơn hàng ở trạng thái "giao hàng thành công". Toàn bộ thông tin trên hóa đơn được tự động điền. Nếu người mua không cung cấp đủ thông tin, hệ thống có các quy tắc để điền mặc định hoặc cho phép nhà bán hàng chỉnh sửa. Đối với các trường hợp hoàn, hủy đơn hàng, hệ thống cho phép xử lý linh hoạt: hoặc người bán tự xử lý rồi đưa ra phương án, hoặc thiết lập cơ chế tự động thay thế hóa đơn.

Những tính năng này giúp nhà bán hàng yên tâm rằng việc tuân thủ vẫn được đảm bảo ngay cả ngoài giờ hành chính, đồng thời tự động gửi hóa đơn lên cơ quan thuế theo lịch đã cài đặt.

3. Chuẩn hóa sổ sách kế toán

Bước thứ ba là chuẩn hóa sổ sách kế toán. Khi bước vào giai đoạn tuân thủ, việc có một hệ thống sổ sách kế toán đầy đủ, đúng theo quy định hiện hành là vô cùng cần thiết. Giải pháp của Sapo, với các phần mềm kế toán và kê khai thuế, giúp các hộ kinh doanh và doanh nghiệp tự động tạo ra các sổ sách kế toán từ dữ liệu quản trị kinh doanh. Mọi giao dịch từ doanh thu, tồn kho... đều được ghi nhận tự động, giúp giảm thiểu nguồn lực và tăng cường khả năng tuân thủ.

4. Tự động lập tờ khai thuế

Cuối cùng là phần tự động lập tờ khai thuế. Hệ thống sẽ tổng hợp dữ liệu từ sổ sách kế toán để tạo ra các tờ khai chuẩn theo quy định, kèm theo những gợi ý sát sao để đảm bảo tính chính xác.

Đối với các nhà bán hàng trên sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán và được sàn nộp thuế thay, giải pháp của chúng tôi cung cấp tính năng đối soát thuế sàn. Điều này giúp hộ kinh doanh luôn nắm rõ mình đang nộp thiếu hay thừa thuế khi đến giai đoạn quyết toán, từ đó đảm bảo tuân thủ và bảo vệ quyền lợi của mình.

Đại diện Sapo khẳng định toàn bộ giải pháp này được thiết kế để đáp ứng mọi quy mô, từ những hộ kinh doanh nhỏ cần sự đơn giản, dễ dùng, đến các doanh nghiệp lớn với những nhu cầu chuyên nghiệp và nâng cao hơn.

Trong công cuộc chuyển đổi số quốc gia, Sapo cam kết luôn đồng hành cùng các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng nhà bán hàng, đặc biệt là các hộ kinh doanh. Cụ thể:

Tiếp tục miễn phí trọn bộ giải pháp kê khai trên di động và tiếp sức cho 5 triệu hộ kinh doanh. Đồng hành và hỗ trợ thông qua các hoạt động đào tạo, tư vấn trực tiếp và trực tuyến với đội ngũ hàng nghìn chuyên gia. Chủ động truyền thông để phổ biến các chính sách thuế mới. Chúng tôi rất mừng khi Nghị định 68 và Thông tư 18 vừa được ban hành, và hôm nay đã có dịp để trao đổi sâu hơn về các quy định này. Đảm bảo về công nghệ: Luôn cập nhật, ứng dụng công nghệ mới như AI để gia tăng hiệu quả vận hành, giảm thiểu nguồn lực và hỗ trợ 24/7. Quan trọng nhất là luôn đảm bảo các giải pháp tuân thủ và phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam. 

Phiên Hỏi đáp và Tư vấn cùng Chuyên gia

Sau hai phiên tham luận, Hội thảo bước vào Phiên Hỏi đáp và Tư vấn cùng Chuyên gia, trong đó nhiều hộ kinh doanh đã trao đổi trực tiếp những thắc mắc thực tế về chuyển đổi thuế kê khai, lắng nghe và nhận hướng dẫn cụ thể từ các chuyên gia.

Phiên hỏi đáp có sự tham gia của các chuyên gia: Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế; ông Nguyễn Tiến Minh, Phó Trưởng thuế TP. Hà Nội; bà Lê Thị Chinh, Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế; bà Nguyễn Thị Thu Hà, Ban Chính sách, Cục Thuế; bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam VTCA; và bà Nguyễn Thị Minh Khuê, Phó Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo.

Tiếp tục cập nhật...