Truy xuất nguồn gốc: Lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng

Ngày 9/9, tại TPHCM, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Tạp chí Tiếp thị & Gia đình tổ chức tọa đàm "Truy xuất nguồn gốc - Lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng".

Phát biểu tại tọa đàm, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết, Thông tư 31 về truy xuất nguồn gốc vừa được Bộ Công Thương ban hành đã nhận được rất nhiều sự quan tâm của doanh nghiệp.

Theo ông, truy xuất nguồn gốc vài năm trở lại đây được đề cập đến rất nhiều nhưng chưa được hiểu đầy đủ, nhiều người vẫn đồng nhất truy xuất nguồn gốc với những giải pháp như mã QR, tem chống hàng giả… dẫn đến việc thực hiện không hiệu quả. Do vậy, doanh nghiệp cần hiểu đúng về truy xuất nguồn gốc để xác định có cần thực hiện và thực hiện ở mức độ nào, chứ không thể không thực hiện hay làm theo trào lưu, dẫn đến lãng phí.

"Hiện nay, truy xuất nguồn gốc ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, sức ép từ thị trường và sự thay đổi trong hành vi của người tiêu dùng. Đối với hàng hóa xuất khẩu, nhiều quốc gia và thị trường nhập khẩu yêu cầu sản phẩm phải có thông tin truy xuất, thậm chí truy xuất đến từng công đoạn trong chuỗi sản xuất. Tại thị trường trong nước, người tiêu dùng cũng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, xuất xứ và tính minh bạch của sản phẩm, qua đó ưu tiên lựa chọn những mặt hàng có thông tin rõ ràng, công khai.

Về phía doanh nghiệp, truy xuất nguồn gốc giúp kiểm soát toàn bộ quá trình hình thành và lưu thông sản phẩm, từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất, vận chuyển, phân phối đến khi hàng hóa đến tay người tiêu dùng", ông Trần Hữu Linh cho biết.

Tại tọa đàm, các chuyên gia cũng chỉ ra rằng những công nghệ như blockchain (chuỗi khối), AI (trí tuệ nhân tạo) và các giải pháp mã hóa đang tạo thêm công cụ để doanh nghiệp quản lý chuỗi cung ứng và nhận diện những dấu hiệu bất thường trong quá trình sản phẩm lưu thông, phân phối trên thị trường. Không chỉ phục vụ người tiêu dùng tra cứu thông tin, dữ liệu truy xuất còn trở thành công cụ quản trị rủi ro, giúp doanh nghiệp phát hiện, xử lý sự cố và thu hồi sản phẩm khi cần thiết.

Tuy nhiên, việc triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc cũng đặt ra những yêu cầu nhất định về chi phí, công nghệ và lộ trình thực hiện, nhất là đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trong vai trò chuyên gia tư vấn, hướng dẫn về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, ông Phạm Văn Quân đến từ Công ty Cổ phần Công nghệ Checkee, cho biết thời gian gần đây, ý thức về việc thực hiện truy xuất nguồn gốc sản phẩm của doanh nghiệp đã được nâng lên. Dù vậy, nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, vẫn lo ngại về chi phí đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc, do đó cần được tư vấn về lộ trình và cách thức triển khai từng bước.

"Doanh nghiệp không nên đầu tư ồ ạt hoặc triển khai quá nhiều khâu cùng lúc, mà cần chia nhỏ lộ trình và thực hiện từng bước. Trước hết có thể định danh nguyên liệu, sản phẩm, sau đó quản lý hệ thống sản xuất rồi từng bước nâng cấp. Chính phủ hiện cũng đã có khuyến nghị và lộ trình phù hợp để doanh nghiệp có thời gian triển khai", ông Quân cho biết.

Theo các chuyên gia, truy xuất nguồn gốc trước hết phục vụ công tác quản lý chất lượng của doanh nghiệp, sau đó đáp ứng yêu cầu của thị trường và cơ quan quản lý. Việc cung cấp đầy đủ, minh bạch thông tin về sản phẩm cũng góp phần củng cố niềm tin của người tiêu dùng. Do đó, doanh nghiệp cần căn cứ vào nhu cầu truy xuất, thị trường mục tiêu và mức độ thông tin cần quản lý để lựa chọn công nghệ, xác định lộ trình và mức đầu tư phù hợp.

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ phát triển nhanh và các phương thức làm giả ngày càng tinh vi, truy xuất nguồn gốc ngày càng có vai trò quan trọng trong việc minh bạch chuỗi cung ứng và bảo vệ giá trị của sản phẩm. Việc triển khai đúng và phù hợp không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát hàng hóa mà còn góp phần bảo vệ thương hiệu, nâng cao sức cạnh tranh và tạo dựng niềm tin trên thị trường.

AT