Ứng dụng công nghệ số trong hoạt động nghệ thuật biểu diễn

Ngày 22/10, tại Hà Nội, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tổ chức Tọa đàm “Ứng dụng công nghệ số trong hoạt động nghệ thuật biểu diễn - Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn”. 

Công nghệ mở ra không gian sáng tạo mới

Phát biểu báo cáo đề dẫn tọa đàm, ông Hoàng Hà, Tổng biên tập Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật cho biết, trong thời gian qua, ứng dụng công nghệ số trong nghệ thuật biểu diễn đã được nhiều đơn vị nghệ thuật quan tâm, đẩy mạnh, từ khâu sáng tác, dàn dựng đến biểu diễn, quảng bá, truyền thông và kết nối khán giả.

Đặc biệt, từ sau đại dịch COVID-19, điều này trở nên rõ nét hơn bao giờ hết. Không chỉ là việc bán vé qua mạng, quảng bá chương trình qua các nền tảng xã hội, mà nhiều chương trình nghệ thuật còn được chuyển tải trên nền tảng số đến với đông đảo người xem; các ứng dụng thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR), trí tuệ nhân tạo, công nghệ 3D Maping, âm thanh, ánh sáng công nghệ hiện đại… đã được sử dụng, đầu tư, đưa các chương trình nghệ thuật đến gần hơn với công chúng, góp phần bồi đắp tư tưởng, tình cảm và làm phong phú đời sống tinh thần của các tầng lớp nhân dân.

Tiến trình chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ số đã thay đổi phương thức sáng tạo, tư duy quản lý của các đơn vị nghệ thuật, từ đó giúp các đơn vị có điều kiện nâng cao nguồn thu, tái đầu tư chương trình, vở diễn. Một số chương trình thực cảnh đã được đầu tư công phu cả về nghệ thuật và công nghệ hiện đại gắn với thu hút khách du lịch, trở thành sản phẩm du lịch văn hoá gây tiếng vang như "Tinh hoa Bắc Bộ" hay "Ký ức Hội An".

Theo ông Hoàng Hà, dưới định hướng của Bộ VHTTDL, nhiều nhà hát trực thuộc Bộ đã có những nỗ lực, đổi mới nghệ thuật bằng công nghệ và bản sắc văn hoá dân tộc. Gần đây nhất là sự thành công của các vở diễn "Sơn thần thuỷ quái" và "Kỳ Yến - Bữa tiệc diệu kỳ" của Liên đoàn Xiếc Việt Nam, đã mở ra thêm những hướng đi mới cho việc kết hợp có hiệu quả giữa nghệ thuật, công nghệ và trải nghiệm không gian văn hoá.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc ứng dụng công nghệ số trong hoạt động nghệ thuật biểu diễn ở nước ta hiện nay cũng còn gặp không ít những khó khăn về kinh phí đầu tư, cơ sở vật chất. Ở nhiều đơn vị nghệ thuật còn thiếu trang thiết bị công nghệ hiện đại, đạt chuẩn quốc tế; đội ngũ nhân lực còn hạn chế trong sử dụng, khai thác hiệu quả giữa công nghệ và nghệ thuật… Trong khi đó, nhiều cơ sở đào tạo nghệ thuật chưa chú trọng môn học về kỹ xảo công nghệ, sân khấu số; chính sách xã hội hoá chưa tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp và đơn vị nghệ thuật, nghệ sĩ…

Phát triển nghệ thuật biểu diễn trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa

Nghệ thuật biểu diễn đã được Nhà nước xác định là một trong 10 ngành công nghiệp văn hoá. Điều này cho thấy vai trò và vị thế quan trọng của nghệ thuật biểu diễn trong sự phát triển của đất nước. Điều này đòi hỏi không chỉ nỗ lực từ phía các đơn vị nghệ thuật, các nghệ sĩ mà còn cần có những chính sách thoả đáng, đồng bộ, sự tiếp tục quan tâm, hỗ trợ của Nhà nước.

Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung làm rõ yêu cầu, mục tiêu đổi mới của các đơn vị nghệ thuật; cách thức lựa chọn công nghệ phù hợp với ý tưởng sáng tạo, đặc thù từng loại hình và điều kiện thực tế. Các đại biểu cùng nhau trao đổi về tác động của công nghệ đối với ngôn ngữ sân khấu, phương thức kể chuyện, chất lượng nghệ thuật và trải nghiệm của công chúng; cách khai thác chất liệu văn hóa, hình tượng và câu chuyện Việt Nam bằng phương tiện công nghệ số, bảo đảm giữ được tinh thần và giá trị của tác phẩm và bản sắc văn hoá truyền thống.

Cũng tại tọa đàm, các đạo diễn, nghệ sĩ, chuyên gia công nghệ chia sẻ bài học kinh nghiệm trong quá trình đưa công nghệ số vào chương trình, vở diễn; những thay đổi trong phương pháp sáng tạo, tập luyện và biểu diễn; kinh nghiệm hợp tác giữa đơn vị nghệ thuật với đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ, từ xây dựng ý tưởng đến triển khai, vận hành và khai thác sản phẩm, gắn kết với du lịch.

Đồng thời, trên cơ sở phân tích những hạn chế, khó khăn, các đại biểu đề xuất các giải pháp thiết thực để ứng dụng công nghệ số có hiệu quả vào nghệ thuật biểu diễn hướng tới mục tiêu vừa thu hút đông đảo khán giả, vừa giữ gìn sắc thái loại hình nghệ thuật và bản sắc văn hoá dân tộc. Qua đó góp phần đổi mới nghệ thuật biểu diễn bằng công nghệ và bản sắc văn hoá truyền thống, xây dựng những sản phẩm văn hoá có chất lượng, thu hút đông đảo công chúng.

Minh Thư