Ứng dụng công nghệ trong kiểm soát an toàn thực phẩm

Tăng cường phối hợp, kiểm tra liên ngành dịp Tết

Trong thời gian qua, dư luận xã hội liên tục quan tâm đến các vụ việc liên quan đến an toàn thực phẩm, từ nguồn gốc nguyên liệu đến chất lượng sản phẩm lưu thông trên thị trường. Đặc biệt, trong các dịp cao điểm tiêu dùng như Tết Nguyên đán, nguy cơ thực phẩm không bảo đảm an toàn, hàng giả, hàng kém chất lượng gia tăng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp kiểm soát hiệu quả, minh bạch và bền vững.

Thông tin tại họp báo thường kỳ tháng 01/2026 của Bộ KH&CN, ông Trần Hậu Ngọc, Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cho biết, thực hiện Chỉ thị số 36/CT-TTg ngày 31/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 vui tươi, lành mạnh, an toàn, tiết kiệm và ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn – Trưởng Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia về nâng cao hiệu quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, Bộ KH&CN đã ban hành Công văn tăng cường hiệu quả công tác này trong dịp trước, trong và sau Tết.

Hiện nay, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia đang tổ chức triển khai thực hiện các nội dung theo quy định, đồng thời phối hợp thực hiện Kế hoạch số 1941/KH-BCĐTƯATTP ngày 23/12/2025 của Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm. 

Theo đó, Ủy ban đã cử cán bộ tham gia các đoàn kiểm tra liên ngành do Bộ Công Thương và Bộ Y tế chủ trì tại các tỉnh Đắk Lắk, Lâm Đồng, Tuyên Quang, Lào Cai nhằm kiểm tra, đánh giá công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại địa phương trong dịp Tết Nguyên đán và mùa Lễ hội Xuân 2026.

Hoạt động kiểm tra không chỉ nhằm phục vụ nhân dân đón Tết, vui xuân an toàn, bảo đảm sức khỏe mà còn góp phần tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh và xuất nhập khẩu thực phẩm.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, ứng dụng công cụ quản lý hiện đại

Trước diễn biến phức tạp của hàng giả, hàng kém chất lượng, đặc biệt trên môi trường điện tử, cùng với yêu cầu quản lý trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia đã tham mưu Bộ KH&CN trình cấp có thẩm quyền thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, cùng có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026.

Các luật này đã bổ sung nhiều công cụ quản lý tiên tiến như phân loại sản phẩm, hàng hóa theo ba mức độ rủi ro; truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa; nhãn điện tử, hộ chiếu số của sản phẩm; xây dựng hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa quốc gia.

Việc sử dụng công nghệ mã số, mã vạch, truy xuất nguồn gốc, nhãn điện tử, hộ chiếu số của sản phẩm để định danh các sản phẩm sẽ góp phần minh bạch, kiểm soát nguồn gốc, quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc hàng hóa bán online và chất lượng sản phẩm nói chung, sản phẩm thực phẩm nói riêng.

Đồng thời, khi hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hoá quốc gia được vận hành sẽ giúp giám sát và phát hiện nhanh hàng giả, hàng kém chất lượng, thực phẩm bẩn, mỹ phẩm giả.

Hệ thống này dựa trên các thông tin về: Tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; kết quả kiểm định hiệu chuẩn; kết quả đánh giá sự phù hợp, kiểm tra chất lượng; cảnh báo rủi ro; phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng, tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tổ chức xã hội nghề nghiệp, tổ chức và doanh nghiệp; dữ liệu mã số, mã vạch, truy xuất nguồn gốc, nhãn điện tử và hộ chiếu số của sản phẩm.

Người dân chủ động phòng ngừa rủi ro nhờ tiêu chuẩn và công nghệ

Tính đến nay, Bộ KH&CN đã công bố 1.173 Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) về thực phẩm còn hiệu lực, trong đó có 16 TCVN về an toàn thực phẩm, 33 TCVN về truy xuất nguồn gốc và 25 TCVN về mã số, mã vạch. 

Do đó, người dân có thể dựa vào việc lựa chọn các sản phẩm phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, có công bố hợp chuẩn, hợp quy, thông tin nhãn mác đầy đủ; đồng thời sử dụng các công cụ truy xuất nguồn gốc, mã số mã vạch, QR code theo quy định để kiểm tra thông tin sản phẩm để hạn chế rủi ro khi lựa chọn và sử dụng thực phẩm.

Bên cạnh đó, hoạt động đo lường với vai trò “cân – đong – đo” giữ vị trí không thể thiếu trong mua bán thực phẩm, giúp bảo đảm số lượng, định lượng hàng hóa, tạo sự công khai, minh bạch và công bằng giữa người mua và người bán. Đối với thực phẩm đóng gói sẵn, người dân nên lựa chọn sản phẩm có ghi rõ, công bố đầy đủ thông tin về số lượng, định lượng theo quy định. Với thực phẩm không đóng gói sẵn, cần ưu tiên mua tại các cơ sở sử dụng phương tiện đo đã được kiểm định và còn hiệu lực theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.

Thu Giang