Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về nguyên tắc, tiêu chí phân chia thuế giá trị gia tăng

Báo cáo tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, về phạm vi điều chỉnh, dự thảo Nghị quyết quy định nguyên tắc, tiêu chí phân chia thuế giá trị gia tăng phần ngân sách các địa phương được hưởng cho từng địa phương.

Về nguyên tắc phân chia thuế giá trị gia tăng, các tiêu chí và phương pháp phân chia thuế giá trị gia tăng đảm bảo quản lý tập trung, thống nhất, gắn với mức độ phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu tiêu dùng cuối cùng hàng hóa, dịch vụ của từng địa phương, có xem xét đến đặc điểm về dân số thấp, diện tích rộng. Đồng thời, quy định rõ ràng, đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện, dễ kiểm tra và dễ giám sát; đảm bảo công bằng, công khai, minh bạch và ổn định trong giai đoạn ngân sách, tạo điều kiện để các địa phương chủ động trong lập, điều hành ngân sách nhà nước hằng năm.

Về tiêu chí, số liệu và phương pháp phân chia thuế giá trị gia tăng được tính toán cụ thể, đảm bảo tính công bằng, hợp lý trong phân chia nguồn thu; số liệu sử dụng để tính toán các tiêu chí phải đảm bảo khách quan, thống nhất và thuận lợi trong tổ chức thực hiện.

Dự thảo Nghị quyết nhấn mạnh việc điều chỉnh nguồn thu từ sắc thuế này không ảnh hưởng đáng kể đến khả năng cân đối ngân sách của các địa phương. Tăng thu ngân sách địa phương từ khoản phân chia thuế giá trị gia tăng, giảm số bổ sung cân đối và ngược lại.

Cùng với việc xác định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ dự toán chi ngân sách nhà nước (chi đầu tư và chi thường xuyên) sẽ xác định số bổ sung cân đối nếu có cho địa phương để đảm bảo nguồn lực của các địa phương năm 2027 không giảm và có mức tăng hợp lý so với năm 2026 khi thực hiện cơ chế phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi theo đúng Kết luận số 93 của Bộ Chính trị.

Thẩm tra về dự thảo Nghị quyết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí với nguyên tắc phân chia thuế giá trị gia tăng theo đề nghị của Chính phủ nhằm thực hiện chủ trương đổi mới cơ chế phân cấp quản lý, phân bổ ngân sách nhà nước theo Kết luận số 93 của Trung ương; bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương và tính chủ động của ngân sách địa phương. Việc phân chia trên cơ sở các tiêu chí dân số, GRDP bình quân đầu người và diện tích tự nhiên phù hợp với bản chất của thuế giá trị gia tăng gắn với sức mua và tiêu dùng cuối cùng.

Sau khi nghe các ý kiến thảo luận, phát biểu kết luận về nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành về sự cần thiết ban hành Nghị quyết về nguyên tắc, tiêu chí phân chia thuế giá trị gia tăng cho từng địa phương đảm bảo thực hiện đúng thẩm quyền đã được quy định cụ thể tại Khoản 2, Điều 36 của Luật Ngân sách nhà nước. Chính phủ cần tiếp thu toàn diện ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến thẩm tra từ các cơ quan của Quốc hội để tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết. Đồng thời cần đặc biệt lưu ý chuẩn hóa hệ thống nguyên tắc, tiêu chí phân chia, tỷ trọng các tiêu chí cũng như phương pháp tính điểm, mục tiêu nhằm đảm bảo tính đầy đủ, hợp lý, phản ánh đúng bản chất nguồn thu thuế giá trị gia tăng, bảo đảm sự công bằng và khách quan.

Về công tác phối hợp và hoàn thiện thủ tục, Phó Chủ tịch Quốc hội giao Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội chủ trì, phối hợp chặt chẽ với cơ quan soạn thảo và các đơn vị liên quan để tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Nghị quyết theo đúng quy trình. Trong đó, cần đặc biệt lưu ý quy định rõ ràng thời điểm có hiệu lực của Nghị quyết để bảo đảm tính phù hợp và tuân thủ Luật Ngân sách nhà nước.

Nguyễn Hoàng