Việt Nam, Liên Hợp Quốc thúc đẩy mở rộng giáo dục, y tế hòa nhập cho người khuyết tật

Hôm nay (26/8), tại Hà Nội, 160 đại biểu, gồm đại diện các cơ quan Chính phủ, tổ chức của người khuyết tật, các cơ quan Liên Hợp Quốc, đối tác phát triển, cơ sở nghiên cứu, giáo dục, y tế và khu vực tư nhân, đã tham dự Hội thảo quốc tế về Thúc đẩy Giáo dục và Y tế Hòa nhập, theo hình thức trực tiếp và trực tuyến.

Hội thảo là diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, bài học thực tiễn và các giải pháp nhằm chuyển từ cam kết chính sách sang những hệ thống dịch vụ bền vững, giúp người khuyết tật thực hiện đầy đủ quyền và tham gia bình đẳng vào đời sống xã hội.

Người khuyết tật là đối tác, không chỉ là đối tượng thụ hưởng

Một thông điệp xuyên suốt hội thảo là người khuyết tật cần được tham gia thực chất trong toàn bộ quá trình xây dựng chính sách và dịch vụ – từ xác định vấn đề, thiết kế, thử nghiệm đến triển khai, giám sát và đánh giá.

Chương trình chung của Liên Hợp Quốc về Hòa nhập Người khuyết tật đã phối hợp trực tiếp với 25 tổ chức của người khuyết tật và tổ chức 40 khóa đào tạo, thu hút hơn 1.000 người tham gia. Các hoạt động góp phần nâng cao năng lực cho tổ chức của người khuyết tật, cán bộ giáo dục, y tế, nhà cung cấp dịch vụ và các bên liên quan.

Tại Cần Thơ, việc đánh giá nhu cầu với sự tham gia trực tiếp của người khuyết tật đã giúp hình thành mô hình dịch vụ sức khỏe tình dục và sức khỏe sinh sản hòa nhập. Tổng cộng 213 người khuyết tật, trong đó 62% là nam và 38% là nữ, đã được tiếp cận thông tin và dịch vụ y tế phù hợp, gồm truyền thông về sức khỏe tình dục và sức khỏe sinh sản và khám sức khỏe tại các trạm y tế cấp xã.

Trong lĩnh vực giáo dục, mô hình thí điểm Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Giáo dục Hòa nhập (IERC) tại Đà Nẵng giúp nâng cao năng lực cán bộ giáo dục trong hỗ trợ giáo dục hòa nhập và giáo dục giới tính toàn diện hòa nhập người khuyết tật, mang lại lợi ích cho 292 trẻ em và thanh niên khuyết tật từ 13-25 tuổi.

Chương trình cũng thí điểm cung cấp miễn phí sách điện tử có khả năng tiếp cận cho 35 học sinh tại Trường Phổ thông Cơ sở Nguyễn Đình Chiểu và Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Giáo dục Đà Nẵng. Mô hình được kỳ vọng tạo nền tảng để nhân rộng trên mạng lưới các trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập, trường chuyên biệt và cơ sở nội trú trên cả nước, phục vụ học sinh khiếm thị từ lớp 5 đến lớp 12.

Phát biểu khai mạc, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, khẳng định hòa nhập người khuyết tật không phải là hoạt động từ thiện hay xây dựng những dịch vụ song song, mà là việc nhìn nhận người khuyết tật là những người có quyền, những công dân bình đẳng và những đối tác thiết yếu trong việc định hình hệ thống và cộng đồng nơi họ sinh sống.

Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc kêu gọi tiếp tục tăng cường hợp tác giữa Liên Hợp Quốc, Chính phủ, các tổ chức của người khuyết tật và các bên liên quan, nhằm chuyển những sáng kiến đã chứng minh hiệu quả thành các hệ thống bền vững và tạo ra những thay đổi lâu dài.

Chuyển mô hình thí điểm thành hệ thống bền vững

Từ năm 2024, Chương trình chung do UNDP, UNFPA và UNICEF triển khai đã phát triển và thí điểm 5 mô hình liên kết, bao gồm hệ thống chuyển đổi và cung cấp miễn phí tài liệu học tập tiếp cận được; tăng cường hoạt động của các trung tâm IERC với phương pháp Thiết kế phổ quát trong học tập (UDL) và Kế hoạch giáo dục cá nhân (IEP); lồng ghép giáo dục giới tính toàn diện hòa nhập người khuyết tật; mô hình dịch vụ SKTD&SKSS hòa nhập; và dịch vụ chăm sóc ban ngày cho trẻ em khuyết tật nặng.

Các mô hình được triển khai tại Hà Nội, Đà Nẵng và Cần Thơ trong năm 2025, góp phần nâng cao năng lực cho hơn 260 cán bộ, nhân viên chuyên môn, đồng thời tạo ra các bằng chứng và bài học thực tiễn phục vụ đối thoại chính sách ở cấp quốc gia.

Ông Tạ Ngọc Trí, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Giáo dục trẻ khuyết tật và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, Bộ Giáo dục và Đào tạo, đánh giá Liên Hợp Quốc là đối tác lâu dài và tin cậy của Bộ trong nỗ lực nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt đối với người khuyết tật.

Khi Chương trình chung bước vào giai đoạn kết thúc, trọng tâm được chuyển sang việc bàn giao những cách tiếp cận đã được kiểm chứng cho các đối tác quốc gia, tích hợp vào hệ thống cung cấp dịch vụ hiện có và tạo nền tảng để mở rộng trong tương lai.

Các đại biểu tái khẳng định một mục tiêu chung: chuyển những giải pháp đã được thử nghiệm thành các hệ thống bền vững, tăng cường vai trò làm chủ của quốc gia và bảo đảm người khuyết tật có thể thực hiện các quyền của mình và tham gia đầy đủ vào quá trình phát triển của Việt Nam.

Chương trình chung của Liên Hợp Quốc được UNDP, UNFPA và UNICEF triển khai với sự hỗ trợ tài chính của Quỹ Người khuyết tật Toàn cầu (Global Disability Fund), phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, các tổ chức của người khuyết tật, các cơ sở nghiên cứu và các đối tác trong nước và quốc tế./.

Thùy Dung