Việt Nam - Nhật Bản triển khai 5 nhiệm vụ nghiên cứu bán dẫn chiến lược

Sự kiện đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn kết nối hợp tác sang triển khai các dự án nghiên cứu chung cụ thể, đồng thời thể hiện quyết tâm của Việt Nam trong thúc đẩy phát triển các công nghệ chiến lược, trong đó vi mạch bán dẫn được xác định là một trong những lĩnh vực ưu tiên hàng đầu.

Chương trình hợp tác nghiên cứu Việt Nam - Nhật Bản trong lĩnh vực bán dẫn năm 2026 tập trung vào các hướng nghiên cứu cốt lõi của ngành công nghiệp vi mạch hiện đại.

Năm nhiệm vụ được lựa chọn trải rộng trên toàn bộ chuỗi giá trị bán dẫn, từ nghiên cứu vật liệu, thiết kế vi mạch đến phát triển các sản phẩm chip ứng dụng cho trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và quản lý năng lượng.

Các nội dung nghiên cứu gồm: thiết kế, mô phỏng và chế tạo vi mạch thế hệ mới tích hợp 3 chiều CFET sử dụng transistor màng mỏng silicon; phát triển vật liệu bán dẫn tiên tiến cho transistor có độ linh động điện tử cao thông qua kết hợp mô phỏng lý thuyết và thực nghiệm; nghiên cứu vật liệu bán dẫn ứng dụng trong cảm biến tích hợp và thiết bị năng lượng tái tạo; thiết kế chip AI SoC bảo mật dựa trên CPU RISC-V đa lõi kết hợp bộ tăng tốc AI cho thiết bị AI-IoT; nghiên cứu chế tạo vật liệu và linh kiện điện tử công suất dựa trên chất bán dẫn vùng cấm rộng phục vụ chip quản lý năng lượng cho các thiết bị nguồn hiệu năng cao.

Theo NAFOSTED, các nhiệm vụ được lựa chọn phù hợp với định hướng làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược mà Việt Nam đang tập trung nguồn lực phát triển trong giai đoạn tới.

Việc ký kết và triển khai các nhiệm vụ hợp tác nghiên cứu với Nhật Bản cũng là hoạt động cụ thể nhằm hiện thực hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đặc biệt là Nghị quyết 57. Trong đó, công nghiệp bán dẫn được xác định là lĩnh vực có ý nghĩa nền tảng đối với năng lực cạnh tranh và khả năng tự chủ công nghệ của đất nước.

Thông qua cơ chế hợp tác với các đối tác có trình độ khoa học và công nghệ tiên tiến như Nhật Bản, các nhóm nghiên cứu Việt Nam sẽ có cơ hội tiếp cận những hướng nghiên cứu mới, phương pháp nghiên cứu hiện đại, hệ thống thiết bị tiên tiến, đồng thời mở rộng kết nối với mạng lưới các nhà khoa học quốc tế.

Chương trình cũng được kỳ vọng góp phần thúc đẩy công bố khoa học chất lượng cao, đào tạo đội ngũ nghiên cứu trẻ, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh trong lĩnh vực bán dẫn và từng bước nâng cao năng lực làm chủ các công nghệ cốt lõi.

Xây dựng nền tảng nghiên cứu vững mạnh cho ngành bán dẫn

Phát biểu tại buổi lễ, PGS.TS Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ NAFOSTED cho biết, công nghiệp bán dẫn đang giữ vai trò nền tảng trong bức tranh công nghệ toàn cầu, là động lực của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và nhiều ngành công nghệ cao khác.

Theo PGS.TS Đào Ngọc Chiến, để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị bán dẫn, Việt Nam không chỉ cần thu hút đầu tư và phát triển năng lực sản xuất mà quan trọng hơn là xây dựng nền tảng nghiên cứu vững mạnh, đào tạo đội ngũ chuyên gia trình độ cao, hình thành các nhóm nghiên cứu xuất sắc và mở rộng hợp tác quốc tế một cách thực chất, bền vững.

Giám đốc Quỹ NAFOSTED đánh giá hợp tác với Nhật Bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển ngành bán dẫn của Việt Nam. Với nền khoa học công nghệ tiên tiến và nhiều thập kỷ kinh nghiệm trong nghiên cứu vật liệu, thiết bị, thiết kế vi mạch và các công nghệ hỗ trợ bán dẫn, Nhật Bản là đối tác chiến lược để Việt Nam cùng phát triển năng lực nghiên cứu.

"Sự kết nối giữa các nhà khoa học, phòng thí nghiệm và cơ sở nghiên cứu của hai nước sẽ tạo điều kiện chia sẻ tri thức, tiếp cận các phương pháp nghiên cứu tiên tiến, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và từng bước giải quyết những bài toán công nghệ có ý nghĩa thực tiễn", ông Đào Ngọc Chiến nhấn mạnh.

Đối với 5 nhiệm vụ vừa được ký kết, Giám đốc Quỹ NAFOSTED đề nghị các nhóm nghiên cứu triển khai đúng mục tiêu, tiến độ và các cam kết đã thống nhất; duy trì cơ chế phối hợp thường xuyên với các đối tác Nhật Bản; bảo đảm chất lượng khoa học, tuân thủ các nguyên tắc liêm chính nghiên cứu và sử dụng hiệu quả nguồn kinh phí được cấp.

Bên cạnh các kết quả nghiên cứu và công bố quốc tế, Quỹ NAFOSTED kỳ vọng các nhiệm vụ sẽ góp phần đào tạo thế hệ nhà khoa học kế cận, bồi dưỡng nghiên cứu sinh, kỹ sư và các tài năng trẻ trong lĩnh vực bán dẫn.

Theo ông Đào Ngọc Chiến, đây cũng sẽ là nền tảng để hình thành các mối liên kết lâu dài giữa các trường đại học, viện nghiên cứu của Việt Nam và Nhật Bản, tạo tiền đề cho những chương trình hợp tác quy mô lớn hơn trong tương lai.

Ông khẳng định Quỹ NAFOSTED sẽ đồng hành cùng các tổ chức chủ trì và nhóm nghiên cứu trong suốt quá trình triển khai dự án; đồng thời tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Cơ quan Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (JST) nhằm hoàn thiện cơ chế hợp tác và mở rộng chương trình trong những năm tới.

Nhật Bản cam kết tiếp tục đồng hành

Tại buổi lễ, ông Ishikawa Isamu, Phó Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, cho rằng phát triển hệ sinh thái và chuỗi giá trị ngành công nghiệp bán dẫn là một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.

Ông bày tỏ vui mừng khi Nhật Bản có cơ hội đồng hành cùng Việt Nam - đối tác đặc biệt quan trọng trong phát triển các công nghệ chiến lược.

Phó Đại sứ Nhật Bản kỳ vọng các trường đại học, viện nghiên cứu của Việt Nam tham gia chương trình sẽ đạt được nhiều kết quả nghiên cứu thiết thực, đồng thời tăng cường kết nối và hợp tác với các nhà khoa học Nhật Bản.

Đại diện phía Nhật Bản cũng khẳng định sẽ tiếp tục hỗ trợ các nhóm nghiên cứu Việt Nam trong quá trình triển khai nhiệm vụ, hướng tới mở rộng hợp tác song phương trong nhiều lĩnh vực công nghệ chiến lược khác.

Ngay sau lễ ký kết, các tổ chức chủ trì và nhóm nghiên cứu sẽ chính thức triển khai các nhiệm vụ theo nội dung và tiến độ đã được phê duyệt, dưới sự theo dõi, hỗ trợ của Quỹ NAFOSTED cùng các cơ quan quản lý liên quan.

Thu Giang