Vĩnh Phúc: Bất cập trong quản lý khai thác đất san lấp mặt bằng, sản xuất vật liệu

Ảnh minh họa

06/06/2011 15:31

Tình trạng khai thác đất, cát, đá sử dụng cho việc san lấp mặt bằng và sản xuất vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc đang diễn ra trên diện rộng và có các biểu hiện khá phức tạp. Điều này gây ô nhiễm môi trường nặng, khó kiểm soát nguồn thu từ thuế tài nguyên và phí môi trường, đặc biệt nhiều đồi núi trên địa bàn tỉnh đang bị biến dạng, hệ thống ao, hồ, đầm do san lấp bừa bãi đang bị xâm lấn khiến đông đảo người dân bức xúc. Một trong những nguyên nhân gây ra hậu quả trên do công tác quy hoạch chậm, công tác quản lý, cấp phép khai thác còn nhiều bất cập, nhiều hộ nhận khoán đồi rừng để trồng cây, gây rừng nhưng lại tự ý bán đất đồi rừng để thu lời nhanh chóng hơn trồng cây.

Những năm gần đây, tỉnh Vĩnh Phúc đã quy hoạch và xây dựng hàng chục khu công nghiệp, cụm công nghiệp. Hệ thống giao thông đường bộ và khu vui chơi giải trí, đô thị trên địa bàn cũng phát triển nhanh, hàng loạt các dự án lớn đã và đang được triển khai mà điển hình là đường tránh thành phố Vĩnh Yên, đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai qua Vĩnh Phúc, các sân golf được đồng loạt triển khai... Do đó, nhu cầu khai thác đất, cát, đá để san lấp mặt bằng, thêm vào đó là sản xuất vật liệu xây dựng là rất lớn.

Tuy nhiên, điều đáng nói ở đây là công tác lập quy hoạch các khu vực khai thác đất được tiến hành chậm, công tác quản lý, cấp phép khai thác còn nhiều hạn chế. Không ít chính quyền địa phương cơ sở đã tự ý cấp phép cho các hộ gia đình, tổ chức khai thác dưới hình thức san gạt mặt bằng phục vụ xây dựng công trình, hạ cốt để cải tạo đất trồng trọt canh tác, làm nhà xưởng đã dẫn tới việc khai thác trái phép diễn ra phổ biến. Nhiều quả đồi đã biến mất; một số núi đẹp và người dân coi đó là biểu trưng biểu tượng của quê hương, chứa đựng những ý nghĩa tâm linh, lịch sử cũng bị các máy xúc, máy cuốc "gặm" nham nhở, chém nát. Cần khẳng định, nguồn đất san lấp mặt bằng ở Vĩnh Phúc phong phú do có nhiều gò đồi nằm phân tán ở khắp nơi, ở đó đất đai cằn cỗi khó trồng cây do đó cho phép khai khác san lấp cũng dễ dàng. Song, nguồn này lại ở xa các công trình, các dự án và việc khai thác, vận chuyển cũng khó khăn hơn. Vì thế, các doanh nghiệp, cá nhân có nhu cầu khai thác tìm mọi cách vận động để được ngành chức năng, chính quyền địa phương đồng ý, cấp phép khai thác ở gần nơi tiến hành san lấp để đỡ chi phí vận chuyển.

Khu vực núi Bông, núi Trống...tại thành phố Vĩnh Yên hay dọc theo dãy núi Tam Đảo thuộc huyện Tam Đảo, các gò đồi thuộc huyện Bình Xuyên, thị xã Phúc Yên...tình trạng khai thác đất đá diễn ra tràn lan, khiến cảnh quan thiên nhiên rừng núi phá vỡ, biến dạng. Bụi bẩn từ việc khai thác đất, vận chuyển đất lan trèn trên diện rộng khiến cho người dân bức xúc, buồn phiền. Núi Bông trước đây có cảnh quan thật đẹp và là niềm tự hào của người Vĩnh Yên, núi này được tọa lạc tại phường khai quang như một bức tranh thiên nhiên ban tặng cho người dân nơi đây. Thế nhưng, "của trời cho này đã biến thành trò chơi", nhiều điểm xung quanh núi Bông bị đào cuốc để lấy đất san lấp sân golf ở Đầm Vạc, làm đường, khu công nghiệp, cụm công nghiệp; phần chân núi do khai thác đất và được hạ thấp giờ đây được giao cho một số doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, xây dựng nhà ở.

Xã Thanh Trù, ngoại thành của thành phố Vĩnh Yên có diện tích tự nhiên trên 701 ha nhưng có tới gần 300 lò gạch, lò ngói nằm đan xen với khu dân cư. Ở đây lúc nào cũng có hàng trăm xe tải chạy suốt ngày chở gạch, đất đã liên tục cày xới đường giao thông; hàng ngàn đống đất nguyên liện, than, xỉ...được đổ tràn lan khắp các thôn xóm khiến cho toàn địa bàn luôn bị bụi, khói bủa vây mù mịt, khiến cho nhiều người nơi khác tới phải khiếp sợ vì tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Nhiều vùng đất nông nghiệp ở Thanh Trù giờ đây có địa hình bị lồi lõm, hệ thống kênh mương nội đồng xuống cấp và phá vỡ sự liên thông, khiến gieo trồng của nông dân cũng khó khăn, kém hiệu quả. Đây là hậu quả nạn khai thác đất đai bừa bãi và diễn ra trong nhiều năm qua.

Để hạn chế việc khai thác đất san lấp không đúng quy hoạch, cùng với việc chỉ đạo các cấp, ngành, địa phương thực hiện tốt Quy hoạch sản xuất vật liệu xây dựng giai đoạn 2010-2015 và tầm nhìn đến năm 2020, UBND tỉnh Vĩnh Phúc đã chỉ đạo các ngành chức năng phối hợp với các huyện, thị, thành phố nghiên cứu quy hoạch một số vị trí dành đất cho việc khai thác đất san lấp. Đến nay, UBND tỉnh đã phê duyệt hàng chục địa điểm với tổng diện tích khoảng 80 ha thuộc địa bàn thị xã Phúc Yên, huyện Bình xuyên và huyện Tam Dương. Trên cơ sở quy hoạch được duyệt và nhu cầu sử dụng đất san lấp các công trình, UBND tỉnh và ngành chức năng đã cấp phép cho hàng chục đơn vị có đủ điều kiện khai thác đất san lấp trên địa bàn tỉnh với tổng diện tích gần 50ha và trữ lượng khoảng trên 4 triệu m3, đáp ứng kịp thời đất san lấp cho các công trình xây dựng.

Tuy nhiên, để các hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản tuân thủ theo đúng quy định pháp luật, Vĩnh Phúc cần nghiên cứu, xem xét kỹ các thủ tục cấp phép khai thác tài nguyên nói chung theo quy định, luật định.

Nguyễn Trọng Lịch