Bài 2: An Giang thực hiện chính quyền 2 cấp: Xã 'gánh' việc lớn, người dân hưởng lợi

Giải quyết ngay từ cơ sở

Điều mà người dân quan tâm nhất sau cuộc sắp xếp bộ máy là thủ tục hành chính có thuận lợi hơn không, hồ sơ có được giải quyết nhanh hơn không và chính quyền có gần dân hơn hay không.

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, những thay đổi ấy đang dần hiện hữu tại nhiều địa phương của An Giang.

Không còn những chuyến đi nhiều lần giữa các cấp chính quyền đối với nhiều thủ tục hành chính thông thường. Không còn tình trạng hồ sơ phải chờ luân chuyển qua nhiều khâu trung gian như trước đây. Nhiều công việc nay được giải quyết ngay tại xã, phường hoặc đặc khu nơi người dân sinh sống.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng, việc phân định lại thẩm quyền giữa các cấp chính quyền và tăng cường phân cấp cho cơ sở là một trong những nội dung quan trọng nhất của mô hình mới.

Khi nhiều nhiệm vụ được giao trực tiếp cho cấp xã, người dân được hưởng lợi trước tiên bởi thời gian giải quyết công việc được rút ngắn, quy trình xử lý đơn giản hơn và chính quyền cơ sở cũng chủ động hơn trong xử lý những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Những thay đổi ấy có thể chưa tạo ra sự khác biệt lớn trong một ngày hay một tuần, nhưng đang từng bước làm thay đổi cách người dân cảm nhận về bộ máy hành chính.

Phép thử của một 'đô thị đặc biệt'

Sau cuộc sắp xếp đơn vị hành chính, khối lượng công việc tập trung về địa phương tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, thay vì trở thành gánh nặng, đó lại là cơ hội để bộ máy mới chứng minh năng lực vận hành.

Theo Chủ tịch UBND phường Rạch Giá Bùi Trung Thực, việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã giúp địa phương chủ động hơn trong quản lý, điều hành và giải quyết công việc. Nhiều thủ tục hành chính trước đây phải qua cấp trung gian nay được xử lý trực tiếp tại cơ sở, góp phần giảm thời gian đi lại và tạo thuận lợi hơn cho người dân.

Hiệu quả của mô hình mới được phản ánh rõ qua hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công của phường.

Từ khi đi vào hoạt động đến nay, Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Rạch Giá đã tiếp nhận 27.929 hồ sơ và giải quyết đúng hạn 27.825 hồ sơ, đạt tỉ lệ 99,63%.

Đằng sau những con số ấy là hàng chục nghìn lượt người dân được giải quyết công việc nhanh hơn, thuận tiện hơn và minh bạch hơn.

Là người thường xuyên thực hiện các thủ tục hành chính tại địa phương, ông Lê Văn Vững, người dân phường Rạch Giá, cho biết điều ông cảm nhận rõ nhất sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là sự thuận tiện trong giải quyết công việc. Theo ông Vững, trước đây khi làm thủ tục hành chính người dân phải đi nhiều nơi, qua nhiều khâu khác nhau. Nay mọi thủ tục cơ bản được tiếp nhận tại một đầu mối nên thuận lợi hơn rất nhiều. Ông cũng đánh giá cao thái độ phục vụ của đội ngũ công chức khi luôn nhiệt tình hướng dẫn, giải thích cặn kẽ và trả kết quả đúng hẹn.

Đối với một địa bàn có quy mô dân số lớn, việc duy trì tỉ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn ở mức rất cao không chỉ cho thấy năng lực của đội ngũ cán bộ mà còn phản ánh khả năng thích ứng nhanh của bộ máy sau sắp xếp.

Theo ông Bùi Trung Thực, kết quả đó có được nhờ sự chủ động của địa phương trong tổ chức bộ máy, ứng dụng công nghệ thông tin và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức.

Nhưng điều quan trọng hơn cả là người dân đã bắt đầu cảm nhận được những lợi ích cụ thể từ cuộc cải cách.

Óc Eo và câu chuyện của một xã nông thôn mới

Nếu Rạch Giá phản ánh hiệu quả của mô hình mới ở khu vực đô thị thì xã Óc Eo lại cho thấy những chuyển biến tích cực ở khu vực nông thôn.

Sau khi hợp nhất các đơn vị hành chính, địa phương phải tiếp nhận nhiều nhiệm vụ mới và đối mặt với không ít khó khăn trong giai đoạn đầu vận hành.

Tuy nhiên, theo Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Óc Eo Phan Mỹ Trang, việc tăng cường phân cấp cho cấp xã đã giúp địa phương chủ động hơn trong giải quyết công việc và xử lý những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Thay vì phải chờ ý kiến qua nhiều cấp trung gian như trước đây, nhiều công việc nay được giải quyết ngay tại địa phương. Điều đó không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân trong tiếp cận các dịch vụ công.

Kết quả đạt được sau một năm vận hành cho thấy hướng đi này là phù hợp.

Từ ngày 1/7/2025 đến thời điểm báo cáo, xã đã tiếp nhận 6.356 hồ sơ thủ tục hành chính và giải quyết 6.297 hồ sơ. Bộ chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp đạt 97,51/100 điểm, được xếp loại xuất sắc.

Những con số ấy cũng được phản ánh qua cảm nhận của người dân. Trong cuộc khảo sát ngẫu nhiên tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Óc Eo, nhiều người dân cho biết chất lượng phục vụ đã có những chuyển biến tích cực sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. 

Theo phản ánh của anh Danh Đức, ấp Trung Sơn, và anh Nguyễn Văn Trường, ấp Sơn Hòa, nhiều thủ tục hành chính được phân cấp về xã giúp giảm thời gian đi lại và chi phí thực hiện thủ tục. Đội ngũ cán bộ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công luôn chủ động hướng dẫn, hỗ trợ tận tình, trong khi quy trình tiếp nhận và giải quyết hồ sơ được niêm yết công khai, rõ ràng. Nhiều người dân bày tỏ sự hài lòng khi công việc được giải quyết nhanh hơn và chính quyền cơ sở cũng gần dân hơn trước

Những chuyển biến ở Óc Eo cho thấy mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ phù hợp với khu vực đô thị mà còn tạo ra những động lực mới cho các địa phương nông thôn.

'6 rõ' để không còn chuyện đùn đẩy trách nhiệm

Sau một năm vận hành, An Giang đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quan trọng.

Một trong những bài học được Bí thư Tỉnh ủy An Giang Nguyễn Tiến Hải nhiều lần nhấn mạnh là phân cấp phải đi đôi với trách nhiệm.

Theo Bí thư Tỉnh ủy An Giang, việc giao thêm thẩm quyền cho cơ sở chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi xác định rõ trách nhiệm của từng tổ chức, từng cá nhân.

Chính vì vậy, lãnh đạo tỉnh yêu cầu thực hiện nghiêm nguyên tắc "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả.

Đằng sau 6 chữ "rõ" ấy là một tư duy quản trị mới, trong đó trách nhiệm cá nhân được đặt ở vị trí trung tâm.

Khi mọi nhiệm vụ đều được xác định rõ người thực hiện, rõ thời hạn hoàn thành và rõ kết quả đầu ra, tình trạng né tránh hoặc đùn đẩy trách nhiệm sẽ từng bước được khắc phục.

Theo Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Tiến Hải, đây cũng là cơ sở quan trọng để đánh giá cán bộ một cách khách quan, minh bạch và công bằng hơn.

Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, nơi nào người đứng đầu quyết liệt, chủ động và dám chịu trách nhiệm thì nơi đó bộ máy vận hành hiệu quả hơn và người dân cũng hài lòng hơn.

Người dân là thước đo cuối cùng của cải cách

Theo Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng, mục tiêu cuối cùng của cuộc cải cách này không phải là giảm bao nhiêu cơ quan hay tinh giản bao nhiêu đầu mối.

Điều mà tỉnh An Giang hướng tới là nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Chính vì vậy, cùng với việc sắp xếp tổ chức bộ máy, An Giang đã triển khai nhiều giải pháp nhằm đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Phong trào "Bình dân học vụ số" được triển khai rộng khắp nhằm giúp người dân tiếp cận và sử dụng các dịch vụ số thuận lợi hơn. Các tổ công nghệ số cộng đồng cũng được phát huy vai trò trong hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến và tiếp cận các tiện ích số.

Những nỗ lực ấy đang góp phần từng bước thay đổi mối quan hệ giữa chính quyền và người dân theo hướng gần gũi hơn, minh bạch hơn và phục vụ tốt hơn. Rõ ràng, khi cấp xã được giao quyền chủ động nhiều hơn, khi trách nhiệm được xác định rõ hơn và khi người dân được đặt ở vị trí trung tâm, hiệu quả của bộ máy cũng được nâng lên.

Đó chính là nền tảng để An Giang bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi yêu cầu không chỉ là giải quyết công việc nhanh hơn mà còn phải xây dựng một nền hành chính hiện đại hơn, thông minh hơn và phục vụ người dân tốt hơn.

Lê Sơn - Thanh Bình

Kỳ cuối: An Giang thực hiện chính quyền 2 cấp: Không chỉ tinh gọn bộ máy