Buôn lậu chuyển sang chia nhỏ hàng, chuyển phát nhanh và thương mại điện tử

Hàng lậu đi qua nhiều tuyến, nhiều phương thức

Chiều 8/10, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia tổ chức hội nghị giao ban với các cơ quan, đơn vị thực thi công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Theo Đại tá Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, hội nghị nhằm nhận diện những vấn đề nổi cộm, phương thức, thủ đoạn mới, qua đó chủ động dự báo và xây dựng kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả trước, trong và sau Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027.

Theo ông Đỗ Hồng Trung, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, trên các tuyến biên giới nổi lên hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép ma túy, pháo nổ, nguyên liệu thuốc lá, ngoại tệ, vàng, bạc, hàng điện tử, hàng đông lạnh, hải sản, đường cát, mỹ phẩm, lâm sản...

Trên tuyến đường bộ, các đối tượng thường chia nhỏ hàng hóa, tập kết tại các kho giáp biên rồi vận chuyển sâu vào nội địa qua nhiều chặng. Một số đường dây sử dụng xe hợp đồng, xe khách liên tỉnh, phương tiện logistics; liên lạc qua các nhóm kín trên Telegram, Zalo, WeChat và bố trí người cảnh giới, theo dõi lực lượng chức năng.

Trên tuyến biển, tội phạm lợi dụng hoạt động tạm nhập tái xuất, hàng quá cảnh và chính sách phân luồng hải quan để gian lận. Thủ đoạn phổ biến là khai sai tên, mã hàng, xuất xứ, trị giá; trà trộn hàng giả, hàng cấm trong container hàng hóa hợp pháp.

Trong quý III/2026, các lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ, xử lý 39.716 vụ vi phạm, tăng 24,38% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, có 2.510 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu; 34.357 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế và 2.849 vụ hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Tổng số tiền thu nộp ngân sách đạt 5.696,673 tỷ đồng, tăng 56,38%. Các lực lượng chức năng khởi tố 329 vụ án, 519 đối tượng.

Thương mại điện tử thành mặt trận nóng

Đáng chú ý, hoạt động buôn lậu, hàng giả đang dịch chuyển mạnh lên không gian mạng. Các đối tượng lợi dụng Facebook, TikTok, Shopee, Telegram và hình thức livestream để tiêu thụ hàng nhập lậu, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Theo ông Đỗ Hồng Trung, với hàng giả là thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, các đối tượng thường quảng cáo là hàng có nguồn gốc Hàn Quốc, Trung Quốc; mua nguyên liệu trôi nổi, vỏ hộp, tem nhãn từ nước ngoài, đưa về Việt Nam đóng gói rồi bán với giá cao dưới danh nghĩa hàng “xách tay”.

Thay vì mở cửa hàng, các đối tượng thuê căn hộ, nhà dân làm kho; giao dịch hoàn toàn trên mạng, sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ và thuê shipper công nghệ vận chuyển.

Bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, cho biết từ đầu năm, các sàn thương mại điện tử đã được yêu cầu gỡ hơn 116.000 đường link vi phạm. Tuy nhiên, tình trạng gỡ trang này, trang khác xuất hiện vẫn diễn ra.

Bà kiến nghị tăng cường kết nối với cơ quan thuế, ngân hàng và công an để truy vết dòng tiền, qua đó làm rõ các đường dây kinh doanh hàng giả trên môi trường mạng.

Từ góc độ hải quan, ông Lưu Mạnh Tưởng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan, cho biết tuyến chuyển phát nhanh và thương mại điện tử đang có sự dịch chuyển mạnh. Các đối tượng chia nhỏ hàng thành những bưu kiện giá trị thấp để né thuế và giảm khả năng bị kiểm tra.

Thông tin người gửi, người nhận có thể được khai báo sơ sài, sai địa chỉ hoặc sử dụng số điện thoại “rác”. Khi bưu kiện bị phát hiện, các đối tượng thậm chí bỏ hàng để xóa dấu vết.

Thiếu tướng Đào Hồng Sơn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03), Bộ Công an, nhận định tội phạm đang chuyển từ buôn lậu truyền thống tại biên giới sang thương mại điện tử và chuyển phát nhanh. Hàng hóa được xé lẻ, đưa vào các kho ở biên giới rồi vận chuyển từng phần vào nội địa.

Một trong những khó khăn hiện nay là việc chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành còn chậm, nhất là dữ liệu về thuế, hải quan và thương mại điện tử.

Trong lĩnh vực dược, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, các đối tượng cũng lợi dụng nền tảng xuyên biên giới, sử dụng nhiều tài khoản để quảng cáo, bán thuốc lậu, thực phẩm chức năng giả và làm giả giấy tờ.

Ông Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, đề nghị có quy định bắt buộc định danh người bán hàng, người livestream trên mạng để tăng khả năng truy vết và xử lý vi phạm.

Trước xu hướng tội phạm chuyển mạnh lên không gian mạng, các đại biểu cho rằng cần tăng phối hợp giữa công an, hải quan, thuế và cơ quan quản lý thương mại điện tử; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, truy xuất nguồn gốc và kết nối, chia sẻ dữ liệu.

Về những tháng cuối năm, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia yêu cầu các lực lượng tiếp tục nắm tình hình trên địa bàn, lĩnh vực và không gian mạng; tập trung đấu tranh với buôn lậu ma túy, vàng, ngoại tệ, thuốc lá thế hệ mới và hàng giả mạo xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu.

Trọng tâm là chuẩn bị kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả dịp Tết, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc và chia sẻ thông tin giữa các lực lượng.

Anh Minh