Cà Mau ứng phó hạn mặn do El Nino, ưu tiên bảo đảm sinh hoạt cho người dân

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử vừa ký ban hành Kế hoạch số 635/KH-UBND về ứng phó hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn do ảnh hưởng của El Nino giai đoạn 2026–2027.

Theo thông tin cập nhật từ các cơ quan chuyên môn, hiện tượng ENSO đã chuyển sang trạng thái El Nino. Dự báo từ tháng 10 đến tháng 12/2026, El Nino duy trì ở cường độ rất mạnh, xác suất lên đến 98%; từ tháng 1 đến tháng 3/2027 tiếp tục ở mức rất mạnh nhưng có khả năng bắt đầu giảm cường độ so với quý IV/2026.

El Nino được dự báo nhiều khả năng kéo dài đến những tháng đầu mùa hè năm 2027. Trên cơ sở đó, tỉnh Cà Mau nhận định nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn trên diện rộng có thể xuất hiện từ tháng 11/2026 và kéo dài đến khoảng tháng 5/2027.

Ưu tiên nước sinh hoạt, bảo vệ vùng sản xuất trọng điểm

Theo đó, UBND tỉnh Cà Mau xác định bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân là nhiệm vụ ưu tiên cao nhất, đồng thời chủ động bảo vệ sản xuất nông nghiệp, phòng chống cháy rừng, sụt lún đất và bảo đảm an toàn các công trình hạ tầng.

Các địa bàn được ưu tiên bảo đảm nước sinh hoạt gồm xã Biển Bạch, Khánh Lâm, Khánh An, Nguyễn Phích và những khu vực thực tế xảy ra thiếu nước trên địa bàn tỉnh.

Đối với sản xuất nông nghiệp, tỉnh tập trung bảo vệ vùng lúa ngọt hóa phía Tây kênh Vĩnh Phong, khu vực dọc Quốc lộ 1A và vùng chuyển đổi sản xuất lúa – tôm ở cuối nguồn nước, chưa có hệ thống đê bao khép kín, có nguy cơ nhiễm mặn cao.

Các khu vực có nguy cơ sụt lún đất tại Tiểu vùng VI, VII thuộc Bắc Cà Mau, rừng U Minh Hạ và cụm đảo Hòn Khoai cũng được xác định là địa bàn trọng điểm cần chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa.

UBND tỉnh Cà Mau yêu cầu rà soát, thống kê cụ thể từng hộ dân có nguy cơ thiếu nước sinh hoạt; đánh giá khả năng trữ nước, công suất công trình cấp nước và phương tiện vận chuyển nước để xây dựng phương án cấp nước dự phòng.

Việc cấp nước phải ưu tiên hộ chính sách, gia đình có hoàn cảnh khó khăn và các đối tượng yếu thế. Đối với sản xuất, ngành chức năng hướng dẫn người dân thực hiện đúng lịch thời vụ, lựa chọn giống phù hợp, sử dụng nước tiết kiệm và chủ động điều chỉnh phương án sản xuất khi cần thiết.

3 kịch bản ứng phó, không chờ đủ điều kiện mới hành động

Điểm đáng chú ý trong kế hoạch là Cà Mau xây dựng 3 kịch bản ứng phó theo cấp độ rủi ro, căn cứ chiều sâu xâm nhập của ranh giới độ mặn 4‰ và mức thiếu hụt nguồn nước ngọt so với trung bình nhiều năm.

Ở kịch bản 1, khi ranh giới mặn 4‰ xâm nhập dưới 25 km, nguồn nước ngọt cơ bản đáp ứng nhu cầu, tỉnh triển khai các biện pháp quan trắc, cảnh báo, quản lý và sử dụng nước tiết kiệm. Kinh phí dự kiến 500 triệu đồng.

Kịch bản 2 được áp dụng khi ranh giới mặn 4‰ xâm nhập trên 25–50 km, nguồn nước ngọt thiếu hụt từ 30–50%. Ngoài các biện pháp phòng ngừa, tỉnh tăng cường điều tiết, trữ nước ngọt, kiểm soát xâm nhập mặn, bảo vệ sản xuất và phòng cháy, chữa cháy rừng. Tổng kinh phí lũy kế dự kiến 38,142 tỷ đồng.

Ở kịch bản 3, khi ranh giới mặn 4‰ xâm nhập trên 50–90 km, nguồn nước ngọt thiếu hụt trên 50%, tỉnh triển khai các giải pháp cấp bách nhằm bảo đảm nước sinh hoạt và hạn chế thiệt hại.

Trong trường hợp thiếu nước nghiêm trọng, các địa phương tổ chức vận chuyển nước bằng xe bồn, sà lan hoặc phương tiện phù hợp; thiết lập điểm cấp nước tập trung, trạm cấp nước tạm thời. Đồng thời, triển khai đắp đập tạm, điều tiết, trữ nước ngọt tại những vị trí cần thiết, bảo đảm điều kiện kỹ thuật và an toàn công trình.

Tổng kinh phí lũy kế dự kiến cho kịch bản 3 là 167,026 tỷ đồng, bao gồm kinh phí thực hiện các nhiệm vụ của những kịch bản trước đó.

Đặc biệt, tỉnh Cà Mau yêu cầu triển khai ngay các nhiệm vụ chuẩn bị, không chờ công bố kích hoạt kịch bản. Khi có ít nhất một chỉ số vượt ngưỡng hoặc xảy ra thiếu nước sinh hoạt cấp bách, Sở Nông nghiệp và Môi trường phải kịp thời đề xuất UBND tỉnh xem xét, quyết định áp dụng sớm các biện pháp ứng phó tương ứng.

Chủ tịch UBND các xã, phường trực tiếp chỉ đạo thực hiện, chịu trách nhiệm về số liệu hộ dân thiếu nước, diện tích sản xuất có nguy cơ thiệt hại và phương án ứng phó tại địa phương.

UBND tỉnh Cà Mau yêu cầu người đứng đầu các cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm về tiến độ và kết quả thực hiện, bảo đảm ứng phó chủ động, kịp thời, hạn chế thấp nhất thiệt hại do hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn.

Lê Sơn