Cải cách thể chế - chìa khóa mở đường cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu đầy tham vọng này, nhiều chuyên gia và nhà hoạch định chính sách cho rằng yếu tố quyết định không nằm ở việc bổ sung thêm các gói hỗ trợ hay mở rộng tín dụng, mà chính là cải cách thể chế, tháo gỡ những rào cản đang kìm hãm sức phát triển của doanh nghiệp.

Đây là nhận định được nhiều đại biểu đồng thuận tại hội thảo "Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp" được tổ chức ngày 8/7.

Phát biểu tại hội thảo, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh nhấn mạnh, tăng trưởng hai con số không chỉ là mục tiêu về kinh tế mà còn là yêu cầu mang tính chiến lược để thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Theo ông Minh, nền kinh tế Việt Nam cần chuyển từ trạng thái tăng trưởng ổn định sang bứt phá mạnh mẽ và duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều năm liên tiếp.

Để đạt được mục tiêu này, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cho rằng Việt Nam không thể tiếp tục phụ thuộc vào các động lực tăng trưởng truyền thống như đầu tư, xuất khẩu hay khai thác nguồn lực sẵn có. Thay vào đó, điều quan trọng nhất là khơi thông các nguồn lực đang bị ách tắc thông qua cải cách thể chế, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với hệ thống thủ tục hành chính phức tạp, các quy định chồng chéo, điều kiện kinh doanh thiếu ổn định và khó dự báo. Những rào cản này không chỉ làm gia tăng chi phí tuân thủ mà còn khiến doanh nghiệp mất cơ hội đầu tư và mở rộng sản xuất.

Theo Chủ tịch VCCI, dư địa tăng trưởng lớn nhất của Việt Nam trong giai đoạn tới chính là cải cách thể chế. Điều này đòi hỏi phải chuyển từ tư duy quản lý "không quản được thì cấm" sang mô hình quản trị hiện đại, minh bạch, lấy doanh nghiệp làm trung tâm và đề cao trách nhiệm giải trình của cơ quan quản lý.

Quan điểm này cũng nhận được sự đồng tình của nhiều chuyên gia tham dự hội thảo. Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Đức Hiển cho rằng điều cần thiết hiện nay là đánh giá hiệu quả thực chất của quá trình cải cách thay vì chỉ nhìn vào số lượng chính sách đã được ban hành.

Theo ông Hiển, mặc dù Chính phủ đã liên tục chỉ đạo cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, doanh nghiệp vẫn chưa cảm nhận rõ những thay đổi trong thực tế. Việc phân cấp cho địa phương là hướng đi đúng, song cần có cơ chế đánh giá cụ thể xem các địa phương đã thực sự giảm được ít nhất 30% thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ như mục tiêu đề ra hay chưa.

Ở góc độ chính sách tiền tệ, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết ngành ngân hàng đang triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn. Trong 6 tháng đầu năm 2026, cơ quan điều hành tiếp tục giữ ổn định lãi suất điều hành, đồng thời nhiều lần chỉ đạo các ngân hàng thương mại giảm lãi suất cho vay và điều chỉnh một số quy định nhằm tạo điều kiện cho các dự án quy mô lớn.

Bên cạnh đó, các chương trình tín dụng ưu tiên cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh hay gói tín dụng 500.000 tỷ đồng dành cho hạ tầng và công nghệ số cũng đang được triển khai nhằm tạo thêm nguồn lực cho tăng trưởng.

Tuy nhiên, đại diện Ngân hàng Nhà nước cũng cho rằng chính sách tín dụng chỉ có thể phát huy hiệu quả khi những điểm nghẽn về thể chế được tháo gỡ. Nếu môi trường đầu tư, kinh doanh vẫn còn nhiều rào cản thì dòng vốn dù được mở rộng cũng khó chuyển hóa thành năng lực sản xuất và tăng trưởng thực chất.

Đồng quan điểm, Trưởng Ban Pháp chế VCCI Đậu Anh Tuấn cho rằng cải cách thể chế cần được thực hiện đồng thời ở cả khâu xây dựng chính sách và tổ chức thực thi. Theo ông Tuấn, trong bối cảnh số lượng văn bản pháp luật cần ban hành ngày càng lớn, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao chất lượng chính sách, bảo đảm các quy định được xây dựng trên cơ sở lợi ích chung của nền kinh tế thay vì góc nhìn quản lý của từng ngành.

Theo ông Phan Đức Hiếu, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, nhiều nghị quyết của Quốc hội và Chính phủ thời gian qua đã cho thấy quyết tâm đổi mới tư duy cải cách thể chế. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải thiết lập một đầu mối đủ thẩm quyền để tiếp nhận và xử lý trực tiếp các khó khăn của doanh nghiệp, đồng thời kiểm soát chặt chẽ quá trình thực thi nhằm ngăn chặn tình trạng các "giấy phép con" xuất hiện dưới hình thức mới.

Những ý kiến tại hội thảo đều thống nhất rằng tăng trưởng hai con số sẽ khó trở thành hiện thực nếu những điểm nghẽn về thể chế không được xử lý một cách căn cơ. Khi môi trường kinh doanh thực sự thông thoáng, bộ máy quản lý đồng hành cùng doanh nghiệp và các nguồn lực của nền kinh tế được giải phóng, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có điều kiện phát huy vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng, tạo nền tảng bền vững cho mục tiêu phát triển nhanh của Việt Nam trong những năm tới.

Anh Minh