Cần Thơ tăng cường bảo vệ tài sản trí tuệ

Sáng 8/10, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ tổ chức hội thảo “Giải pháp phát triển hiệu quả tài sản trí tuệ khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp”, với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan.

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ Phạm Trường Giang cho rằng, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và kinh tế số phát triển mạnh, tài sản trí tuệ ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương và doanh nghiệp. Việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp cũng đặt ra yêu cầu đổi mới công tác quản lý, đăng ký, bảo hộ và phát triển tài sản trí tuệ.

Kiện toàn quản lý tài sản trí tuệ sau sắp xếp đơn vị hành chính

Theo Sở Khoa học và Công nghệ Cần Thơ, thành phố có hệ thống tài sản trí tuệ gắn với địa danh phong phú, từ nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận đến các chỉ dẫn địa lý liên vùng. Những tài sản này gắn với danh tiếng sản phẩm, vùng sản xuất, tập quán kỹ thuật và cộng đồng sản xuất.

Sở Khoa học và Công nghệ đã rà soát các nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và chỉ dẫn địa lý, hướng tới kiện toàn chủ thể sở hữu, quản lý theo quy định của pháp luật; đồng thời phối hợp điều chỉnh thông tin trên văn bằng bảo hộ nhằm bảo đảm tính liên tục về pháp lý, và quyền lợi của các chủ thể kinh doanh.

Việc xác định phạm vi địa lý liên quan đến chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận cần dựa trên đặc thù tự nhiên, thổ nhưỡng, khí hậu và tập quán sản xuất lâu đời, thay vì chỉ căn cứ vào sự thay đổi địa giới hành chính.

Từ tháng 7/2025 đến nay, Cần Thơ có 1.214 đơn đăng ký bảo hộ, gồm 53 sáng chế, 4 giải pháp hữu ích, 55 kiểu dáng công nghiệp và 1.102 nhãn hiệu; đồng thời có 1.234 văn bằng bảo hộ được cấp. Thành phố đã hỗ trợ đăng ký bảo hộ 36 nhãn hiệu, 24 sáng chế và 1 kiểu dáng công nghiệp, với kinh phí khoảng 1,275 tỷ đồng, cho hơn 45 tổ chức, cá nhân.

Rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến thị trường

PGS.TS. Lê Nguyễn Đoan Khôi (Đại học Cần Thơ) nhấn mạnh, thương mại hóa tài sản trí tuệ là một nội dung trọng tâm của hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đại học Cần Thơ đang tăng cường bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với các kết quả nghiên cứu, hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Theo ông Đoan Khôi, để tài sản trí tuệ tạo ra giá trị thực tế, cần tăng cường kết nối cung - cầu công nghệ, gắn nghiên cứu với nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường; đồng thời hoàn thiện hạ tầng phục vụ thử nghiệm, hoàn thiện và chuyển giao công nghệ.

Đại học Cần Thơ có hệ sinh thái nghiên cứu và đổi mới sáng tạo với 7 trường chuyên ngành, 4 khoa, 2 viện chuyên môn, 74 phòng thí nghiệm thuộc Dự án JICA cùng mạng lưới hợp tác với hơn 300 viện, trường, cơ quan, doanh nghiệp và tổ chức trong nước, quốc tế. Đây là điều kiện thuận lợi để tăng cường kết nối giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và địa phương trong khai thác, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ, Chương trình phát triển tài sản trí tuệ của thành phố đang triển khai 10 nhiệm vụ khoa học và công nghệ trong giai đoạn 2025-2026, tập trung vào tạo lập, quản lý và phát triển tài sản trí tuệ. Chương trình cũng hướng tới hỗ trợ tối thiểu 60% sản phẩm, dịch vụ chủ lực, đặc thù và sản phẩm OCOP của thành phố trong đăng ký, quản lý và phát triển thương hiệu.

Bên cạnh khai thác, thương mại hóa tài sản trí tuệ, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, nhất là trên môi trường số, cũng là vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm tại hội thảo.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ, thời gian qua, các lực lượng chức năng trên địa bàn đã kiểm tra, phát hiện hơn 210 vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, chủ yếu liên quan đến nhãn hiệu nổi tiếng; trong đó, 199 vụ bị xử lý hành chính với tổng số tiền phạt hơn 2,2 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch Hội Sáng chế Việt Nam, cho rằng trong điều kiện đầu mối quản lý được tinh gọn, phạm vi quản lý rộng hơn, việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ cần tăng cường ứng dụng công nghệ số. Các hành vi bán hàng giả, giả mạo thương hiệu có thể diễn ra trên sàn thương mại điện tử, qua livestream, mạng xã hội và ứng dụng di động; người bán, kho hàng và người mua có thể ở nhiều địa bàn khác nhau.

Theo ông Bình, công nghệ số có thể hỗ trợ bốn khâu: Phát hiện, thu thập chứng cứ, xử lý và phòng ngừa. Các hệ thống công nghệ có thể hỗ trợ rà quét nền tảng số, lưu giữ chứng cứ điện tử và chuẩn hóa hồ sơ. Tuy nhiên, việc xác định hành vi vi phạm và quyết định biện pháp xử lý vẫn thuộc thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền.

Sở Khoa học và Công nghệ Cần Thơ cũng đề xuất tích hợp dữ liệu chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận lên bản đồ số của thành phố, kết nối mã QR truy xuất nguồn gốc; tăng cường phối hợp giữa ngành khoa học và công nghệ, quản lý thị trường, công an và chính quyền xã, phường.

Những giải pháp được thảo luận tại hội thảo tập trung vào ba yêu cầu: Bảo đảm tính liên tục trong quản lý, bảo hộ tài sản trí tuệ sau sắp xếp đơn vị hành chính; tăng cường khai thác, thương mại hóa kết quả nghiên cứu; ứng dụng công nghệ số để nâng cao hiệu quả bảo vệ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

Lê Sơn