Chuyển mục đích sang đất ở cần đáp ứng điều kiện gì?

Vợ chồng bà Nguyễn Ngọc Hòa (Lâm Đồng) có 01 thửa đất diện tích 58,6 m², ngang 4,97 m, đất trồng cây lâu năm, sổ riêng của 2 vợ chồng, đường hẻm 2,1 m.

Bà Hòa làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở nhưng bị UBND cấp xã từ chối với lý do: căn cứ Quyết định số 41/2021/QĐ-UBND ngày 15/11/2021 của UBND tỉnh Lâm Đồng ban hành quy định lộ giới và các chỉ tiêu chủ yếu về quản lý quy hoạch, xây dựng đối với nhà ở và công trình riêng lẻ trên địa bàn các phường thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng; thửa đất của bà Hòa thuộc quy hoạch kiến trúc biệt lập (hẻm lộ giới nhỏ hơn 10 m thì chiều ngang tối thiểu lô đất là 10 m, diện tích tối thiểu 200 m² mới được chuyển đổi mục đích sang đất ở), tuy nhiên thửa đất không bảo đảm kích thước chiều ngang và diện tích, vì vậy không được chuyển đổi mục đích sử dụng.

Bà Hòa hỏi, việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo Luật Đất đai có căn cứ và phụ thuộc vào quy hoạch xây dựng nhà ở theo Luật Xây dựng hay không?

Thửa đất của bà đã có quy hoạch phân khu đất ở thì có thể chuyển đổi mục đích sang đất ở tại thời điểm hiện tại không?

Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời vấn đề này như sau:

Do không có hồ sơ quản lý và sử dụng của thửa đất bà hỏi nên Cục Quản lý đất đai không có cơ sở để trả lời cụ thể, đề nghị bà có văn bản và hồ sơ, tài liệu kèm theo gửi cơ quan có chức năng quản lý đất đai tại địa phương để được hướng dẫn, giải quyết theo thẩm quyền và quy định của pháp luật.

Theo quy định của pháp luật đất đai về chuyển mục đích sử dụng đất:

Tại khoản 5 Điều 116 Luật Đất đai quy định căn cứ để giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất:

"5. Căn cứ cho phép chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp trong khu dân cư, đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở sang đất ở hoặc chuyển mục đích sử dụng các loại đất phi nông nghiệp không phải là đất ở sang đất ở đối với hộ gia đình, cá nhân là quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt".

Tại khoản 6 Điều 116 Luật Đất đai quy định:

"6. Căn cứ giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với trường hợp không thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư, chấp thuận nhà đầu tư theo pháp luật về đầu tư được thực hiện theo quy định của Chính phủ".

Tại khoản 6 Điều 44 Nghị định số 102/2024/NĐ-CP ngày 30/7/2024 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai (được bổ sung tại khoản 6 Điều 4 Nghị định số 226/2025/NĐ-CP ngày 15/8/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Đất đai) quy định:

"6. Bổ sung Điều 44 vào sau Điều 43 như sau:

"Điều 44. Căn cứ giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với trường hợp không thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư, chấp thuận nhà đầu tư theo pháp luật về đầu tư

Căn cứ giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với trường hợp không thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư, chấp thuận nhà đầu tư theo pháp luật về đầu tư là quy hoạch sử dụng đất cấp xã hoặc quy hoạch được lập theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt"".

Điều 122 Luật Đất đai quy định về điều kiện giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất.

Tại khoản 2 Điều 22 Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 02 cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai quy định:

"2. Các đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp được tiếp tục sử dụng quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện hoặc quy hoạch được lập theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt theo quy định của pháp luật trước ngày 01 tháng 7 năm 2025 trên địa bàn hoặc chỉ tiêu sử dụng đất trong phương án phân bổ và khoanh vùng đất đai của quy hoạch tỉnh được phân bổ đến đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp để làm căn cứ thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về đất đai cho đến khi hoàn thành công tác rà soát, lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo các đơn vị hành chính mới".

Tại Điều 2 Nghị quyết số 66.3/2025/NQ-CP ngày 15/9/2025 của Chính phủ tháo gỡ, xử lý vướng mắc để triển khai các dự án trong thời gian Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 chưa được phê duyệt điều chỉnh quy định:

"Điều 2. Quy định về biện pháp tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã

1. Căn cứ Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được phê duyệt trước thời điểm 01 tháng 7 năm 2025, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất cho các đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp để thực hiện công tác quản lý đất đai tại địa phương mà không bị ràng buộc bởi các chỉ tiêu quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quốc gia đã được phân bổ theo Nghị quyết số 39/2021/QH15 ngày 13 tháng 11 năm 2021 của Quốc hội về Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, kế hoạch sử dụng đất quốc gia 5 năm (2021 - 2025).

2. Cơ quan, người có thẩm quyền căn cứ vào quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện đã được phê duyệt trước ngày 01 tháng 7 năm 2025 hoặc chỉ tiêu sử dụng đất trong phương án phân bổ và khoanh vùng đất đai của quy hoạch tỉnh được phân bổ đến đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp hoặc quy hoạch được lập theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn để thực hiện việc thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai".

Căn cứ các quy định của pháp luật đất đai nêu trên đã quy định căn cứ cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với từng trường hợp cụ thể. Tuy nhiên, do loại đất sau khi chuyển mục đích sử dụng là đất ở (đất ở là đất làm nhà ở và các hoạt động khác phục vụ cho đời sống…) cần phải có các điều kiện (theo quy định của các pháp luật khác có liên quan) để bảo đảm có thể sử dụng vào mục đích để ở được, vì vậy UBND cấp có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sẽ xem xét cụ thể từng trường hợp để quyết định phù hợp với pháp luật đất đai và các pháp luật khác có liên quan.

Chinhphu.vn