Cuộc chiến chống bệnh tim mạch phải bắt đầu từ cộng đồng

Phòng bệnh tim mạch từ kiểm soát nguy cơ, phát hiện sớm ở cộng đồng

Tại Đại hội Tim mạch toàn quốc lần thứ 20 do Hội Tim mạch học Việt Nam tổ chức từ ngày 2-4/10, quy tụ hơn 2.500 đại biểu với 30 chuyên gia quốc tế và hơn 500 bài báo cáo, các chuyên gia y tế cùng chung nhận định, bệnh tim mạch tiếp tục là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), năm 2022 có khoảng 19,8 triệu người tử vong do bệnh tim mạch, tương đương khoảng 32% tổng số ca tử vong toàn cầu; khoảng 85% số tử vong tim mạch do nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Hơn 3/4 số ca tử vong do bệnh tim mạch xảy ra tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.

Tại Việt Nam, bệnh tim mạch cũng là một trong những thách thức sức khỏe lớn nhất. Tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, hút thuốc lá, thừa cân – béo phì, ít vận động, chế độ ăn không hợp lý và già hóa dân số đang làm gia tăng nguy cơ bệnh tim mạch.

Trong đó, hồ sơ tăng huyết áp Việt Nam năm 2025 của tổ chức WHO ước tính, có khoảng 16,9 triệu người trưởng thành 30–79 tuổi mắc tăng huyết áp; khoảng 51% đã được chẩn đoán, 32% được điều trị và chỉ khoảng 15% được kiểm soát.

Những con số này cho thấy, cuộc chiến chống bệnh tim mạch không thể chỉ diễn ra tại các bệnh viện tuyến cuối, mà phòng chống bệnh tim mạch phải bắt đầu từ cộng đồng. Đó là kiểm soát yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm, điều trị đúng, theo dõi lâu dài và bảo đảm người bệnh được tiếp cận chăm sóc liên tục.

Chuyển bằng chứng khoa học thành hành động cụ thể phòng bệnh tim mạch

Theo GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8, Chủ tịch Hội Tim mạch Việt Nam, trong hơn ba thập kỷ qua, chuyên ngành tim mạch Việt Nam đã có những bước tiến mạnh mẽ. Từ chỗ nhiều kỹ thuật chuyên sâu phải thực hiện ở nước ngoài, đến nay đội ngũ thầy thuốc Việt Nam đã làm chủ ngày càng nhiều phương pháp hiện đại trong chẩn đoán và điều trị, nhất là lĩnh vực tim mạch can thiệp.

"Nhiều người bệnh trước đây phải ra nước ngoài để thực hiện những thủ thuật tim mạch phức tạp thì nay có thể được chẩn đoán và điều trị ngay tại Việt Nam với sự kịp thời và chi phí hợp lý", GS Phạm Mạnh Hùng cho biết.

GS Phạm Mạnh Hùng cũng nhấn mạnh việc chuyển hóa bằng chứng khoa học và khuyến cáo thành hành động trong thực hành để chủ động phòng chống bệnh tim mạch. Đồng thời, thúc đẩy các mô hình chăm sóc hiệu quả được áp dụng phù hợp, đồng bộ và mở rộng từ các trung tâm chuyên sâu tới cơ sở y tế và cộng đồng. Những tiến bộ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được triển khai vào thực tiễn, giúp người bệnh tiếp cận chăm sóc dựa trên bằng chứng và mang lại kết quả điều trị, sức khỏe tốt hơn.

Với mục tiêu hướng tới đến năm 2030, có ít nhất 50% người bệnh tăng huyết áp tại Việt Nam được kiểm soát huyết áp đạt mục tiêu, Hội Tim mạch Việt Nam cũng đã phát động Hiến chương 50/30. Mục tiêu này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh hồ sơ WHO năm 2025 ước tính, tỷ lệ kiểm soát tăng huyết áp ở người trưởng thành 30–79 tuổi tại Việt Nam mới đạt khoảng 15% trong tổng số người bị tăng huyết áp.

Tinh thần cốt lõi là đưa quản lý tăng huyết áp đến gần người dân hơn: biết số đo huyết áp của mình - phát hiện sớm - điều trị đúng - tuân thủ lâu dài - kiểm soát đạt mục tiêu. Quản lý tăng huyết áp cần được thực hiện liên tục, từ cơ sở y tế đến cộng đồng, với các quy trình điều trị đơn giản, dựa trên bằng chứng và có khả năng theo dõi kết quả.

Từ góc độ của cơ quản lý, TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết, các thầy thuốc Việt Nam đã làm chủ và triển khai thường quy nhiền kỹ thuật hiện đại về tim mạch mà trước đây người bệnh phải ra nước ngoài điều trị.

Từ tim mạch can thiệp, điện sinh lý và điều trị rối loạn nhịp, can thiệp bệnh tim cấu trúc, thay van tim động mạch chủ qua ống thông - TAVI, đến hình ảnh học tim mạch, suy tim, hồi sức và phẫu thuật tim mạch, chúng ta đã có những bước tiến rất đáng ghi nhận.

Tuy nhiên, làm chủ kỹ thuật cao mới chỉ là một phần của mục tiêu. Điều quan trọng hơn là tiếp tục để những tiến bộ của y học và những khuyến cáo dựa trên bằng chứng được triển khai hiệu quả trong thực hành; làm thế nào để nâng cao chất lượng điều trị một cách đồng đều và để người bệnh, dù ở đâu, cũng có cơ hội tiếp cận với dịch vụ y tế an toàn, hiệu quả.

TS Hà Anh Đức mong muốn Hội Tim mạch học Việt Nam cùng các chuyên gia đầu ngành tiếp tục đồng hành với Bộ Y tế xây dựng và cập nhật hướng dẫn chuyên môn; chuẩn hóa quy trình chẩn đoán, điều trị; nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh; đào tạo nguồn nhân lực; tăng cường kết nối giữa các tuyến và thúc đẩy ứng dụng chuyển đổi số, để những tiến bộ của tim mạch học thực sự đến được với người bệnh trên phạm vi cả nước.

Hiền Minh