Đấu tranh chống buôn lậu, hàng giả và xâm phạm sở hữu trí tuệ

Thông tin được Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia) cho biết tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả 6 tháng đầu năm, phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026, diễn ra sáng 7/7.

Theo đó, trong 6 tháng đầu năm 2026, công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả chịu tác động bởi nhiều yếu tố.

Xung đột quân sự tại một số khu vực trên thế giới và Trung Đông tiếp tục diễn biến căng thẳng, gây gián đoạn nguồn cung xăng dầu, khí đốt toàn cầu, tác động trực tiếp đến giá năng lượng, tạo chênh lệch giá xăng dầu giữa Việt Nam và các nước láng giềng, tiềm ẩn nguy cơ gia tăng hoạt động buôn lậu xăng dầu qua biên giới, sản xuất, kinh doanh xăng dầu giả, kém chất lượng.

Bên cạnh đó, các yêu cầu ngày càng cao trong công tác phát hiện, điều tra, xử lý vi phạm liên quan đến bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ cũng đặt ra nhiều thách thức đối với công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Trước tình hình trên, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo nhằm tăng cường công tác đấu tranh, ngăn chặn, xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Buôn lậu diễn biến phức tạp trên nhiều tuyến

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia, trên tuyến biên giới đất liền, hoạt động buôn lậu, mua bán, vận chuyển trái phép pháo nổ, nguyên liệu thuốc lá, ngoại tệ, vàng, bạc, hàng gia dụng, sản phẩm gia súc, gia cầm đông lạnh… nổi lên tại tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc qua các tỉnh Lào Cai, Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh.

Tại tuyến biên giới Việt Nam - Lào, các đối tượng tập trung vận chuyển trái phép ma túy, pháo nổ, thuốc lá ngoại, rượu ngoại, đường cát, mỹ phẩm qua các tỉnh Điện Biên, Sơn La, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Quảng Ngãi.

Tại tuyến biên giới Việt Nam - Campuchia, nổi lên hoạt động vận chuyển trái phép ma túy, pháo nổ, thuốc lá ngoại, đường cát, thực phẩm, mỹ phẩm, vàng, ngoại tệ qua các tỉnh Gia Lai, Tây Ninh, Đồng Tháp, An Giang.

Trên tuyến biển, cảng biển, các hoạt động buôn lậu, mua bán, vận chuyển trái phép ma túy, pháo nổ, vật liệu nổ, thuốc lá ngoại, đường cát, rượu, xăng dầu, than, hàng hóa có nguồn gốc nước ngoài đã qua sử dụng, thực phẩm đông lạnh diễn ra tại các địa bàn như Quảng Ninh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Thành phố Hồ Chí Minh, Cà Mau, An Giang.

Trên tuyến hàng không và bưu chính quốc tế, hoạt động vận chuyển trái phép ma túy, tiền tệ, vàng, dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thuốc lá điện tử diễn ra tại nhiều cảng hàng không quốc tế như Nội Bài, Đà Nẵng, Cam Ranh, Tân Sơn Nhất.

Tại địa bàn nội địa, tình trạng sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng không rõ nguồn gốc, hàng nhập lậu, hàng hóa không có hóa đơn, chứng từ, hàng hết hạn sử dụng tiếp tục diễn biến phức tạp. Các đối tượng lợi dụng mạng xã hội, thương mại điện tử, dịch vụ chuyển phát nhanh để kinh doanh, vận chuyển hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Nhiều phương thức, thủ đoạn mới

Tại các địa bàn biên giới trọng điểm như Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai, Tây Ninh, An Giang, các đối tượng tiếp tục lợi dụng đường mòn, lối mở, hoạt động cư dân biên giới, chính sách phân luồng hải quan, phương tiện vận tải trá hình để vận chuyển hàng hóa trái phép vào nội địa.

Phương thức phổ biến là chia nhỏ hàng hóa, tập kết tại các kho giáp biên rồi vận chuyển nhiều chặng vào nội địa nhằm tránh sự kiểm soát của lực lượng chức năng. Một số đường dây lợi dụng hoạt động quá cảnh để vận chuyển hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ từ nước ngoài vào Việt Nam hoặc đi nước thứ ba.

Các đối tượng sử dụng xe vận tải hợp đồng, xe khách liên tỉnh, xe trung chuyển logistics để vận chuyển hàng lậu; thường xuyên thay đổi phương thức liên lạc, sử dụng nhóm kín trên Telegram, Zalo, WeChat để điều hành hoạt động.

Trên tuyến biển, các đối tượng lợi dụng hoạt động tạm nhập tái xuất, hàng quá cảnh, chính sách phân luồng hải quan để khai sai tên hàng, mã hàng, xuất xứ; khai báo trị giá thấp nhằm trốn thuế; trộn lẫn hàng giả, hàng cấm trong container hàng hóa hợp pháp.

Trên tuyến hàng không, các đối tượng lợi dụng hành lý ký gửi, hành lý xách tay, chuyển phát nhanh quốc tế, hàng quà biếu để vận chuyển trái phép vàng, ngoại tệ, hàng hiệu giả, linh kiện điện tử, ma túy và hàng cấm. Một số thủ đoạn mới được phát hiện như gia cố hai đáy vali, cất giấu hàng hóa trong thiết bị điện tử, nung chảy vàng rồi đúc thành linh kiện.

Đáng chú ý, trên không gian mạng và thương mại điện tử, các đối tượng lợi dụng Facebook, TikTok, Shopee, Telegram, livestream bán hàng để tiêu thụ hàng nhập lậu, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với quy mô lớn.

Nhiều đối tượng không mở cửa hàng cố định mà thuê căn hộ, nhà dân làm kho chứa hàng; giao dịch hoàn toàn trên mạng, sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ, thuê shipper công nghệ làm trung gian vận chuyển.

Các lực lượng tăng cường đấu tranh, xử lý vi phạm

Trước diễn biến phức tạp của tình hình, Ban Chỉ đạo quốc gia đã thành lập các đoàn kiểm tra do các Phó Trưởng ban làm Trưởng đoàn để kiểm tra công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tại một số địa phương trọng điểm.

Các bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến chống hàng giả, hàng kém chất lượng; tổ chức kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện các kế hoạch chuyên đề, kế hoạch cao điểm về chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Công tác thông tin, tuyên truyền tiếp tục được đẩy mạnh. Các cơ quan báo chí, truyền thông ở Trung ương, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia thường xuyên cập nhật thông tin, đăng tải tin, bài, phóng sự, chuyên mục về tình hình, kết quả đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; phản ánh phương thức, thủ đoạn mới, các vụ việc phức tạp, nổi cộm, hành vi bao che, tiếp tay hoặc tham gia hoạt động vi phạm.

Ban Chỉ đạo các tỉnh, thành phố tiếp tục triển khai chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia; tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, xây dựng các kế hoạch chuyên đề, cao điểm; tiếp tục kiện toàn Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, cấp xã, phường, đặc khu nhằm nâng cao hiệu quả công tác trong tình hình mới.

Theo kết quả tổng hợp, trong 6 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 67.937 vụ việc vi phạm, tăng 36,66% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong đó, có 5.220 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu; 56.994 vụ gian lận thương mại, gian lận về thuế; 5.723 vụ hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt 9.647,747 tỷ đồng. Các lực lượng chức năng đã khởi tố 1.676 vụ án, 2.789 đối tượng.

Cụ thể, lực lượng Hải quan đã chủ trì, phối hợp bắt giữ 11.418 vụ việc vi phạm pháp luật hải quan; thu nộp ngân sách nhà nước 611,087 tỷ đồng; khởi tố 7 vụ, 5 đối tượng. Riêng tội phạm về ma túy, lực lượng Hải quan chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng bắt giữ 95 vụ với 233 đối tượng, thu giữ khoảng 677 kg ma túy các loại.

Lực lượng Thuế phát hiện, xử lý 31.080 vụ việc gian lận thương mại, gian lận thuế, với tổng số tiền nộp ngân sách nhà nước 8.608,015 tỷ đồng.

Lực lượng Quản lý thị trường phát hiện, xử lý 22.711 vụ vi phạm về sản xuất, buôn bán, vận chuyển trái phép hàng hóa, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; thu nộp ngân sách nhà nước 338,2 tỷ đồng.

Lực lượng Bộ đội Biên phòng chủ trì bắt giữ 821 vụ buôn lậu, mua bán, vận chuyển hàng cấm, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; khởi tố 286 vụ án hình sự với 365 đối tượng; thu nộp ngân sách nhà nước 26,859 tỷ đồng. Riêng tội phạm ma túy, Bộ đội Biên phòng chủ trì, phối hợp bắt giữ 486 vụ với 910 đối tượng, thu giữ 461 kg ma túy các loại.

Lực lượng Cảnh sát biển phát hiện, bắt giữ, xử lý 163 vụ buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa, hàng cấm; khởi tố 50 vụ án hình sự với 65 đối tượng; thu nộp ngân sách nhà nước 63 tỷ đồng. Riêng tội phạm ma túy, lực lượng này chủ trì, phối hợp bắt giữ 29 vụ với 438 đối tượng, thu giữ hơn 1,46 tấn ma túy các loại.

Lực lượng Công an điều tra, xử lý 1.744 vụ việc vi phạm về buôn lậu, gian lận thuế, sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán hàng cấm, hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ; khởi tố 1.333 vụ với 2.354 bị can.

Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; tăng cường thanh tra, kiểm tra, kiểm soát, phối hợp xử lý các hành vi liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp, quyền tác giả, quyền liên quan, tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng sản phẩm hàng hóa.

Các bộ, ngành khác như Nông nghiệp và Môi trường, Y tế, Xây dựng, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tiếp tục triển khai các nhiệm vụ theo chức năng, lĩnh vực phụ trách; tăng cường rà soát, hoàn thiện thể chế, phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm; kiểm soát hoạt động sử dụng tài khoản ngân hàng, ví điện tử trong thương mại điện tử, phát hiện các giao dịch có dấu hiệu bất thường liên quan đến buôn lậu, hàng giả, trốn thuế.

Dự báo trong thời gian tới, tình hình an ninh thế giới, khu vực tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp. Việc một số đối tác tiếp tục đặt ra yêu cầu cao đối với bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ có thể tác động đến hoạt động thương mại, sản xuất, kinh doanh.

Trong nước, các đối tượng có thể tiếp tục gia tăng hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, mua bán, vận chuyển trái phép xăng dầu, kim loại quý, hàng cấm; vận chuyển hàng hóa giả mạo xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu đi nước thứ ba. Hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tiếp tục diễn biến phức tạp với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi.

Trong 6 tháng cuối năm 2026, các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia; tập trung đấu tranh, ngăn chặn hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép ma túy, vàng, ngoại tệ, hàng hóa giả mạo xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu đi nước thứ ba; sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Các lực lượng chức năng tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; xây dựng dữ liệu về truy xuất nguồn gốc; tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin, nâng cao hiệu quả các đường dây nóng tiếp nhận tin báo từ người dân.

Tăng cường kiểm tra, giám sát của các bộ, ngành đối với công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả và lực lượng thực thi nhiệm vụ; giáo dục cán bộ, công chức nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nhận thức, tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, không tiếp tay, bảo kê, bao che cho hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; biểu dương, khen thưởng tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, tiêu biểu để khích lệ, động viên tinh thần, lan tỏa gương người tốt, việc tốt trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

PN