Đề xuất sửa đổi 4 luật, tháo gỡ vướng mắc trong hoạt động thương mại

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, quan điểm xây dựng dự án Luật gồm 3 trụ cột chính: Thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ, thống nhất, tính khả thi của hệ thống pháp luật và phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; cắt giảm tối đa thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Dự án Luật đã thể chế hóa chủ trương, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị về phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, phục vụ mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Tại dự thảo Luật, Chính phủ đề xuất bãi bỏ, đơn giản hóa 20 thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; phân cấp, phân quyền 10 nội dung; tháo gỡ 31 nội dung đang vướng mắc, nhất là những vấn đề gắn với yêu cầu của môi trường kinh tế số và nền tảng số.

Dự thảo Luật gồm 6 điều, trong đó có 4 điều sửa đổi các luật, 1 điều về hiệu lực thi hành và 1 điều về chuyển tiếp.

Với Luật Thương mại, dự thảo Luật bãi bỏ 3 nhóm điều kiện kinh doanh, 4 thủ tục hành chính; phân cấp 1 thủ tục và sửa đổi 3 nội dung chồng chéo.

Với Luật Cạnh tranh, dự thảo Luật đơn giản hóa 2 thủ tục theo phương thức điện tử và hoàn thiện 3 nội dung nhằm bảo đảm duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh, xử lý nghiêm các hành vi phản cạnh tranh trong nền kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới.

Đối với Luật Quản lý ngoại thương, dự thảo Luật bãi bỏ 2 thủ tục, đơn giản hóa 9 thủ tục, phân cấp 5 nội dung và hoàn thiện 4 nội dung liên quan đến hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, dự thảo Luật phân cấp 4 nội dung và hoàn thiện 1 nội dung để thống nhất với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Cắt giảm thủ tục, tháo gỡ vướng mắc trong 4 luật

Báo cáo thẩm tra dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung 4 luật nêu trên và nhất trí với phạm vi sửa đổi như Tờ trình của Chính phủ.

Về sửa đổi, bổ sung Luật Thương mại, báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính nêu rõ, với quy định liên quan tới độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại, Ủy ban cơ bản tán thành nguyên tắc phải có căn cứ tại luật quản lý ngành, lĩnh vực và danh mục hàng hóa, dịch vụ độc quyền phải được công khai.

Riêng lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đề nghị làm rõ quy định về thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an là quy định ngoại lệ hay chỉ cụ thể hóa phạm vi đã được luật xác định.

Đồng thời, cần làm rõ cơ chế lựa chọn chủ thể thực hiện, kiểm soát giá, chất lượng và nghĩa vụ cung ứng trong trường hợp hoạt động độc quyền được giao cho doanh nghiệp thực hiện.

Về hạn mức khuyến mại, mức giảm giá tối đa, Ủy ban đề nghị làm rõ tiêu chí, giới hạn điều chỉnh phù hợp với giao dịch trên nền tảng số; phân định rõ với hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh, cạnh tranh không lành mạnh để tránh chồng lấn.

Đối với việc bãi bỏ các quy định về hợp đồng và toàn bộ Chương VII về chế tài, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh đây là thay đổi lớn về mặt chế định, không thuần túy là kỹ thuật loại bỏ quy định trùng lặp. Cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung bảng đối chiếu quy định bị bãi bỏ với quy định thay thế, đánh giá đầy đủ tác động; nghiên cứu giữ lại những quy định đặc thù cần thiết và hoàn thiện điều khoản chuyển tiếp đối với hợp đồng, tranh chấp, thời hiệu.

Đề nghị làm rõ các quy định về cạnh tranh và bảo vệ dữ liệu cá nhân

Về sửa đổi, bổ sung Luật Cạnh tranh, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị hoàn thiện quy định về thị trường liên quan, thị phần, thị phần kết hợp, sức mạnh thị trường đáng kể, bảo đảm rõ ràng, khả thi, phù hợp với đặc thù của nền kinh tế số; làm rõ mối quan hệ giữa nhóm doanh nghiệp liên kết và nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường.

Đối với hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh, vị trí độc quyền, Ủy ban đề nghị quy định theo hướng "hành vi-hậu quả", tức là phải gây ra hoặc có khả năng gây ra thiệt hại đáng kể; bao quát cả thị trường truyền thống và nền tảng số. Đồng thời, cần quy định hành vi cạnh tranh không lành mạnh theo hướng khái quát hơn, làm rõ bản chất các hình thức kinh tế.

Về sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý ngoại thương, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định khái quát về cơ quan có thẩm quyền thành lập hoặc công nhận khu vực hải quan riêng; làm rõ khả năng tiêu thụ trong nước và cơ chế kiểm soát tiêu chuẩn, chất lượng đối với hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu được nhập khẩu lại.

Ủy ban cơ bản tán thành việc bổ sung thẩm quyền của Ban chỉ đạo thẩm định cấp phép trong một số trường hợp ngoại lệ, song đề nghị đánh giá nguồn lực, năng lực chuyên môn; xác định rõ giới hạn tạm nhập hàng hóa để sử dụng vào mục đích khác; làm rõ việc thay đổi tuyến đường quá cảnh chỉ phải thông báo hay phải được chấp thuận.

Đối với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành việc tăng quyền chủ động của người tiêu dùng khi lựa chọn mục đích, phạm vi thu thập, sử dụng thông tin. Tuy nhiên, cần bảo đảm thống nhất với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhất là quy định về quyền rút lại sự đồng ý, trách nhiệm chứng minh đã có sự đồng ý và dữ liệu của người chưa thành niên.

Ủy ban cũng cho rằng các tiêu chí về hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung còn mang tính định tính trong khi trực tiếp làm phát sinh nghĩa vụ của doanh nghiệp. Do đó, đề nghị làm rõ cơ quan chủ trì ban hành danh mục, thời hạn trực tiếp; đồng thời phân định rõ thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã trong hỗ trợ thương lượng, quản lý nhà nước tại địa phương.

Diệu Anh