Quốc hội nghe báo cáo về tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi)

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến cho biết, trong quá trình hoàn thiện dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), có ý kiến đề nghị bổ sung báo cáo đánh giá tác động về bình đẳng giới và chính sách dân tộc, nhất là việc triển khai tố tụng điện tử đối với đồng bào dân tộc thiểu số, người dân ở vùng sâu, vùng xa.

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã tiếp tục đánh giá tác động của dự thảo Bộ luật, đặc biệt là khả năng tiếp cận tố tụng điện tử của người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Về nguyên tắc, Điều 18 dự thảo Bộ luật quy định "hoạt động tố tụng điện tử không được làm hạn chế quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng". Việc triển khai sẽ được cụ thể hóa trong nghị quyết thi hành Bộ luật, trong đó xác định rõ lộ trình, điều kiện hạ tầng và phương thức thay thế phù hợp đối với những trường hợp chưa đáp ứng được các điều kiện cần thiết.

Liên quan đến quy định về tố tụng điện tử, một số ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm thống nhất với các quy định về chữ ký số, định danh điện tử và giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử theo Luật Giao dịch điện tử, Luật An ninh mạng, Luật Dữ liệu và các luật có liên quan.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, Điều 18 dự thảo Bộ luật đã được chỉnh lý theo hướng làm rõ giá trị pháp lý của hoạt động tố tụng điện tử, các yêu cầu về tính hợp pháp, xác thực, toàn vẹn, khả năng truy xuất, bảo mật và an ninh dữ liệu. Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã phối hợp với các cơ quan hữu quan rà soát, chỉnh sửa các quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với pháp luật hiện hành.

Về tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục nghiên cứu, rà soát, thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng; tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan thẩm tra và đại biểu Quốc hội. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); rà soát các luật đã được ban hành như Luật Thi hành án hình sự, Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ.

Trên cơ sở tiếp thu các ý kiến, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã rà soát các quy định của dự thảo Bộ luật nhằm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp, chuyển đổi số, kiểm soát quyền lực, bảo vệ quyền con người, quyền công dân; bảo đảm tính khả thi, điều kiện thực hiện và trách nhiệm của từng cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Đồng thời, phối hợp với Bộ Công an và các cơ quan hữu quan rà soát, đối chiếu các nội dung liên quan giữa dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), các dự án luật cùng trình Quốc hội xem xét, thông qua và các luật đang có hiệu lực.

Về thủ tục tố tụng đối với pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự, có ý kiến đề nghị rà soát để bảo đảm đồng bộ với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), nhất là quy định về trường hợp pháp nhân không trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội nhưng vẫn là chủ thể chịu trách nhiệm hình sự.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo Bộ luật đã được chỉnh lý Chương XXIX và các quy định liên quan về thủ tục tố tụng đối với pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự. Trong đó, Điều 431 quy định căn cứ khởi tố bị can đối với pháp nhân thương mại gắn với hành vi phạm tội của cá nhân nhân danh pháp nhân và điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân. Các điều 250, 260, 278 và 439 quy định những nội dung liên quan đến vấn đề phải chứng minh, kết luận điều tra, cáo trạng, luận tội và xét xử.

Đối với thẩm quyền của Điều tra viên là Trưởng, Phó Trưởng Công an cấp xã và việc chuyển giao nhiệm vụ khi tổ chức lại Cơ quan điều tra, Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến cho biết, nội dung này đã được rà soát để quy định cụ thể trong nghị quyết thi hành Bộ luật, bảo đảm đồng bộ với Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, duy trì hoạt động tố tụng thông suốt, không bỏ sót nhiệm vụ.

Hải Liên