‘Đòn bẩy’ mới hút FDI công nghệ cao, hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao

Thời gian qua, dư luận đặc biệt quan tâm đến các cơ chế, chính sách thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) nhằm góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số. Trả lời về vấn đề này, Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) cho biết đang tập trung triển khai 4 nhóm giải pháp trọng tâm gồm: hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường các chính sách hỗ trợ nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả thu hút FDI.

Hoàn thiện thể chế, đổi mới chính sách thu hút đầu tư

Theo Bộ Tài chính, ưu tiên hàng đầu là tiếp tục rà soát, sửa đổi và hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư theo hướng đồng bộ, minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo cao.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI giữa các quốc gia ASEAN ngày càng gay gắt, cùng với việc thuế tối thiểu toàn cầu làm suy giảm hiệu quả của các ưu đãi thuế truyền thống, Bộ Tài chính cho rằng cần chuyển mạnh sang các cơ chế hỗ trợ đầu tư dựa trên chi phí thực tế. Các chính sách ưu tiên sẽ tập trung vào phát triển hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu - phát triển (R&D) và đổi mới sáng tạo.

Song song với đó, cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh trong các lĩnh vực đầu tư, đất đai, xây dựng và môi trường theo hướng liên thông, rút ngắn thời gian xử lý, đặc biệt đối với các dự án công nghệ cao, bán dẫn, năng lượng và trung tâm dữ liệu.

Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh việc cắt giảm các thủ tục liên quan đến cấp giấy phép lao động, thị thực cho chuyên gia nước ngoài nhằm đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án FDI quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao. Đồng thời, cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương cần tiếp tục được tăng cường để bảo đảm thực thi chính sách thống nhất, hạn chế tình trạng chồng chéo hoặc áp dụng không đồng nhất giữa các địa phương.

Ưu tiên đầu tư hạ tầng chiến lược

Về hạ tầng, Bộ Tài chính xác định tiếp tục ưu tiên đầu tư các công trình chiến lược, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông, năng lượng và logistics gắn với các hành lang kinh tế - công nghiệp trọng điểm.

Trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ các tuyến cao tốc liên vùng, cảng biển nước sâu, cảng hàng không và hệ thống logistics trung chuyển nhằm giảm chi phí vận tải, nâng cao khả năng kết nối chuỗi cung ứng.

Cùng với đó, cần phát triển các cụm công nghiệp - đô thị - dịch vụ logistics tích hợp tại các vùng kinh tế trọng điểm ở phía Bắc, miền Trung và phía Nam, tạo quỹ không gian cho các dự án FDI quy mô lớn.

Đối với hạ tầng năng lượng, Bộ Tài chính cho rằng cần bảo đảm nguồn cung điện ổn định, lâu dài cho các ngành công nghệ cao, trung tâm dữ liệu và công nghiệp bán dẫn. Đồng thời, phát triển năng lượng tái tạo cần gắn với xu hướng chuyển dịch xanh và yêu cầu phát triển bền vững của các tập đoàn đa quốc gia.

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Bộ Tài chính đánh giá tình trạng thiếu hụt lao động kỹ thuật cao đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai nhiều dự án đầu tư. Do đó, cần tăng cường kết nối giữa các cơ sở đào tạo với doanh nghiệp FDI, triển khai cơ chế đặt hàng đào tạo theo nhu cầu của từng ngành, nhất là trong các lĩnh vực bán dẫn, công nghệ thông tin, điện tử và trí tuệ nhân tạo (AI).

Bên cạnh đào tạo mới, việc đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động hiện có cũng cần được đẩy mạnh để đáp ứng yêu cầu chuyển dịch sang mô hình sản xuất công nghệ cao.

Ngoài ra, Bộ Tài chính tiếp tục đề xuất hoàn thiện cơ chế thu hút và sử dụng chuyên gia nước ngoài thông qua việc đơn giản hóa thủ tục cấp giấy phép lao động và thị thực, tạo điều kiện thuận lợi cho nguồn nhân lực chất lượng cao làm việc tại Việt Nam. Đây được xem là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ và năng lực quản trị của nền kinh tế.

Tăng cường các chính sách hỗ trợ

Đối với nhóm giải pháp hỗ trợ, Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp tục đổi mới hoạt động xúc tiến đầu tư theo hướng có trọng tâm, tập trung vào các tập đoàn công nghệ lớn và các dự án có giá trị gia tăng cao, khả năng lan tỏa công nghệ mạnh.

Đồng thời, việc tăng cường liên kết giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước sẽ tiếp tục được thúc đẩy nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, qua đó gia tăng hiệu quả lan tỏa của dòng vốn FDI đối với nền kinh tế.

Liên quan đến mục tiêu thu hút các dự án FDI công nghệ cao trong các lĩnh vực điện tử, AI và bán dẫn, đồng thời nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và xúc tiến thương mại, Bộ Tài chính cho biết dù kinh tế thế giới còn nhiều biến động, Việt Nam vẫn duy trì nền tảng ổn định và tiếp tục là điểm đến ưu tiên trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị đã xác định định hướng phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo hướng chất lượng, hiệu quả và bền vững; tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước; thúc đẩy chuyển giao công nghệ; phát triển nguồn nhân lực và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Đây được xem là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng thu hút và sử dụng hiệu quả dòng vốn FDI trong giai đoạn tới.

Nghị quyết cũng nêu rõ chủ trương khuyến khích, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp FDI cam kết về công nghệ, hoạt động nghiên cứu - phát triển, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực Việt Nam, gia tăng tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, phát triển nhà cung ứng nội địa, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số để được hưởng các ưu đãi đầu tư theo kết quả thực hiện.

Để cụ thể hóa các định hướng này, ngày 15/7/2026, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ Tờ trình số 509/TTr-BTC về việc xây dựng Nghị quyết ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW. Theo đó, các bộ, ngành được giao nghiên cứu và đề xuất nhiều cơ chế, chính sách đặc thù như thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tăng cường liên kết với khu vực kinh tế trong nước, hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút đầu tư vào các trung tâm R&D, trung tâm điều hành, trung tâm đổi mới sáng tạo, cũng như xây dựng cơ chế ưu đãi dành cho nhà đầu tư chiến lược và các ngành, lĩnh vực ưu tiên.

Ngọc Thắng