Dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi): Cần làm rõ quy định về tố tụng điện tử

Góp ý vào dự thảo, các đại biểu Tổ 3 (Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng, tỉnh Hà Tĩnh và Lạng Sơn) tập trung đề xuất làm rõ quy định về tố tụng điện tử, cơ chế bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt; thẩm quyền kiến nghị xử lý văn bản quy phạm pháp luật, hoãn phiên tòa, thủ tục kháng cáo và một số quy định liên quan đến khởi tố vụ án, hỏi cung bị can.

Làm rõ phạm vi áp dụng tố tụng điện tử, bảo đảm tính khả thi

Đại biểu Bùi Xuân Hải (TP. Hải Phòng) đánh giá cao việc dự thảo bổ sung 2 nội dung mới là tố tụng điện tử và cơ chế bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt.

Về tố tụng điện tử, đại biểu đề nghị quy định rõ phạm vi áp dụng, theo hướng không nhất thiết toàn bộ quá trình tố tụng phải được thực hiện bằng phương tiện điện tử mà có thể áp dụng đối với một công đoạn, một giai đoạn hoặc một thành phần trong hồ sơ vụ án. Chẳng hạn, xét xử trực tuyến cũng là một giai đoạn có thể áp dụng hình thức tố tụng này.

Theo đại biểu, trong bối cảnh Việt Nam lần đầu áp dụng tố tụng điện tử, Bộ luật cần quy định cụ thể hơn. Đồng thời, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, Tòa án nhân dân Tối cao và cơ quan công an cần sớm có văn bản liên tịch hướng dẫn thực hiện.

Đại biểu cũng đề nghị bảo đảm cơ sở vật chất, kỹ thuật; các phần mềm phải chính xác, đồng bộ, thống nhất, đáp ứng yêu cầu về an ninh, bảo mật và truy vết. Cùng với đó là việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tiến hành tố tụng và từng bước triển khai các hoạt động liên quan.

Đối với Điều 18, đại biểu cho rằng tên điều "Hoạt động tố tụng điện tử" chưa phù hợp với nội dung thực chất là quy định các nguyên tắc của tố tụng điện tử. Vì vậy, cần đổi tên thành "Nguyên tắc của tố tụng điện tử" và bổ sung các nguyên tắc có tính xuyên suốt trong quá trình thực hiện.

Về cơ chế bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt, đại biểu Bùi Xuân Hải đề nghị tiếp cận theo hướng đây là một thỏa thuận giữa Nhà nước và người phạm tội. Cơ chế này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, công sức cho các cơ quan tiến hành tố tụng, đồng thời giúp người phạm tội sớm khắc phục hậu quả. Đổi lại, người tự nguyện nhận tội, chấp nhận khắc phục hậu quả và hình phạt cần được hưởng chính sách khoan hồng đặc biệt…

Đề xuất sửa đổi quy định về thẩm quyền, hoãn phiên tòa và kháng cáo

Đại biểu Phùng Đức Chính (tỉnh Lạng Sơn) đề nghị điều chỉnh 3 nội dung trong dự thảo gồm: Thẩm quyền kiến nghị xử lý văn bản quy phạm pháp luật, hoãn phiên tòa và thủ tục tiếp nhận, xử lý đơn kháng cáo.

Góp ý về Điều 7 của dự thảo, đại biểu đề nghị chỉ giao Tòa án thẩm quyền kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý văn bản quy phạm pháp luật. Điều 29 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân quy định thẩm quyền này thuộc về Tòa án, trong khi Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân và Luật Tổ chức cơ quan điều tra không quy định thẩm quyền tương tự. Do đó, đại biểu đề nghị giữ nguyên quy định tại Điều 265 Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành.

Về Khoản 5 Điều 314 dự thảo Luật, đại biểu cho rằng, quy định về hoãn phiên tòa còn bất cập khi đã có căn cứ hoãn trước ngày xét xử nhưng Thẩm phán chủ tọa vẫn phải chờ đến ngày mở phiên tòa mới ra quyết định, gây lãng phí và kéo dài thời gian giải quyết vụ án. Đại biểu đề nghị quy định trước khi mở phiên tòa, Thẩm phán chủ tọa quyết định hoãn; tại phiên tòa, Hội đồng xét xử quyết định.

Đối với Khoản 3 Điều 351 về tiếp nhận, xử lý đơn kháng cáo, đại biểu đề nghị bổ sung quy định: "Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được thông báo của Tòa án cấp sơ thẩm, nếu người kháng cáo không sửa đổi, bổ sung để làm rõ nội dung đơn kháng cáo thì coi như từ bỏ quyền kháng cáo". Quy định này nhằm tháo gỡ khó khăn trong xác định phạm vi kháng cáo, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết vụ án.

Đại biểu Trần Đình Gia (tỉnh Hà Tĩnh) đề nghị bổ sung căn cứ, điều, khoản của Luật Tư pháp người chưa thành niên vào quyết định khởi tố vụ án hình sự tại Khoản 1 Điều 184. Theo đại biểu, Bộ luật Hình sự đã bỏ Chương XII quy định về người dưới 18 tuổi phạm tội, trong khi Luật Tư pháp người chưa thành niên có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.

Về Khoản 1 Điều 200 dự thảo Luật, quy định thời điểm hỏi cung bị can, đại biểu đề nghị bổ sung cụm từ "được Viện Kiểm sát nhân dân phê chuẩn", bảo đảm việc hỏi cung được tiến hành ngay sau khi quyết định khởi tố bị can được Viện Kiểm sát nhân dân phê chuẩn. Theo đại biểu, việc bổ sung này nhằm làm rõ căn cứ pháp lý, hạn chế phát sinh vấn đề về trình tự, thủ tục tố tụng và tranh cãi về tính hợp pháp của chứng cứ…

Cũng trong sáng 20/10, các đại biểu thảo luận tại tổ về Dự án Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội; dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi)./.

Diệu Anh