Hiện đại hóa mô hình tổ chức hệ thống giáo dục đồng bộ với chuyển đổi số, hội nhập quốc tế

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, khi Việt Nam ngày càng tham gia nhiều hơn vào nền kinh tế toàn cầu và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc điều chỉnh hệ thống giáo dục theo các tiêu chuẩn quốc tế đóng vai trò quan trọng. Điều này bao gồm việc đảm bảo khả năng tương thích với các khuôn khổ quốc tế, thúc đẩy quốc tế hóa trong giáo dục và kiến thức, kỹ năng cho học sinh, sinh viên để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội trong thế kỷ 21.

Việc thay đổi khung cấu trúc hệ thống giáo dục để giải quyết những bất bình đẳng trong hệ thống giáo dục bằng cách thúc đẩy các chính sách giáo dục hòa nhập, đặc biệt là về cơ hội tiếp cận, chất lượng và đầu ra, cung cấp hỗ trợ có mục tiêu cho các nhóm yếu thế và đảm bảo khả năng tiếp cận công bằng các cơ hội giáo dục cho tất cả học sinh, sinh viên. 

Học tập suốt đời ngày càng được công nhận là cần thiết cho sự phát triển cá nhân và nghề nghiệp trong nền kinh tế tri thức. Việc thay đổi khung cấu trúc hệ thống có thể thúc đẩy văn hóa học tập suốt đời bằng cách cung cấp các lộ trình học tập linh hoạt, hỗ trợ giáo dục thường xuyên và phát triển chuyên môn liên tục, đồng thời thúc đẩy tư duy sáng tạo và tự hoàn thiện của người học ở mọi lứa tuổi.

Do đó, việc thay đổi khung cấu trúc của hệ thống giáo dục Việt Nam là cần thiết để đảm bảo hệ thống này luôn phù hợp, đáp ứng hiệu quả nhu cầu của người học, xã hội và nền kinh tế trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.

Xác lập một cấu trúc tổng thể, thống nhất cho toàn hệ thống giáo dục quốc dân

Mục đích xây dựng Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân nhằm xác lập một cấu trúc tổng thể, thống nhất và minh bạch cho toàn hệ thống giáo dục quốc dân, từ giáo dục mầm non đến sau đại học, bao gồm cả giáo dục chính quy, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên và các loại hình đào tạo mở.

Làm rõ mối quan hệ giữa các cấp học và trình độ đào tạo, tạo nền tảng cho tổ chức liên thông dọc (giữa các trình độ) và ngang (giữa các phân hệ, loại hình), hướng đến một hệ thống giáo dục mở, học tập suốt đời và tích hợp linh hoạt.

Tạo hành lang pháp lý cho việc phân tầng, phân luồng sau giáo dục cơ bản, đảm bảo người học có lựa chọn phù hợp với năng lực, nhu cầu và điều kiện thực tiễn, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực xã hội trong giáo dục.

Là công cụ định hướng quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục trên toàn quốc, đảm bảo phân bổ hợp lý theo vùng, miền, trình độ đào tạo và định hướng phát triển nhân lực theo ngành, lĩnh vực.

Góp phần hiện đại hóa mô hình tổ chức hệ thống giáo dục Việt Nam theo hướng đồng bộ với chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và thúc đẩy công bằng trong tiếp cận giáo dục cho mọi đối tượng, bao gồm cả nhóm yếu thế, người học ở vùng sâu, vùng xa.

Là nền tảng để thiết kế chính sách giáo dục linh hoạt giữa công lập – tư thục, trung ương – địa phương và giữa các phân hệ, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo và phục hồi sau đại dịch.

Cấu trúc cấp độ của hệ thống giáo dục quốc dân

Theo dự thảo, Khung cơ cấu hệ thống giáo dục là khung phân loại và sắp xếp cấu trúc của hệ thống giáo dục quốc dân, xác định các cấp học, trình độ đào tạo, luồng giáo dục và mối quan hệ giữa chúng trong toàn bộ hệ thống giáo dục, làm căn cứ cho quản lý hệ thống, phân luồng và liên thông giáo dục. Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân gồm giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên.

Dự thảo Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, các cơ sở giáo dục, cơ quan kiểm định chất lượng giáo dục, người học, cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan tới các cấp học, trình độ đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân được tổ chức theo các cấp độ từ cấp 0 đến cấp 8 nhằm phân loại và sắp xếp cấu trúc các cấp học, trình độ đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân, bảo đảm thuận lợi cho quản lý nhà nước, thống kê, so sánh và hội nhập quốc tế, cụ thể:

Cấp 0: Giáo dục mầm non, bao gồm giáo dục nhà trẻ và giáo dục mẫu giáo.

Cấp 1: Giáo dục tiểu học.

Cấp 2: Giáo dục trung học cơ sở.

Cấp 3: Giáo dục trung học phổ thông và trung học nghề.

Cấp 4: Trình độ trung cấp.

Cấp 5: Trình độ cao đẳng.

Cấp 6: Trình độ đại học.

Cấp 7: Trình độ thạc sĩ.

Cấp 8: Trình độ tiến sĩ.

Dự thảo chuẩn hóa và chi tiết hóa cấu trúc cấp độ của hệ thống giáo dục quốc dân: Các cấp học từ mầm non đến tiến sĩ được phân chia rõ theo bậc của Khung trình độ quốc gia Việt Nam (từ cấp 0 đến cấp 8), phù hợp với chuẩn hóa quốc tế và quốc gia.

Bổ sung định hướng chương trình đào tạo: Phân định rõ định hướng nghiên cứu - ứng dụng ở trình độ đại học và thạc sĩ; định hướng nghiên cứu ở trình độ tiến sĩ, giúp phân luồng và định hướng học tập hiệu quả.

Bên cạnh đó, dự thảo quy định rõ về tiêu chuẩn đầu vào và khả năng học tiếp: Mô tả cụ thể từng giai đoạn học tập, khả năng học tiếp lên cấp học cao hơn, tạo hành lang pháp lý cho liên thông trong hệ thống giáo dục.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến đối với dự thảo này trên Cổng TTĐT của Bộ.

Minh Hiển