Miến dong làng So: Từ sản phẩm OCOP vươn ra thị trường quốc tế

Theo lời kể của người dân làng So (xã Hưng Đạo hiện nay), bà con cũng không nhớ rõ nghề làm miến có tựừ khi nào, chỉ biết rằng đây là nghề truyền thống mà ông cha để lại. Theo các cụ trong làng, tên gọi miến làng So gắn liền với ngôi đình So, một trong ngôi đình cổ kính nổi tiếng của địa phương.

Làng So được bao quanh bởi nhiều ngọn núi, phủ kín cây xanh do thiên nhiên ban tặng, cùng nguồn mạch nước giếng vừa trong vừa ngọt đã góp phần làm nên hương vị rất riêng của sợi miến nơi đây.

Gia đình ông Dương Đình Khôi là một trong những gia đình có 4 thế hệ gắn bó với nghề làm miến dong tại làng So. Từ đời cụ, đời ông, đến cha và nay là ông Khôi, nghề được trao truyền không chỉ bằng kỹ thuật mà còn bằng tình yêu, trách nhiệm với sản phẩm quê hương. Đến nay, ông Khôi tiếp tục truyền nghề cho thế hệ sau, với mong muốn giữ được nghề truyền thống và ngày càng mở rộng trên thị trường quốc tế.

Tiếp nối hành trình từ gia đình 4 thế hệ gắn bó với nghề, ông Dương Đình Khôi mang theo một niềm tin giản dị: Muốn có sợi miến ngon, phải bắt đầu từ nguyên liệu sạch. Những củ dong riềng được chọn lựa kỹ càng, kết tinh từ đất và công sức của người nông dân, trở thành nền tảng cho chất lượng bền vững.

Từng công đoạn làm miến, từ xay bột, tráng bánh đến sấy khô… đều được chăm chút tỉ mỉ. Không phụ gia, không phẩm màu, không chất tẩy trắng, chỉ giữ lại những gì thuần khiết nhất của tự nhiên. Sợi miến vì thế mà trong, dai, và mang vị ngọt thanh rất riêng.

Nhưng với miến dong Dương Kiên không chỉ giữ nghề theo cách cũ. Công nghệ hiện đại được đưa vào, với dây chuyền sản xuất khép kín, hệ thống sấy bằng năng lượng sạch, giúp nâng cao năng suất và đảm bảo chất lượng đồng đều; bảo đảm vệ sinh và ổn định chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, theo ông Khôi, máy móc chỉ hỗ trợ người làm nghề, còn kinh nghiệm và sự cẩn trọng trong từng công đoạn của đôi tay và tâm huyết của người làm nghề mới là yếu tố quan trọng để tạo nên chất lượng của sợi miến.

Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại đã giúp miến dong Dương Kiên từng bước nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường. Sản phẩm đã được chứng nhận OCOP 5 sao và đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, hướng tới xây dựng một Trung tâm giới thiệu, quảng bá và bán các sản phẩm làng nghề, sản phẩm OCOP tại địa phương.

Theo định hướng, Trung tâm có quy mô khoảng 400-500m², là nơi tập trung, giới thiệu và quảng bá các sản phẩm tiêu biểu của làng nghề. Những sản phẩm đạt chứng nhận OCOP sẽ được trưng bày tại đây, qua đó tạo thêm một địa chỉ để người tiêu dùng, đối tác và du khách tìm hiểu, mua sắm sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Từ sản phẩm mang đậm dấu ấn làng nghề, miến dong Dương Kiên cũng đang từng bước mở rộng thị trường. Sản phẩm đã tiếp cận và có mặt tại một số thị trường nước ngoài như: Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan, mở ra cơ hội để đặc sản làng nghề truyền thống đến gần hơn với người tiêu dùng quốc tế.

Nghề làm miến cũng góp phần tận dụng nguồn nhân lực địa phương, nhất là lao động lúc nông nhàn. Cơ sở sản xuất hiện tạo việc làm cho khoảng 35-40 lao động, qua đó góp phần tăng thu nhập và duy trì sinh kế cho người dân.

Qua thực tế cho thấy, câu chuyện phát triển miến dong không chỉ nằm ở một sản phẩm OCOP mà còn gắn với bài toán bảo tồn nghề, tạo việc làm và duy trì sức sống của làng nghề truyền thống.

Với những người đã dành cả cuộc đời gắn bó với nghề, giữ được nghề không đơn thuần là duy trì một phương thức sản xuất, mà còn là giữ lại ký ức, kinh nghiệm và bản sắc của quê hương.

Từ những củ dong riềng bình dị, qua bàn tay của người thợ và sự hỗ trợ của công nghệ, miến dong Dương Kiên đang từng bước chuyển mình. Chứng nhận OCOP 5 sao là sự ghi nhận cho chất lượng sản phẩm, nhưng hành trình phía trước còn đòi hỏi sự đầu tư về vùng nguyên liệu, mặt bằng sản xuất, công nghệ, thị trường và đặc biệt là khả năng truyền nghề cho thế hệ trẻ.

Hành trình của gia đình ông Dương Đình Khôi vì thế không chỉ là câu chuyện về một cơ sở sản xuất miến dong, mà còn là câu chuyện về một gia đình 4 thế hệ giữ nghề, là câu chuyện điển hình cho cả một làng nghề bước vào thời kỳ hội nhập, về những người dân nỗ lực hàng ngày, làm ra từng sợi miến để góp phần bảo tồn nghề truyền thống với khát vọng đưa sản phẩm làng nghề Việt Nam vươn xa hơn để đến với thị trường quốc tế.

Việc giữ được nghề, nâng tầm sản phẩm và mở rộng thị trường chính là cách để những giá trị truyền thống không bị lùi lại phía sau trong dòng chảy hiện đại. Không chỉ là câu chuyện về một sản phẩm, đó còn là hành trình giữ nghề, giữ đất và giữ niềm tự hào của người Việt.

Với phương châm "Làm miến cũng như làm người – phải thật", miến dong Dương Kiên đang bền bỉ viết tiếp câu chuyện của mình.

Thiện Tâm

Bài viết có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới Hà Nội