Muốn chuẩn hóa năng lực bác sĩ, phải đổi mới từ giảng đường

Năng lực thực hành là yêu cầu cốt lõi

Tại Hội nghị Giáo dục Y học toàn quốc lần thứ X, diễn ra ngày 7/11, GS.TS. Lê Quang Cường, Chủ tịch Hội Giáo dục Y học Việt Nam, nhận định kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề từ năm 2027 là bước chuyển quan trọng trong chuẩn hóa chất lượng đầu ra, đồng thời đặt ra trách nhiệm lớn hơn cho các cơ sở đào tạo.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đề nghị các trường chủ động chuẩn bị cho kỳ kiểm tra, rà soát chuẩn đầu ra, đối chiếu với yêu cầu năng lực hành nghề để điều chỉnh chương trình, phương pháp giảng dạy và đánh giá người học. Các cơ sở đào tạo cũng cần phối hợp xây dựng cơ sở dữ liệu, ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm và nội dung vấn đáp phục vụ kỳ kiểm tra.

Đặc biệt, Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường thực hành lâm sàng. Theo Thứ trưởng Y tế, sinh viên có thể nắm vững lý thuyết, thành thạo công nghệ mô phỏng 3D nhưng vẫn thiếu trải nghiệm khi tiếp xúc với người bệnh. Chẳng hạn, thực hiện đúng thao tác bắt mạch trên mô hình không đồng nghĩa với việc có thể cảm nhận, phân biệt đặc điểm mạch trong các tình trạng bệnh lý khác nhau.

Trong khi đó, việc tiếp cận người bệnh để thực hành trực tiếp tại bệnh viện còn gặp những khó khăn nhất định. Điều này đòi hỏi các trường phải tăng cơ hội thực hành, giúp sinh viên tích lũy kinh nghiệm lâm sàng và hình thành năng lực chuyên môn thực chất trước khi hành nghề.

Từ góc độ quản lý giáo dục đại học, GS.TS. Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), cho rằng đào tạo y khoa cần gắn kiến thức với thực hành, chú trọng khả năng xử lý tình huống lâm sàng và đánh giá đúng năng lực người học.

Đề cập đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo, ông Thảo nhấn mạnh: "Công nghệ càng phát triển, năng lực phán đoán càng phải vững". Công nghệ có thể hỗ trợ học tập, mô phỏng và phân tích dữ liệu nhưng không thể thay thế tư duy lâm sàng, khả năng kiểm chứng thông tin và trách nhiệm của người thầy thuốc.

Đổi mới đào tạo từ chương trình đến phương pháp đánh giá

Trước yêu cầu chuẩn hóa năng lực hành nghề, các cơ sở đào tạo đang từng bước đổi mới chương trình và phương pháp giảng dạy theo hướng lấy năng lực người học làm trọng tâm.

GS. Nguyễn Vũ Quốc Huy, quyền Giám đốc Đại học Huế kiêm Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế, cho biết kỳ kiểm tra đòi hỏi các trường khối ngành sức khỏe phải đổi mới đồng bộ chương trình, phương pháp đào tạo và đánh giá. Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế đã triển khai đổi mới 18 chương trình đào tạo bác sĩ nội trú, ứng dụng công nghệ trong giảng dạy và thực hiện các hình thức lượng giá lâm sàng dựa trên năng lực người học.

Trong khi đó, PGS.TS. Nguyễn Thanh Hồi, Hiệu trưởng Trường Y - Dược Phenikaa (Đại học Phenikaa), cho biết nhà trường đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong đào tạo thực hành, củng cố đội ngũ giảng viên, học liệu và tăng cường kết nối với các bệnh viện thực hành. Các tình huống lâm sàng cũng được xây dựng theo định hướng chuẩn năng lực đầu ra.

Tuy nhiên, theo ông Hồi, dù công nghệ và trí tuệ nhân tạo phát triển, y đức và trách nhiệm của người thầy thuốc vẫn phải được đặt lên hàng đầu. Quyết định điều trị cần căn cứ vào tình trạng cụ thể và nhu cầu của từng người bệnh.

Có thể thấy, chuẩn bị cho kỳ kiểm tra năng lực hành nghề năm 2027 không đơn thuần là xây dựng ngân hàng câu hỏi hay điều chỉnh phương thức đánh giá. Yêu cầu cốt lõi là đổi mới toàn diện quá trình đào tạo, từ chương trình, đội ngũ giảng viên đến điều kiện thực hành và phương pháp đánh giá, bảo đảm người học không chỉ biết mà còn làm được. Đây là nền tảng để nâng cao chất lượng nhân lực y tế và bảo đảm an toàn cho người bệnh.

Thu Trang