Nâng cao chất lượng công tác người cao tuổi thích ứng với già hóa dân số

Chỉ thị nêu rõ: Thời gian qua, công tác người cao tuổi đã được Ủy ban Quốc gia về người cao tuổi Việt Nam và các bộ, ngành, địa phương tích cực triển khai thực hiện, đạt nhiều kết quả quan trọng, khá toàn diện trên các lĩnh vực, góp phần nâng cao chất lượng đời sống vật chất và tinh thần, bảo vệ, chăm sóc và phát huy tiềm năng, vai trò của người cao tuổi trong công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, phát triển đất nước.

Bên cạnh các kết quả đã đạt được, công tác người cao tuổi còn bộc lộ một số tồn tại, hạn chế, chưa phù hợp với tình hình và yêu cầu thực tiễn; mạng lưới các cơ sở chăm sóc người cao tuổi, trung tâm chăm sóc ban ngày, nhà sinh hoạt cộng đồng, các hình thức hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi tại gia đình còn thiếu, chất lượng, hiệu quả chưa cao; các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư cơ sở chăm sóc người cao tuổi còn gặp khó khăn, nhất là trong việc tiếp cận đất đai, nguồn lực, chính sách ưu đãi...; chưa có những giải pháp mang tính tổng thể, toàn diện, lâu dài đảm bảo thực hiện hiệu quả yêu cầu về phát huy vai trò của người cao tuổi trong giai đoạn thích ứng với xu hướng già hóa dân số đang diễn biến nhanh hơn so với dự báo.

Triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp thích ứng với già hóa dân số

Để tăng cường, nâng cao chất lượng công tác người cao tuổi, góp phần thích ứng với xu hướng già hóa dân số, thúc đẩy phát triển nhanh bền vững, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện 04 nghị quyết của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế, an ninh năng lượng quốc gia, đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe nhân dân ngày 16/9/2025, trong đó đặc biệt nhấn mạnh việc chăm sóc và chống cô đơn cho người cao tuổi, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các đồng chí Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tập trung chỉ đạo thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm sau đây:

Các bộ, ngành, địa phương căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, tập trung triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp thích ứng với già hóa dân số; coi công tác người cao tuổi là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, gắn với mục tiêu phát triển bền vững; phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế trong việc kiểm tra, giám sát, đánh giá báo cáo kết quả thực hiện và kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện công tác người cao tuổi.

Phát triển các mô hình chăm sóc ban ngày, nhà sinh hoạt cộng đồng theo hướng "sáng đón đi, tối đưa về"

Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung Luật Người cao tuổi bảo đảm có tầm nhìn chiến lược, khả thi và đồng bộ, đảm bảo phát huy mạnh mẽ vai trò, tiềm năng, tri thức và kinh nghiệm của người cao tuổi trong các lĩnh vực đời sống xã hội, thích ứng với già hóa dân số.

Trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 103/2017/NĐ-CP ngày 12/9/2017 của Chính phủ quy định về việc thành lập, tổ chức, hoạt động, giải thể và quản lý các cơ sở trợ giúp xã hội, bảo đảm phù hợp với tình hình thực tiễn.

Hướng dẫn các địa phương phát triển các mô hình chăm sóc ban ngày, nhà sinh hoạt cộng đồng theo hướng "sáng đón đi, tối đưa về"; hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi tại gia đình, cộng đồng và các cơ sở chăm sóc người cao tuổi; đẩy mạnh phát triển các câu lạc bộ cho người cao tuổi và câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau.

Tập trung cải cách thủ tục hành chính, liên thông chia sẻ dữ liệu, hướng dẫn người cao tuổi dễ dàng thực hiện các thủ tục hành chính trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của Bộ Y tế.

Tạo điều kiện để người cao tuổi tham gia đẩy mạnh chuyển đổi số, khởi nghiệp

Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tiếp tục thực hiện các chính sách hỗ trợ nhà ở phòng, tránh bão, lũ đối với hộ nghèo, cận nghèo, trong đó đặc biệt ưu tiên hộ nghèo, cận nghèo có người cao tuổi.

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Y tế, Trung ương Hội người cao tuổi Việt Nam hỗ trợ, tạo điều kiện để người cao tuổi tham gia đẩy mạnh chuyển đổi số, khởi nghiệp; thực hiện việc chủ trì đề tài, dự án nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo phù hợp.

Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan ưu tiên vận động Liên Hợp Quốc xây dựng Công ước Quốc tế về người cao tuổi theo chủ trương của Chính phủ Việt Nam; phối hợp, hỗ trợ Trung ương Hội người cao tuổi Việt Nam tăng cường công tác đối ngoại Nhân dân; huy động các nguồn lực nước ngoài hỗ trợ cho công tác người cao tuổi.

Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trung ương Hội người cao tuổi Việt Nam và các bộ, ngành, cơ quan liên quan nghiên cứu, phối hợp xây dựng các mô hình phát triển nền "kinh tế bạc" thích ứng với già hóa dân số tại Việt Nam.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Trung ương Hội người cao tuổi Việt Nam thống nhất thời gian, chuẩn bị chu đáo và tổ chức tốt "Ngày Hội người cao tuổi trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ" hằng năm.

Thực hiện hiệu quả các chính sách đối với người cao tuổi ở các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan, các địa phương phát huy các thiết chế văn hóa hiện có nhằm chăm lo đời sống văn hóa, tinh thần; tổ chức các hoạt động thể dục, văn hóa, văn nghệ nhằm nâng cao sức khỏe thể chất, tinh thần cho người cao tuổi.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo chủ trì, phối hợp với Bộ Y tế, Trung ương Hội người cao tuổi Việt Nam tuyên truyền, tăng cường thực hiện hiệu quả các chính sách đối với người cao tuổi ở các vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố theo chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vai trò, tầm quan trọng về chính sách, pháp luật đối với người cao tuổi; vận động người dân tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, chuẩn bị tích lũy cho tuổi già.

Triển khai Chiến lược quốc gia về người cao tuổi theo Quyết định số 383/QĐ-TTg ngày 21/02/2025 của Thủ tướng Chính phủ; Quy hoạch mạng lưới cơ sở trợ giúp xã hội theo Quyết định số 966/QĐ-TTg ngày 17/8/2023 của Thủ tướng Chính phủ.

Trình Hội đồng nhân dân cùng cấp xem xét, hoàn thiện cơ chế, chính sách, khuyến khích xã hội hóa, thu hút đầu tư phát triển mạng lưới các cơ sở chăm sóc người cao tuổi ngoài công lập, kết hợp chăm sóc - y tế - phục hồi chức năng trên địa bàn theo quy định.

Sắp xếp lại các trụ sở, cơ sở vật chất dôi dư để ưu tiên, phát triển các trung tâm chăm sóc và các câu lạc bộ cho người cao tuổi

Chỉ đạo việc rà soát, sắp xếp lại các trụ sở, cơ sở vật chất dôi dư để ưu tiên, phát triển các trung tâm chăm sóc ban ngày, nhà sinh hoạt cộng đồng và các câu lạc bộ cho người cao tuổi tại xã, phường, đặc khu; thực hiện đồng bộ các giải pháp chăm sóc người cao tuổi tại nhà và cộng đồng, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc xã hội.

Kiện toàn các ban công tác người cao tuổi; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chính sách pháp luật đối với người cao tuổi.

Trung ương Hội người cao tuổi Việt Nam chủ trì tổ chức các diễn đàn "kinh tế bạc" để thúc đẩy việc xây dựng các mô hình phát triển "kinh tế bạc" phù hợp ở Việt Nam; báo cáo Ban Bí thư, Tiểu ban văn kiện Đại hội XIV của Đảng xem xét chủ trương phát triển nền "kinh tế bạc" thích ứng với già hóa dân số nhanh tại Việt Nam.

Chủ động phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bộ Y tế, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham mưu Ban Bí thư sớm tổng kết Chỉ thị số 59/CT-TW ngày 27/9/1995 của Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa VII về "Chăm sóc người cao tuổi" và xây dựng, trình Ban Bí thư ban hành chủ trương mới về công tác người cao tuổi trong tình hình mới.

Thủ tướng Chính phủ đề nghị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tăng cường tuyên truyền bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi; tham gia hỗ trợ triển khai các nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước giao cho Người cao tuổi Việt Nam bảo đảm thiết thực, hiệu quả, đúng quy định, tạo sự lan tỏa tích cực, sâu rộng trong toàn xã hội.

Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình tập trung chỉ đạo khẩn trương triển khai thực hiện nhiệm vụ được giao; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những vấn đề vượt thẩm quyền.

Bộ Y tế chịu trách nhiệm theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc tổ chức thực hiện Chỉ thị này.

Tuyết Thư