Nắng nóng cực đoan - Cú sốc đối với nền kinh tế châu Âu

900 triệu người trải qua tháng 7 nóng nhất lịch sử

Theo dữ liệu của Copernicus - cơ quan giám sát hiện tượng nóng lên toàn cầu của Liên minh châu Âu (EU), khoảng 900 triệu người tại các khu vực từ vùng Sahel, Trung Mỹ đến châu Âu vừa trải qua tháng 7 nóng nhất trong lịch sử.

Phân tích hàng tỷ điểm dữ liệu từ mô hình khí hậu của Copernicus cho thấy khoảng 33 quốc gia ghi nhận tháng 7 nóng kỷ lục kể từ khi dữ liệu bắt đầu được thu thập. Gần 400 triệu người trong số này sống tại châu Phi, chủ yếu ở vùng Sahel. Có 10 quốc gia châu Phi phá kỷ lục nhiệt độ tháng 7, trong đó có Mauritania, Niger, Burkina Faso, Sudan, Kenya và Ethiopia.

Khoảng 110 triệu người từ Mexico đến miền Bắc Brazil cũng trải qua tháng 7 nóng nhất lịch sử. El Salvador, Nicaragua và Honduras đều ghi nhận nhiệt độ kỷ lục trong cả tháng 6 và tháng 7.

Ở châu Âu, gần 120 triệu người trải qua tháng 7 nóng nhất từng được ghi nhận, chủ yếu tại miền Nam nước Anh, miền Tây nước Pháp, miền Bắc và miền Đông Tây Ban Nha. Tại Pháp, nhiệt độ trung bình cao hơn 3,8 độ C so với mức bình thường giai đoạn 1991-2020.

Pháp và Tây Ban Nha đồng thời ghi nhận hạn hán kỷ lục và các vụ cháy rừng nghiêm trọng. Đám cháy tại tỉnh Gironde của Pháp thiêu rụi gần 42.000 ha, buộc hơn 220.000 người phải sơ tán vào cuối tháng 7; trong khi gần 44.000 ha bị thiêu rụi tại tỉnh Avila của Tây Ban Nha.

Nắng nóng kỷ lục cũng được ghi nhận tại một số khu vực ở châu Á và Bắc Mỹ, trong đó có Tứ Xuyên (Trung Quốc), Sumatra và Borneo (Indonesia), cùng các bang Wyoming và Colorado (Mỹ).

Châu Âu tiếp tục đối mặt với nắng nóng, hệ thống năng lượng chịu sức ép

Ngày 12/8, hơn một nửa dân số châu Âu phải đối mặt với nhiệt độ trên 30 độ C, trong đó khoảng 92 triệu người chịu mức nhiệt trên 35 độ C. Tây Âu và Nam Âu chịu ảnh hưởng nặng nề, đặc biệt tại Pháp, Italy và Tây Ban Nha. Nắng nóng cũng lan sang khu vực Balkan, trong đó có Hy Lạp và vùng ven biển Adriatic.

Nhiệt độ cao kéo dài làm trầm trọng thêm tình trạng hạn hán. Dữ liệu của Copernicus cho thấy trong tháng 7, dòng chảy trung bình thấp kỷ lục tại 95% số đoạn sông Thames được theo dõi, 85% sông Rhine và khoảng 2/3 sông Danube. Sông Rhone và sông Po - con sông chính của Italy, cũng ghi nhận dòng chảy thấp kỷ lục trên nhiều đoạn.

Dữ liệu của Đài Quan sát hạn hán châu Âu (EDO) cho thấy 95% diện tích đất liền Pháp và 99% diện tích Thụy Sĩ trải qua tình trạng hạn hán trong tháng 7 - mức cao nhất kể từ khi EDO bắt đầu thu thập dữ liệu năm 2012. Hungary, Slovenia và Áo cũng ghi nhận tình trạng hạn hán kỷ lục trong tháng này.

Tại Pháp, tính đến ngày 9/8, gần 70% lãnh thổ nước này phải áp dụng các biện pháp hạn chế sử dụng nước. Nắng nóng và thiếu nước đang tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất điện. Khoảng 20% công suất phát điện hạt nhân bị gián đoạn trong ngày 12/8. 

Nông nghiệp cũng chịu tác động đáng kể khi nắng nóng và hạn hán làm đảo lộn vụ thu hoạch nho năm 2026 khiến nho chín sớm bất thường tại nhiều vùng. Nắng nóng kết hợp thiếu nước đẩy nhanh chu kỳ sinh trưởng nhưng cũng khiến quả nhỏ hơn, làm gia tăng lo ngại về sản lượng.

Tại Hungary, mực nước sông Danube xuống thấp ảnh hưởng đến nhà máy điện hạt nhân Paks - cơ sở điện hạt nhân duy nhất của nước này, gồm 4 tổ máy với tổng công suất khoảng 2.000 MW. Các tổ máy số 1, 3 và 4 phải tạm dừng, trong khi tổ máy số 2 chỉ vận hành ở 50% công suất trong 11 ngày. Tối 10/8, nhà máy bắt đầu tăng dần công suất tổ máy số 2 sau khi mực nước Danube tăng trở lại.

Tại Đức, sông Rhine gần như liên tục ở mức hạn hán nghiêm trọng nhất từ đầu tháng 6 trên phần lớn chiều dài, gây thêm lo ngại đối với hoạt động vận tải trên tuyến đường thủy quan trọng này.

Nắng nóng kéo dài cũng làm gia tăng nguy cơ cháy rừng. Tại Anh, cảnh báo nguy cơ cháy rừng tiếp tục được duy trì ở nhiều khu vực, trong khi nhiệt độ tại miền Trung, miền Đông và Đông Nam có thể lên tới 36-37 độ C. Chính phủ Anh chuẩn bị triệu tập cuộc họp khẩn cấp Cobra lần thứ hai trong năm để ứng phó với tình trạng nắng nóng cực đoan.

Nắng nóng, hạn hán gây sức ép lớn lên kinh tế châu Âu

Các chuyên gia kinh tế và giới nghiên cứu ước tính nhiệt độ kỷ lục và hạn hán trong mùa Hè năm nay có thể gây thiệt hại hàng trăm tỷ euro cho châu Âu.

Theo báo cáo của ngân hàng Triodos (Hà Lan), gián đoạn hoạt động do nắng nóng có thể khiến GDP của EU giảm 1%, tương đương khoảng 180 tỷ euro (208 tỷ USD), chủ yếu do năng suất lao động suy giảm. Riêng tác động từ năng suất lao động có thể khiến GDP giảm khoảng 0,6%, trong khi sản lượng nông nghiệp dự kiến giảm 3-7%.

Ngân hàng ING ước tính gián đoạn giao thông trên sông Rhine có thể làm GDP của Đức giảm 0,3 điểm phần trăm trong năm nay. Ngân hàng MBH của Hungary dự báo mỗi tuần nhà máy điện hạt nhân lớn nhất nước này phải ngừng hoạt động có thể khiến GDP giảm 0,1 điểm phần trăm.

Trong khi đó, hãng bảo hiểm Allianz của Đức ước tính riêng đợt nắng nóng kéo dài 2 tuần trong tháng 6 đã khiến GDP châu Âu giảm 0,3 điểm phần trăm. Theo Allianz, đến năm 2030, biến đổi khí hậu có thể làm mất từ 5-7% tốc độ tăng trưởng của những nền kinh tế chịu rủi ro cao như Tây Ban Nha, Pháp và Italy. Ước tính thiệt hại hiện nay cũng chưa bao gồm đầy đủ tác động của cháy rừng, hạn hán, lũ lụt và El Nino.

Trong bối cảnh kinh tế Eurozone được dự báo chỉ tăng trưởng khoảng 1% trong năm nay, những thiệt hại trên có thể tạo sức ép đáng kể. Theo chuyên gia kinh tế của Đại học Mannheim, tác động kinh tế của thời tiết cực đoan không chỉ diễn ra trong năm xảy ra sự kiện mà có thể tiếp tục gia tăng trong những năm sau, do các hiện tượng này kéo theo một chuỗi hệ quả kinh tế diễn tiến chậm.

An Bình (tổng hợp)