Dự báo mùa hè nắng nóng kỷ lục tại Đông Nam Á trong năm nay

Theo cảnh báo từ chuyên gia khí hậu, giai đoạn chuyển tiếp này của hiện tượng El Nino làm gia tăng nguy cơ nắng nóng gay gắt, hạn hán và lượng mưa biến đổi bất thường.

Nhiệt độ trên khắp Thái Lan được dự báo duy trì ở mức trên trung bình từ tháng 3 đến tháng 8, trong đó khu vực miền Nam và vùng Đông Nam có nguy cơ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Sóng nhiệt không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, gia tăng chi phí năng lượng và nhu cầu nước mà còn đe dọa sản lượng nông nghiệp, thu nhập của nông dân và an ninh lương thực dài hạn.

Các chuyên gia khuyến nghị chính quyền địa phương chủ động lập kế hoạch phân bổ nước, quản lý thủy lợi và điều chỉnh cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu ngày càng khắc nghiệt.

Malaysia có thể sẽ trải qua một năm nóng hơn

Trong khi đó, truyền thông Malaysia ngày 20/2 cảnh báo Malaysia có thể sẽ trải qua một năm nóng hơn, thậm chí có thể là năm nóng nhất trong lịch sử, với khả năng hiện tượng El Nino xảy ra vào nửa cuối năm 2026. Các chuyên gia thời tiết cũng bày tỏ lo ngại khả năng gia tăng các đợt nắng nóng sẽ làm giảm mực nước các đập, ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng và dẫn đến nguy cơ cháy rừng.

Giáo sư danh dự Fredolin Tangang thuộc Đại học Quốc gia Malaysia cho biết các mô hình dự báo cho thấy khoảng 60%-70% khả năng hiện tượng El Nino phát triển trong nửa cuối năm nay và cũng có khả năng tiếp tục đến năm 2027. Nếu xảy ra, El Nino có thể đưa năm 2026 hoặc 2027 trở thành năm nóng nhất trong lịch sử, thay thế năm 2024. Ông cũng cảnh báo El Nino có thể ảnh hưởng đến mực nước tại các đập cũng như sự phát triển của cây trồng. Toàn bộ Malaysia đều có thể bị ảnh hưởng với cường độ khác nhau trong suốt thời gian El Nino.

Nắng nóng do El Nino

Một số cơ quan thời tiết lớn dự đoán El Nino có thể hình thành nửa cuối năm nay, kéo theo nguy cơ nhiệt độ toàn cầu phá kỷ lục.

Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) cho biết, khả năng El Nino hình thành ở Thái Bình Dương tăng từ 40% vào tháng 6 lên 60% vào tháng 9, trong khi Cục Khí tượng Australia dự đoán hiện tượng này có thể phát triển từ tháng 6. Cơ quan khí tượng Nhật Bản nhận định, có 60% khả năng El Nino xảy ra vào mùa hè.

El Nino - Dao động Nam (ENSO) là chu kỳ khí hậu tự nhiên được thúc đẩy bởi sự biến động nhiệt độ đại dương và áp suất khí quyển ở vùng biển nhiệt đới phía đông Thái Bình Dương. Những điều kiện này gây ra tác động dây chuyền lan khắp toàn cầu, ảnh hưởng đến mọi thứ như lượng mưa, hạn hán, bão, sóng nhiệt.

ENSO trải qua ba pha gồm El Nino (pha ấm), La Nina (pha lạnh) và pha trung tính. Thế giới đang ở giai đoạn cuối của La Nina. Các mô hình của NOAA cho thấy khả năng chuyển sang pha trung tính trong khoảng thời gian tháng 2-4 là 60%, sau đó có thể tiếp tục chuyển sang El Nino.

"Có những dấu hiệu cho thấy La Nina đang suy yếu, và điều kiện ENSO trung tính sẽ quay trở lại trong vài tháng tới", Jason Nicholls, nhà dự báo thời tiết tại công ty AccuWeather, cho biết. "Hạn hán đã bắt đầu xuất hiện ở một số khu vực đông nam Australia và sự chuyển đổi sang El Nino có thể khiến tình hình tệ hơn, gây ra nhiều vấn đề cho mùa vụ tiếp theo".

El Nino có xu hướng làm tăng nhiệt độ toàn cầu lên đến khoảng 0,2 độ C, gây ra những hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt. Trong một thế giới vốn đã ấm lên do khí nhà kính, El Nino có thể tạo thêm "cú hích" nhiệt độ, làm tăng khả năng xuất hiện mức nóng kỷ lục.

2025 vẫn là một trong những năm nóng nhất từng ghi nhận trên toàn cầu dù kết thúc bằng La Nina với tác động làm mát. Nếu không có tác động làm mát đó, cộng thêm hiệu ứng ấm lên của El Nino, năm 2026 và 2027 sẽ đặc biệt nóng. 11 năm qua là 11 năm nóng nhất lịch sử. Do đó, nếu El Nino xuất hiện, nhiều khả năng 2026 và 2027 cũng sẽ gia nhập danh sách này.

Ngoài làm tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu, El Nino sẽ mang đến những thay đổi diện rộng về thời tiết. Các chuyên gia dự đoán lượng mưa tăng kèm theo nguy cơ xảy ra lũ lụt ở miền Nam nước Mỹ và châu Âu, trong khi miền Bắc nước Mỹ và Canada sẽ khô và ấm hơn bình thường. El Nino làm suy yếu mùa bão ở Đại Tây Dương nhưng lại tăng cường hoạt động bão ở khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương.

Theo Cục Khí tượng Malaysia (MetMalaysia), phần lớn các mô hình dự báo cho thấy mô hình thời tiết khô hơn nói chung trong giai đoạn từ tháng 2 -7 năm nay. Trong dự báo thời tiết dài hạn ngày 5/2, các đánh giá sơ bộ cho thấy điều kiện khô hạn có khả năng ảnh hưởng đáng kể đến phía Tây bang Sarawak (miền Đông Malaysia) và có thể kéo dài đến cuối giai đoạn dự báo.

El Nino xảy ra trung bình mỗi 2-7 năm/lần và mỗi lần thường kéo dài từ 9-12 tháng. Đây là mô hình khí hậu tự nhiên liên quan đến sự ấm lên của bề mặt đại dương ở trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương nhiệt đới. Những đợt El Nino này có thể dẫn đến sự tăng nhiệt từ 0,5 độ C đến 2 độ C so với nhiệt độ bình thường.

An Bình