Nâng tầm chất lượng và thương hiệu sản phẩm OCOP trong giai đoạn mới

Để hiểu rõ hơn về những kết quả đã đạt được, tiêu chuẩn đánh giá trong giai đoạn mới cũng như định hướng phát triển sản phẩm "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP) gắn liền với Đề án quà tặng Thủ đô, phóng viên đã có cuộc trao đổi với ông Ngọ Văn Ngôn, Phó Chánh văn phòng phụ trách Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng Nông thôn mới Hà Nội.

PV: Thưa ông, xin ông cho biết kết quả đánh giá các sản phẩm OCOP trên địa bàn TP. Hà Nội thời gian qua? Trong năm nay, Thành phố đặt ra mục tiêu phấn đấu bao nhiêu sản phẩm đạt OCOP?

Ông Ngọ Văn Ngôn: Chương trình OCOP là đòn bẩy, động lực rất thiết thực để phát triển kinh tế nông thôn, đồng thời là cơ hội để các doanh nghiệp vừa và nhỏ khẳng định năng lực, thương hiệu.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về triển khai Chương trình OCOP từ năm 2018, Hà Nội bắt đầu triển khai từ năm 2019. Đến nay, Thành phố đã có 3.544 sản phẩm OCOP, gồm 18 sản phẩm 5 sao, 22 sản phẩm tiềm năng 5 sao, 1.586 sản phẩm 4 sao và 1.918 sản phẩm 3 sao.

Về kế hoạch triển khai, trong đợt 1 năm nay, Hà Nội đã đánh giá 16 sản phẩm công nhận lại. Bên cạnh đó, Thành phố cũng đã đánh giá thêm 13 sản phẩm mới (đạt 3 sao và 4 sao). Mục tiêu cuối năm nay, sẽ phấn đấu đánh giá khoảng 300 sản phẩm. Trong giai đoạn 2026–2030, dự kiến sẽ đánh giá khoảng 2.000 sản phẩm.

PV: Qua nhiều năm triển khai, ông đánh giá thế nào về sự chuyển biến trong nhận thức  của chủ thể cũng như chất lượng sản phẩm OCOP trên địa bàn Hà Nội?

Ông Ngọ Văn Ngôn: Phải khẳng định rằng sản phẩm của Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng có chất lượng rất tốt. Trước đây, điểm yếu lớn nhất của chúng ta nằm ở khâu nhận thức, nhưng đến nay các chủ thể đã thấy rõ vai trò to lớn của OCOP.

Sự thay đổi này thể hiện rõ ở hai khía cạnh trước hết là ý tưởng sản phẩm phong phú. Những doanh nghiệp lớn trước đây chưa từng nghĩ đến việc chế biến sâu thì nay đã ra mắt đa dạng dòng sản phẩm như trà tía tô, trà rau má, trà đá ổ ngọc, trà lá sen... 

Bên cạnh đó là đột phá về bao bì, nhãn mác. Những năm đầu, bao bì còn sơ sài và dễ sai sót thông tin. Nay các chủ thể đã đầu tư rất lớn về công nghệ, máy móc và thiết kế. Nhiều sản phẩm có bao bì được đầu tư đắt giá hơn cả phần ruột nhờ tính ứng dụng cao. Ví dụ, một hộp trà trị giá 2 triệu đồng nhưng phần vỏ hộp bằng sơn mài có giá tới 3 triệu đồng, vì khách hàng có thể tái sử dụng vỏ hộp đó làm hộp đựng trang sức rất tinh tế.

PV: Song hành với việc ban hành Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn mới, chương trình OCOP giai đoạn này có những điểm mới nào về tiêu chuẩn đánh giá, thưa ông?

Ông Ngọ Văn Ngôn: Bộ tiêu chí OCOP theo khung tiêu chí giai đoạn mới có các yêu cầu được nâng lên khắt khe và chặt chẽ hơn giai đoạn trước từ khâu kiểm soát nguồn nguyên liệu đầu vào, xây dựng thương hiệu cho đến khả năng phát triển thị trường.

Nếu như những năm đầu mang tính chất vừa làm vừa tạo phong trào, thì hiện nay sản phẩm bắt buộc phải có chứng nhận bảo hộ thương hiệu (thường mất 1–2 năm để hoàn tất), đạt các tiêu chuẩn chất lượng như: ISO, HACCP, hoặc vùng nguyên liệu phải đạt chuẩn VietGAP, hữu cơ... Ngoài ra, quy trình thẩm định cũng khắt khe hơn, như trước khi họp Hội đồng đánh giá, Tổ tư vấn của Thành phố sẽ về tận cơ sở sản xuất để kiểm tra trực tiếp trang thiết bị, quy trình vận hành. Sản phẩm chỉ được trình Hội đồng khi đã đáp ứng đầy đủ điều kiện.

Sự chặt chẽ này nhằm khẳng định chỉ những doanh nghiệp làm ăn bài bản mới được tham gia OCOP. Tấm bằng chứng nhận OCOP sẽ ngày càng nâng tầm giá trị vì đó là chứng nhận cấp Nhà nước, có sự chịu trách nhiệm của các Sở, ngành và Chủ tịch UBND cấp tỉnh/thành phố.

PV: Được biết Thành phố đang giao đơn vị xây dựng Đề án phát triển sản phẩm quà tặng Hà Nội. Đề án này sẽ khai thác nguồn lực từ các sản phẩm OCOP và làng nghề như thế nào?

Ông Ngọ Văn Ngôn: Đề án phát triển sản phẩm quà tặng Hà Nội nhằm hệ thống hóa danh mục quà tặng trên tất cả các lĩnh vực, phục vụ cho Thành phố, các doanh nghiệp, du khách trong và ngoài nước. Chúng tôi sẽ xây dựng danh mục hàng trăm sản phẩm tiêu biểu để đưa vào các khu du lịch, trung tâm thương mại, sân bay... giúp du khách dễ dàng lựa chọn. 

Trọng tâm của Đề án là đi sâu vào sản phẩm OCOP và sản phẩm làng nghề, kết hợp với sức sáng tạo của giới mỹ thuật, kiến trúc sư và nhà thiết kế bao bì.

Đồng thời, tạo không gian kết nối, Đề án thúc đẩy phong trào sáng tác, kết nối giữa 3 nhà: Nhà sản xuất – Nhà thiết kế – Đơn vị làm bao bì. Các cuộc thi thiết kế và Trung tâm trưng bày sáng tạo sẽ được tổ chức. Tại đây, nếu bạn có ý tưởng làm một chiếc giỏ bằng mây, chuối hay tơ sen, bạn có thể đến tìm hiểu nguyên liệu và kết nối trực tiếp với nhà thiết kế để đặt hàng.

Với định hướng mới này, chương trình OCOP Hà Nội hứa hẹn sẽ tạo ra những bước đột phá lớn trong thời gian tới.

Xin chân thành cảm ơn ông!

Thiện Tâm

Bài viết có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng Nông thôn mới TP. Hà Nội